Erfenis, de legitieme portie of het wettelijke erfdeel
De legitieme portie. Sommige mensen zijn zo teleurgesteld in hun erfgenamen, dat ze hen het liefste zouden onterven. Kan dat en wat betekent dat voor de legitieme portie van de erven. In dit artikel wordt het uitgelegd.
Testament en notaris
Bij testament kunt u van alles regelen. Zo kunt u uw erfgenamen bij de notaris door middel van een testament onterven, en bijvoorbeeld alles schenken aan een goed doel. Maar wat betekent dat in de praktijk.Wat is legitieme portie of wettelijke erfdeel
Uw afstammelingen, kinderen en kleinkinderen, hebben als ze erfgenaam zijn, ook bij onterving recht op het wettelijke erfdeel. Ook wel legitieme portie genoemd. Deze legitieme portie is de helft van wat iemand zonder testament zou krijgen. Een wettelijk erfdeel heeft betrekking op geld, niet op goederen. De erfgenamen zitten dan ook niet om de tafel bij de verdeling van de goederen. Als er bijvoorbeeld drie erfgenamen zijn, is de legitieme portie dus 1/3 gedeeld door 2 ofwel 1/6 van de waarde nagelaten erfenis. In dit geval kan 3/6 worden opgevraagd en is dus 3/6 door de erflater vrij te doneren. Maar bij onterving kan de erflater alles aan een goed doel hebben geschonken.Alles naar een goed doel
Als alles is overgemaakt naar een goed doel, zullen de erfgenamen bij het doel moeten aankloppen voor hun erfdeel, en proberen het tegoed te verhalen.Hoe groot is de legitieme portie
Om de massa van de erfenis te bepalen, wordt gekeken naar het saldo van erfenis en schulden, plus alles wat tijdens het leven van de erflater is geschonken. Alles naar de waarde in het economische verkeer op het moment van overlijden.Aandelen
Als er in de erfenis bijvoorbeeld een pakket aandelen zit met waarde X op het moment van overlijden, en een veel lagere waarde Y een paar maanden na het overlijden, zal de Belastingdienst de hoogte van de successierechten berekenen over waarde X en niet het lagere Y. Ook eerder gedane schenkingen kunnen op het moment van overlijden een andere waarde hebben, dan op het moment van overlijden. Dit is zeker bij de huidige kredietcrisis actueel: u betaalt zo eenvoudig veel te veel belasting. De belastingdienst geeft geen geld terug, als inmiddels alles in waarde is gedaald.Erfenis en de schenkingen tijdens het leven
Bij het bepalen van de erfenis wordt rekening gehouden met de eventuele schenken tijdens het leven. Een aantal regels op een rijtje:1.Wat is bij een erfenis de 180 dagen termijn
Schenkingen die gedaan zijn binnen 180 dagen vóór overlijden, worden door de belastingdienst gezien als verkrijging uit de nalatenschap. Dat betekent dat hierover successierechten moeten worden betaald.
2. Schenkingen vóór 1 januari 2003
Schenkingen vóór 1 januari 2003 worden verrekend met het erfdeel, tenzij de inbreng is uitgesloten bij schenkingsakte of testament.
3. Schenkingen na 1 januari 2003
Een schenking door een ouder aan zijn kind wordt niet automatisch als voorschot op het erfdeel beschouwd. Als u niet wilt, dat het ene kind wordt bevoordeeld boven het andere, dan moet u bij de schenking of per testament laten vastleggen, dat de schenking later onderling moet worden verrekend, en dus ingebracht in de erfenis. Er zal altijd moeten worden getoetst of het niet bevoordeelde kind tekort komt. Hij heeft namelijk minimaal recht op het legitieme deel in de nalatenschap.
Gevolgen schenking voor de legitieme portie
Zoals aangegeven, mag de legitieme portie door schenkingen niet worden aangetast.Bij niet onterven, maar een gelijke verdeling heeft iedereen recht op 25.000 euro, als kind A de schenking niet hoeft in te brengen. Dat is namelijk ¼ e deel van 100.000 euro. En ze hebben recht op 35.000 wanneer de schenking wel moet worden ingebracht, namelijk ¼ e deel van 140.000 euro. In het laatste geval moet kind A 5.000 euro bijlappen, namelijk het verschil tussen de inbreng van 40.000 euro en de ontvangen 35.000 euro.
