Erfenis verwerpen

Een erfenis verwerpen en daarmee de nalatenschap niet aanvaarden is vaak een verstandige beslissing. Er kunnen vele redenen zijn om een erfenis te verwerpen en de nalatenschap niet zuiver te aanvaarden. Dat kunnen emotionele redenen zijn, maar ook redenen van financiële aard. Bijvoorbeeld als de erfenis per saldo alleen maar uit schulden bestaat. Erf dan geen schulden, waarvoor u aansprakelijk wordt. Kies voor beneficiair aanvaarden of het verwerpen van de erfenis. Lees hier over het onterven van kinderen en de Verklaring van Erfrecht.

Erfenis en het wettelijk erfrecht

Het wettelijk erfrecht regelt wie in beginsel erfgenaam is. Vier groepen komen in volgorde van elkaar in aanmerking. Als er niemand meer in groep 1 in leven is, komen de erfgenamen in groep 2 aan bod en zo verder. Als uit alle groepen geen erfgenaam komt doordat iedereen is overleden, vervalt de erfenis aan de staat der Nederlanden. Het gaat om de volgende vier groepen erfgenamen:

• Groep 1 bestaat uit uw partner en kinderen, met ieder een gelijk deel van de erfenis.
• Groep 2 zijn uw ouders, broers en zussen. In principe krijgt iedereen een gelijk deel, maar ouders ontvangen minimaal een kwart van de erfenis.
• Als uit groep 1 of 2 niemand meer in leven is, erven de grootouders.
• Als alle boven genoemden inmiddels zijn overleden, erven de overgrootouders.

Wie in dezelfde groep van erfgenamen zit heeft recht op een even groot deel van de erfenis. Grote uitzonderingen hierop vormen de partner en de ouders. Voor de partner zijn aparte regels gemaakt evenals voor de ouders van de overledene. Tot slot is het zo dat er sprake kan zijn van plaatsvervulling. Als bijvoorbeeld een vader met kinderen is overleden, komen de kinderen via plaatsvervulling in zijn plaats voor het aandeel dat anders de vader zelf zou hebben gekregen.

Verklaring van erfrecht

Een verklaring van erfrecht is een door de notaris opgesteld en afgegeven document, waarin hij precies aangeeft wie de erfgenamen zijn. Wie een erfenis verwerpt zal hierin niet genoemd worden. Wie via een testament is onterfd zal ook niet in de Verklaring van Erfrecht voorkomen. Dit document vraagt nogal wat uitzoekwerk, waarbij de noodzakelijke gegevens van de overledene en de erfgenamen opgevraagd worden bij de gemeentelijke instanties. Een Verklaring van Erfrecht is meestal nodig om rekeningen te deblokkeren en andere zaken met de bank te regelen.

Erfenis en schulden verwerpen en erfenis niet aanvaard

Maar een erfenis is niet altijd een pretje. Erfgenamen kunnen een slechte relatie met de erflater hebben gehad. Er zijn erfgenamen die de relatie volledig verbraken en nooit meer iets met de erflater te maken wilden hebben. Ook niet met wat hij of zij aan geld en goederen zou nalaten. Bovendien bestaat een erfenis soms louter uit schulden. Wie een dergelijke erfenis erft, erft ook de schulden en wordt zelf hoofdelijk aansprakelijk voor deze schulden. Dat wil ook niemand. U hebt 3 weken de tijd om te besluiten of een erfenis gaat aanvaarden of verwerpen.

Verwerpen en weigeren van de erfenis

Daarom is het mogelijk om een erfenis te verwerpen. Dat gaat niet automatisch. U moet daarvoor een verklaring van verwerping afleggen bij de rechtbank. Als de rechter uw verwerping aanvaardt, bent u geen erfgenaam meer. De verwerping is niet herroepbaar. Als u kinderen hebt, zullen uw kinderen in uw plaats komen via plaatsvervulling. Als ook zij de erfenis willen weigeren, zullen ook zij naar de rechtbank moeten. Bij minderjarige kinderen mag u namens hen de nalatenschap verwerpen met machtiging van de kantonrechter. Minderjarige kinderen kunnen niet zelfstandig verwerpen. Dan moet een rechter eerst akkoord gaan en het verwerpen en de verwerping mag niet ingaan tegen het belang van het kind. Deze verklaring van verwerping moet binnen drie maanden na het overlijden worden afgelegd. Elke nieuwe verklaring kost circa 100 euro, dus als u voor meerdere personen de erfenis wilt verwerpen, doet u dat het beste in 1 keer. Na het afleggen van de verklaring wordt er een akte van nalatenschap opgemaakt die wordt opgenomen in het boedelregister van de rechtbank en daar is in te zien.

Nog niet verwerpen, maar beneficiair aanvaarden van erfenissen

Soms wil men de erfenis wel aanvaarden, maar weet men niet zeker of er per saldo sprake is van schulden. In dat geval kunt u een erfenis beneficiair aanvaarden, ook wel aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving genoemd. Dit moet dan wel door alle erfgenamen tegelijkertijd gebeuren. Bij beneficiair aanvaarden moet een boedelbeschrijving worden gemaakt en moeten alle vermogensbestanddelen in kaart worden gebracht. Als er schulden zijn, worden die voor zover mogelijk uit de opbrengst van de erfenis betaald. De schulden die niet uit de erfenis kunnen worden betaald, vervallen. Als er wel wat per saldo overblijft, gaat dat naar de erfgenamen. Het is belangrijk dat niemand spullen of geld meeneemt voordat alle schulden betaald zijn, want dan wordt u geacht de erfenis zuiver te aanvaarden en dus ook zelf hoofdelijk aansprakelijk te zijn voor de schulden. Wie eenmaal een testament heeft geaccepteerd, kan daar niet meer op terugkomen. Herroepen is niet mogelijk. Dit met alle bijbehorende lusten en lasten.

Minderjarige kinderen en beneficiair aanvaarden

Wettelijk is geregeld dat minderjarige kinderen en iemand die onder toezicht is geplaatst, moeten worden beschermd tegen een erfenis met een negatief saldo. Deze wettelijke bescherming treedt in als niet binnen 3 maanden een keuze is gemaakt. Als een erfgenaam beneficiair aanvaardt, heeft dat ook direct gevolgen voor de andere erfgenamen, want die kunnen dan ook nog maar alleen beneficiair een erfenis aanvaarden. De boedelbeschrijving zal duidelijk maken of het beneficiair aanvaarden van de nalatenschap kan worden omgezet in een volledige aanvaarding van de nalatenschap. Als de nalatenschap negatief is, kan een vereffenaar worden aangesteld.

Het onterven van kinderen

U kunt met een testament de kinderen onterven. Ook in dat geval hebben zij nog recht op een bedrag gelijk aan de helft van hun wettelijk erfdeel. De kinderen kunnen een erfenis, maar kunnen ook binnen 5 jaar na overlijden hun legitieme portie opeisen en de legitieme inroepen. Als er alleen maar schulden zijn, is er geen positieve legitieme portie aanwezig en hoeven de kinderen niet in actie te komen.

Slot

Ga alleen over tot het zuiver aanvaarden van een erfenis als u zeker weet dat het vermogen groter is dan de schuld. Aanvaardt u toch een erfenis die voornamelijk uit schulden bestaat, dan bent u daarmee hoofdelijk verantwoordelijk voor de terugbetaling van de schulden. Weet u het niet zeker, kies dan voor het beneficiair aanvaarden. Wilt u de erfenis niet hebben, kies dan voor het verwerpen van de erfenis. Wilt u een erfenis afwikkelen met advies, ga dan naar een goede notaris.