Geld en Erfenis En Schulden

Erfenis, de legitieme portie of het wettelijke erfdeel

Infoteur: Zeemeeuw

Erfenis, de legitieme portie of het wettelijke erfdeel

De legitieme portie. Sommige mensen zijn zo teleurgesteld in hun erfgenamen, dat ze hen het liefste zouden onterven. Kan dat en wat betekent dat voor de legitieme portie van de erven. In dit artikel wordt het uitgelegd.


Testament en notaris

Bij testament kunt u van alles regelen. Zo kunt u uw erfgenamen bij de notaris door middel van een testament onterven, en bijvoorbeeld alles schenken aan een goed doel. Maar wat betekent dat in de praktijk.

Legitieme portie of wettelijke erfdeel

Uw afstammelingen, kinderen en kleinkinderen, hebben als ze erfgenaam zijn, ook bij onterving recht op het wettelijke erfdeel. Ook wel legitieme portie genoemd. Deze legitieme portie is de helft van wat iemand zonder testament zou krijgen. Een wettelijk erfdeel heeft betrekking op geld, niet op goederen. De erfgenamen zitten dan ook niet om de tafel bij de verdeling van de goederen. Als er bijvoorbeeld drie erfgenamen zijn, is de legitieme portie dus 1/3 gedeeld door 2 ofwel 1/6 van de waarde nagelaten erfenis. In dit geval kan 3/6 worden opgevraagd en is dus 3/6 door de erflater vrij te doneren. Maar bij onterving kan de erflater alles aan een goed doel hebben geschonken.

Alles naar een goed doel

Als alles is overgemaakt naar een goed doel, zullen de erfgenamen bij het doel moeten aankloppen voor hun erfdeel, en proberen het tegoed te verhalen.

Legitieme portie waarvan

Om de massa van de erfenis te bepalen, wordt gekeken naar het saldo van erfenis en schulden, plus alles wat tijdens het leven van de erflater is geschonken. Alles naar de waarde in het economische verkeer op het moment van overlijden.

Aandelen

Als er in de erfenis bijvoorbeeld een pakket aandelen zit met waarde X op het moment van overlijden, en een veel lagere waarde Y een paar maanden na het overlijden, zal de Belastingdienst successierechten berekenen over waarde X en niet het lagere Y. Ook eerder gedane schenkingen kunnen op het moment van overlijden een andere waarde hebben, dan op het moment van overlijden. Dit is zeker bij de huidige kredietcrisis actueel: u betaalt zo eenvoudig veel te veel belasting. De belastingdienst geeft geen geld terug, als inmiddels alles in waarde is gedaald.

Schenkingen tijdens het leven

Bij het bepalen van de erfenis wordt rekening gehouden met de eventuele schenken tijdens het leven. Een aantal regels op een rijtje:

1. Er geldt een 180 dagen termijn
Schenkingen die gedaan zijn binnen 180 dagen vóór overlijden, worden door de belastindienst gezien als verkrijging uit de nalatenschap. Dat betekent dat hierover successierechten moeten worden betaald.

2. Schenkingen vóór 1 januari 2003
Schenkingen vóór 1 januari 2003 worden verrekend met het erfdeel, tenzij de inbreng is uitgesloten bij schenkingsakte of testament.

3. Schenkingen na 1 januari 2003
Een schenking door een ouder aan zijn kind wordt niet automatisch als voorschot op het erfdeel beschouwd. Als u niet wilt, dat het ene kind wordt bevoordeeld boven het andere, dan moet u bij de schenking of per testament laten vastleggen, dat de schenking later onderling moet worden verrekend, en dus ingebracht in de erfenis. Er zal altijd moeten worden getoetst of het niet bevoordeelde kind tekort komt. Hij heeft namelijk minimaal recht op het legitieme deel in de nalatenschap.

Schenking en legitieme portie

Zoals aangegeven, mag de legitieme portie door schenkingen niet worden aangetast.

Rekenvoorbeeld legitieme portie
Stel nu er zijn vier afstammelingen erfgenaam, bij een de erfenis van 100.000 euro. Kind A heeft een paar jaar geleden 40.000 euro geschonken gekregen. Dan is de legitieme portie per persoon gelijk aan 1/8 deel van 140.000 euro, ofwel 17.500 euro. En niet 1/8 deel van 100.000 euro, ofwel 12.500 euro. Een verschil van 5.000 euro per persoon. Bij volledige onterving moet kind A dus 20.000 euro bijlappen om 17.500 euro te ontvangen.

Bij niet onterven, maar een gelijke verdeling heeft iedereen recht op 25.000 euro, als kind A de schenking niet hoeft in te brengen. Dat is namelijk ¼ e deel van 100.000 euro. En ze hebben recht op 35.000 wanneer de schenking wel moet worden ingebracht, namelijk ¼ e deel van 140.000 euro. In het laatste geval moet kind A 5.000 euro bijlappen, namelijk het verschil tussen de inbreng van 40.000 euro en de ontvangen 35.000 euro.