Slot
Onterven kan dus wel, maar wie dan de moeite neemt, om alles even goed op een rij te zetten, om zijn wettelijk erfdeel te bepalen, kan daar nog een flinke zak geld aan over houden. Laat je desnoods goed adviseren door een notaris. Als de erfenis verdeeld is, zonder dat het wettelijk erfdeel is opgeëist, moet de onterfde namelijk maar zien hoe hij aan zijn geld komt. Helaas gebeurt dat in de praktijk ook maar al te vaak. © 2007 - 2010 Zeemeeuw, gepubliceerd in Geld (Financieel) op 16-10-2007, laatst gewijzigd op 08-08-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Zeemeeuw is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...Gerelateerde link
Successierechten.Verwante artikelen
- Wat is bij overlijden de legitieme portie: Bij overlijden en successie bestaan nog wel eens misverstanden over het wettelijke erfdeel, de legitieme portie. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als uw grootouders nog…
- Onterven zonder testament, kan dat?: Met een testament kunt u in feite iedereen onterven. Men behoudt soms de legitieme portie, als daarop aanspraak wordt gemaakt. Maar dat is alles. Maar de situatie is gehe…
- Erfenis en nalatenschap, wel of geen testament: Erfenis en nalatenschap. Wanneer iemand komt te overlijden, zal de Belastingdienst binnen vier maanden aankloppen. Er moeten namelijk successierechten worden b…
- Erfenis en de rekening van de overledene: De regels bij een erfenis. Een vraag, waar erven veel mee te maken krijgen, is: wat gebeurt er met de bankrekening van de overledene. Kan ik nog bij die rekening kom…
- Wie erft mijn vermogen?: Na het overlijden gaat uw vermogen, bezittingen en schulden over op de nabestaanden. Indien er geen testament is opgemaakt, dan geldt het wettelijk erfrecht.
Reageer op het artikel "Erfenis, de legitieme portie of het wettelijke erfdeel"
Als een vader met 2 kinderen onterft is door zijn broer en de vader komt te overlijden hebben de kinderen dan nog recht op de erfenis van zijn broer (hun oom) als deze ook komt te overlijden
Reactie infoteur op 07-02-2010:Beste Klaas,
1. Erven bij plaatsvervulling houdt in je de plaats van een ander inneemt en daarmee in dezelfde rechten en verplichtingen treedt van degene wiens plaats je inneemt.
2. Een broer heeft geen recht op een legitieme portie bij het erven van zijn broer, en bij plaatsvervulling hebben zijn kinderen dat dus ook niet. Wel kan in het testament zijn bepaald dat de broer wordt overgeslagen en de erfenis naar diens kinderen gaat.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw
Hoe is de verdeling van de eigendommen als een van de ouders ( die getrouwd zijn in gemeenschap van goederen) overlijd en ze 2 kinderen hebben, en hoe wordt de waarde van de bezittingen gewaardeerd/
Reactie infoteur op 19-01-2010:Beste Benny,
1. Wanneer de ouders in gemeenschap van goederen zijn getrouwd, bezit iedere ouder de helft. Als een ouder overlijdt, wordt deze helft verdeeld. Dat betekent dat de drie overblijvenden, wanneer er geen testament is, ieder 1/6 deel van het totaal vermogen minus schulden erven. De langstlevende heeft dan 4/6 deel en de kinderen ieder 1/6 deel.
2. De waarde is de waarde in het economische verkeer op het moment van overlijden. Voor een huis wordt de WOZ waarde op het moment van overlijden genomen.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw
Gaarne verneem ik als vader van 2 kinderen komt te overlijden en een testament heeft voor de langstlevende moeten de kinderen dan al successierechten betalen over hun legitieme portie?
Reactie infoteur op 07-01-2010:Beste Leo Lagrand,
1. Bij een langstlevende testament hebben de kinderen een vordering op de langstlevende voor wat betreft hun aandeel in de erfenis. Dat aandeel is het dubbele van de legitieme portie.
2. Over deze vordering moeten successierechten worden betaald. Gebruikelijk is dat de langstlevende deze successierechten afdraagt aan de belastingdienst, en de vordering van de kinderen op de langstlevende met dit zelfde bedrag wordt verlaagd.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw
Is het waar dat de legitieme portie groter is wanneer de ouders niet gehuwd waren? In mijn geval is mijn vader overleden en is zijn vriendin erfgenaam..en is niet in het bezit van een samenlevingscontract..
Reactie infoteur op 10-12-2009:Beste Syll,
1. Een echtgenoot of echtgenote heeft, indien in leven, geen recht op een legitieme portie. De portie, de fractie, wordt hierdoor dus niet beinvloed.
2. Maar als er geen testament is, heeft de langstlevende gehuwde wel het recht op vruchtgebruik. De kinderen hebben dan wel een vordering op de langstlevende, maar kunnen hun deel nog niet feitelijk opeisen.
