InfoNu.nl > Financieel > Belasting > Btw: het waarom en btw-tarieven

Btw: het waarom en btw-tarieven

Btw: het waarom en btw-tarieven Btw, in economische context ook wel omzetbelasting genoemd, berekent men over de toegevoegde waarde binnen een productieproces. In dat geval is alleen de extra waarde, de toegevoegde waarde, belast. De btw-uitgaven kan de producent verrekenen met de btw-inkomsten die de wederverkoop genereert. Het btw-tarief in Nederland is 21%. Een uitzondering vormden echter eerste levensbehoeften die tot 1 januari 2019 'slechts' werden belast tegen 6%. Maar vanaf die datum geldt in Nederland een laag btw-tarief van 9%. Dat is een fiscale maatregel die niet alleen het leven voor ons consumenten duurder maakt. Ook voor MKB'ers in de grensregio kan die btw-verhoging grote gevolgen hebben. In de ons omringende landen België en Duitsland is dan immers sprake van een lager tarief voor eerste levensbehoeften. En dat trekt ongetwijfeld Nederlandse kopers aan.

Inhoud


Het ontstaan van omzetbelasting

Omzetbelasting is een middel van de staat om te profiteren van de economische voorspoed van haar burgers.
  • Het belast consumenten naar hun aandeel in het economische leven. Simpel gezegd, mensen die meer consumeren, betalen meer belasting;
  • Bijkomend voordeel van btw is dat die de privacy van belastingbetalers beschermt. Btw rekent men bij een aankooptransactie immer anoniem;
  • Bovendien brengt men de btw indirect en in kleine bedragen in rekening. Daardoor is deze belasting in het dagelijks leven minder merkbaar dan een gebruikelijke belastingaanslag.

Waarom omzetbelasting?
Toen men het systeem van omzetbelasting invoerde, ging dat vooral ten koste van de rijken. Adel en geestelijkheid genoten vaak verregaande belastingvoordelen. De invoering van een algemene accijns was een stap om ze toch bij belastingbetaling te betrekken. Bovendien waren de rijken verantwoordelijk voor het grootste deel van de geldeconomie. Boeren produceerden praktisch al hun grondstoffen en voedsel zelf. Zij waren nauwelijks betrokken bij het economisch gebeuren en hadden daardoor weinig last van de nieuwe belasting. Het concept 'omzetbelasting' had dus veel voordelen en werd als een revolutie beschouwd toen die werd geïntroduceerd:
  • handelaren hoefden niet langer inzicht te geven in hun boeken;
  • en bevoorrechte edelen konden hun belastingplicht niet ontlopen.

Het belang van btw

Men introduceerde de btw in de 20e eeuw. Inmiddels is het een van de belangrijkste bronnen van belastinginkomsten in de meeste landen van de wereld. Gemiddeld genereert de btw ongeveer 25% van de totale belastinginkomsten. Aan de staat wordt de btw van diegenen doorgegeven die goederen of diensten verkopen en zo btw-plichtige inkomsten genereren. De eindconsument op zijn beurt betaalt uiteindelijk de btw. Hij kan die immers niet aftrekken of verrekenen. De eindgebruiker genereert dus geen extra waarde, maar verbruikt het ‘waarde-artikel'. Daarom betaalt hij de btw als extra verbruikskosten bovenop de aankoopprijs.

Btw-tarief in Nederland

In 1969 voerde ons land de 'btw' in. Men koos die naam omdat de belasting alleen de toegevoegde waarde belast die wordt gegenereerd in een productiestadium. En dus niet langer de waarde van het volledige product. Zoals ook elders in de Europese Unie, geldt er in Nederland een onderscheid tussen het normale en een verlaagde btw-tarief. Sinds 2012 is de hoogte van het normale btw-tarief 21% procent. Dit hoge btw-tarief bewoog zich sinds het midden van de jaren 70 tussen 17,5 en 21 procent. Ooit verlaagde men zelfs het tarief om zo de economie te stimuleren. Het lage btw-tarief daarentegen werd niet veranderd sinds de laatste verhoging op 1 oktober 1986. Op het moment van schrijven (augustus 2018) bedraagt dat zes procent.

Waarover rekent men het lage btw-tarief?
Het lage btw-tarief geldt in principe voor:
  • voedsel en geneesmiddelen;
  • water;
  • kranten en tijdschriften;
  • boeken;
  • culturele evenementen;
  • landbouwproducten;
  • hotel- en restaurantdiensten.

Volledig vrijgesteld van btw zijn medische dienstverlening en personenvervoer.

Ontwikkeling btw-tarieven in Nederland

Eind jaren zestig van de vorige eeuw bedroeg de Nederlandse btw slechts 12%. In de jaren zeventig volgden een aantal verhogingen, telkens met 2%, terwijl de btw-verhoging in de jaren tachtig met 1% ietwat lager was. Aan het eind van de jaren tachtig en het begin van de jaren negentig kwam het zelfs tot een tweevoudige verlaging van het belastingtarief, vóór een hernieuwde stijging van 1,5% in januari 2001. Dit btw-tarief hield elf jaar stand, tot op 1 oktober 2012 tot een hernieuwde verhoging van 2% werd besloten.