Slot

Onterven kan dus wel, maar wie dan de moeite neemt, om alles even goed op een rij te zetten, om zijn wettelijk erfdeel te bepalen, kan daar nog een flinke zak geld aan over houden. Laat je desnoods goed adviseren door een notaris. Als de erfenis verdeeld is, zonder dat het wettelijk erfdeel is opgeëist, moet de onterfde namelijk maar zien hoe hij aan zijn geld komt. Helaas gebeurt dat in de praktijk ook maar al te vaak.
© 2007 - 2009 Zeemeeuw, gepubliceerd in Geld (Financieel) op 16-10-2007, laatst gewijzigd op 02-07-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Zeemeeuw is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde link

Successierechten.

Verwante artikelen


Reageer op het artikel "Erfenis, de legitieme portie of het wettelijke erfdeel"


Door Memit op 02-06-2009

Testament van mijn moeder is onder het oude regime.
Als mijn broer de erfenis weigert, treden dan zijn 2 zoons in zijn plaats ? Reactie infoteur op 03-06-2009:Beste Memet,
Als een erfgenaam de erfenis heeft verworpen, vindt plaatsvervulling plaats. Dat betekent in dit geval dat zijn afstammelingen in zijn plaats komen. Hoeveel ze erven is afhankelijk van wat er bepaald is in het testament.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw

Door B. op 26-03-2009

Ik heb gelezen dat in 2003 is vastgelegd dat dit na 5 jaar verjaard maar hoe zit dat als mijn vader voor 2003 is overleden? Kan ik dan in 2009 nog een legitieme portie opeisen? Reactie infoteur op 26-03-2009:Beste B,
Onder het oude erfrecht was de legitieme portie niet aan termijnen gebonden. Met het nieuwe erfrecht is op dit punt overgangsrecht geformuleerd, waarbij ook een vijfjarentermijn geldt. Omdat een en ander in een testament anders kan zijn bepaald, lijkt het me toch verstandig, om op dit punt gratis advies bij een notaris in te winnen.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw

Door Gj.ramaker op 17-11-2008

Mijn grootmoeder had twee vrijgezelle broers die hebben in1964 + - 65000 gulden per testament naar goede doelen gedaan.mijn grootmoeder was de enige erfgenaam maar heeft een legitieme portie nooit ontvangen. kan dit?
hoe kun je de juiste feiten achterhalen.het testament heb ik in mijn bezit. daar staat wel de echte of valse handtekening van mijn grootmoeder op.(er zijn geruchte dat die handtekening toen vals is gezet door iemand)

graag zou dit gaan uitzoeken als een uitdaging groeten gert Reactie infoteur op 18-11-2008:Beste G.J. Ramaker,
1. Afgaande op uw informatie ziet het er naar uit, dat uw grootmoeder destijds ten onrechte haar legitieme portie is onthouden, tenzij er tegelijkertijd ook grote schulden waren. Het ziet er bovendien helaas naar uit, dat een beroep hierop al lang verjaard is.
2. Ten aanzien van de afwikkeling van de erfenis geldt, dat er misschien nog een belastingaangifte beschikbaar is. Wellicht is nog een en ander terug te vinden bij de notaris (20 of 30 jaar), de bewaarplaats van Justitie (80 jaar), het archief van de provincie of de geregisteerde woonplaats.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw

Door C.F.J. Couwenberg op 23-09-2008

Onze zoon is autistisch en heeft van Amarant een apartement toegewezen gekregen.
Hij wil zelf niets betalen voor de inrichting van deze woning. Mijn vrouw en ik hebben het idee opgepakt om voor ongeveer € 4000,= deze woning in te richten. Onze vraag is of dit bedrag eventueel bij hem in mindering kan worden gebracht op zijn erfenis op het moment dat mijn vrouw en ik zijn overleden? Het probleem is namelijk dat er nog 5 kinderen zijn. Reactie infoteur op 23-09-2008:Beste C.F.J. Couwenberg
Voor u zijn gelijktijdig de volgende dingen van belang:
1. Sinds 1 januari 2003 komen schenkingen niet in mindering van het erfdeel, tenzij de schenker heeft bepaald dat dit wel het geval dient te zijn,
2. De legitieme portie mag door schenkingen niet in gevaar komen,
3. 4000 euro geschonken aan een kind in 2008 is vrij van schenkingsrecht.

Zie ook het artikel:
http://financieel.infonu.nl/belasting/23715-belastingdienst-slim-schenken-doet-u-dus-zo.html

In uw situatie is vooral punt 3 essentieel. Wanneer de legitieme portie (vermogen plus schenkingen gedeeld door het tweemaal het aantal kinderen plus eventueel langstlevende) groter is dan de werkelijke erfenis per persoon (bijvoorbeeld door onterving), dan zal de schenking verrekend moeten worden. Anders niet, en dan is het niet meer dan een technische exercitie.