PeriodebtwLage btw
01.01.1969 - 31.12.197012%4%
01.01.1971 - 31.12.197214%4%
01.01.1973 - 31.12.197516%4%
01.01.1976 - 31.12.198318%4%
01.01.1984 - 30.09.198619%5%
01.10.1986 - 31.12.198820%6%
01.01.1989 - 30.09.199218,5%6%
01.10.1992 - 31.12.200017,5%6%
01.01.2001 - 30.09.201219%6%
01.10.2012 - 31-12-201821%6%

Zoals blijkt uit bovenstaande tabel is het lage btw-tarief is in de laatste pakweg 3 decennia slechts met twee procent gestegen. De lijst met producten en diensten waarvoor de lagere btw wordt berekend, is wel verschillende keren gewijzigd.

Verhoging btw-tarief voor eerste levensbehoeften van 6 naar 9%

Het kabinet Rutte-III sprak bij zijn aantreden in het regeerakkoord af om het lage btw-tarief in januari 2019 van 6% naar 9% te brengen. Door die maatregel ligt dit tarief hoger dan de laagste btw-tarieven in buurlanden België (6%) en Duitsland (7%). De verhoging geldt onder andere voor groente, fruit en tal van andere voedingsmiddelen. Ook geneesmiddelen, boeken en reparatiediensten voor kleren, schoenen en fietsen zullen in prijs stijgen. ING-economen becijferden dat een gemiddeld Nederlands huishouden door deze belastingmaatregel zo'n € 300,- per jaar meer aan boodschappen kwijt is.

Consumenten in grensstreek winkelen goedkoper in België en Duitsland

De verhoging van het lage btw-tarief van 6 naar 9% levert de staatskas jaarlijks 3,1 miljard euro extra op. Maar het MKB en haar brancheorganisatie waren allerminst gelukkig met het kabinetsbesluit. Dat zou alleen maar leiden tot omzetverlies en banenverlies. Met name bedrijven in de grensstreek kunnen er veel last van hebben. Daar zou de omzetdaling zomaar tot 5 à 6% kunnen oplopen. De maatregel leidt in grensregio's ongetwijfeld tot inkooptoerisme zoals marktonderzoekers dat ook wel noemen.

Lagere inkomstenbelasting compenseert hoger btw-tarief niet altijd

In de aanloop naar de verhoging per 1 januari 2019, wees het kabinet erop dat de koopkracht van burgers toch zou stijgen. Een lagere inkomstenbelasting zou de nadelige inkomenseffecten ervan immers compenseren. Maar ouderenbond ANBO bestreed dat. Gepensioneerden met een laag inkomen betalen immers geen inkomstenbelasting. Dat heeft te maken met heffingskortingen die zij genieten. Deze ouderen worden dus niet gecompenseerd voor de btw-verhoging en hebben gewoon minder te besteden.

Btw-verhoging gaat gepaard met massaal omprijzen van artikelen

Een verhoging van het lage btw-tarief leidt niet alleen tot duurdere boodschappen. Het is ook een administratieve uitdaging voor veel winkelbedrijven. Supermarkten bijvoorbeeld moeten alle artikelen in de schappen omprijzen. Voor grote ketens is dat nog wel te doen. Maar voor kleinere zaken met minder personeel is handmatig aanpassen van de prijzen een waar schrikbeeld. Sommige bedrijven zien zich zelfs genoodzaakt om een nieuw kassasysteem aan te schaffen om de btw-verandering door te voeren. Ook taxibedrijven verwachten problemen. Zij worden op nieuwjaarsdag als een van de eersten geconfronteerd met de nieuwe tarieven. Menige boordcomputer werkt niet automatisch met het nieuwe tarief. Wil zo’n wagen met het juiste btw-tarief rekenen, dan moet die eerst naar de werkplaats voor aanpassing van de software.
© 2018 Bonafide, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
BTW - omzetbelasting startende ondernemerBTW - omzetbelasting startende ondernemerAls ondernemer heeft u ook te maken met de heffing van omzetbelasting of BTW (belasting toegevoegde waarde). U int als o…
Wanneer moet ik BTW afdragen?BTW, ook wel omzetbelasting genoemd, belast goederen op hun weg van de producent naar de consument. Om BTW-plichtig te z…
Wat is BTW eigenlijk?Als je een product koopt of gebruik maakt van een dienst, dan moet je hier belasting over betalingen. De overheid heft n…
BTW betalen we in verschillende tarievenBTW betalen we in verschillende tarievenOp 26 april 2012 werden in de tweede kamer voorstellen aangenomen om de BTW te verhogen van 19 naar 21%. Dit in het kade…
Hoe zit dat met die BTW?Hoe zit dat met die BTW?De letters BTW staan voor Belasting Toegevoegde Waarde. Het is een belasting op omzet, die bij de aankoop van een produc…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Brett Hondow, Pixabay
  • Bijdrage Dagblad De Limburger van 14 augustus 2018 "Hogere BTW kost huishouden 300 euro"
  • https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/zakelijk/btw/
  • https://www.dezaak.nl/751/het-btw-tarief-historisch-overzicht.htm
  • https://www.telegraaf.nl/nieuws/2514303/ouderenbond-anbo-wil-btw-compensatie

Reageer op het artikel "Btw: het waarom en btw-tarieven"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Bonafide
Laatste update: 08-12-2018
Rubriek: Financieel
Subrubriek: Belasting
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!