3. Lees voor meer over de legitieme portie ook het artikel van Zeemeeuw, genaamd:
http://wetenschap.infonu.nl/recht-en-wet/32195-wat-is-bij-overlijden-de-legitieme-portie.html
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw
Hoe bereken je het bedrag de erfenis (vaders deel+ kinder deel) in gulden naar Euro's. Er is een huis verkocht 2007 en moeder is overleden in 1989. Dus de waarde is heel anders. Niet met de formule 2,20371 dat snap ik wel, maar het gaat om het verschil in waarde.Maar de opbrengst van de woning hiervoor gebruikt worden?
Met vriendelijke groet,
Pennetje
Reactie infoteur op 10-12-2009:Beste Pennetje,
Bij de verdeling van de erfenis wordt gekeken naar de waarde van de erfenis in het economische verkeer op het moment van overlijden. Dus moet voor de woning de waarde uit 1989 worden genomen en niet de verkoopwaarde uit 2007. Dat wordt dus wel omrekenen met de formule 1 euro= 2,20371 gulden.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw
Mijn moeder heeft volledige bezittingen verkregen bij overlijden van mijn vader. We zijn met 4 kinderen. Hoe moeten wij successierechten aangifte doen? Op basis van legitieme portie of "0"?
Reactie infoteur op 23-11-2009:Beste ANDRÉ,
Als er geen testament is, krijgen de kinderen een vordering op de langstlevende: uw moeder. Is uw moeder in gemeenschap van goederen getrouwd, dan is zo wie zo de helft al van haar: daarover hoeven geen successierechten te worden betaald. Van de andere helft erft uw moeder een vijfde, en krijgt viervijfde deel in vruchtgebruik. De kinderen samen hebben een vordering op dit viervijfde deel: over deze delen moeten wel successierechten worden betaald. De legitieme portie is daar weer de helft van: per kind 1/10 deel, maar daarvan is pas sprake bij onterving en het opeisen van de legitieme portie. Overigens kan een en ander per testament weer anders verdeeld zijn.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw
Een aantal familieleden erven in 2009 van een tante (weduwe) per testament. Na een tijdje meldt zich een persoon die zegt een kind van de reeds eerder overleden man (de oom) van de tante te zijn. De oom is in 2001overleden zonder testament. De tante had zelf geen kinderen met haar man (de oom). Indertijd is de tante als enige erfgenaam benoemd.
De familieleden weten niets van een (niet erkend) kind van de oom en ook de tante heeft hier nooit over gesproken. Heeft deze persoon nog rechten op de erfenis van de tante dan wel de oom. Of is de termijn verjaard? En zo ja moet de vaderschap van de oom gerechtelijk worden vastgesteld.
Reactie infoteur op 16-10-2009:Beste M,
1. Als een kind niet erkend is door de man, is het kind ook niet zijn erfgenaam, tenzij hij per testament anders heeft bepaald. Een kind is, bij niet erkenning, wel erfgenaam van zijn eigen moeder.
2. Bovendien is de vijfjaren termijn na het overlijden van uw oom verstreken.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw
Mijn vader is in april 2009 overleden, bij testament heeft hij bepaald dat ik een legaat ontvang, zijn testamenst is in 2005 opgemaakt en geeft aan dat schenkingen niet behoeven te worden ingebracht. In 1992 heeft hij de buitenlandse rekening welke hij heeft op naam van mijn twee zussen gezet en tevens diverse schenkingen tot 2008 gedaan aan mijn zussen, hoe wordt nu mijn legitieme portie berekend? De executeur heeft er niets bij opgeteld en volgens het wetboek is hij hier wel toe verplicht (wetboek 4. artiket 67) graag uw reactie.
Reactie infoteur op 06-10-2009:Beste K.K.
De wet is op dit punt belangerijker dan de wens van uw vader: bij de berekening van de legitieme portie moeten als u dat wilt de eerdere schenkingen worden verrekend. De schenkingen worden bij de nalatenschap opgeteld, waarna de legitieme portie op dit totaal wordt losgelaten. Met andere woorden: ook van de schenkingen moet u uw legitieme deel krijgen. Als u minder hebt gekregen, gaat dit af van wat de anderen zonder deze inbreng krijgen of hebben gekregen. Uw legitieme portie mag namelijk niet worden aangetast.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw
Testament van mijn moeder is onder het oude regime.
Als mijn broer de erfenis weigert, treden dan zijn 2 zoons in zijn plaats ?
Reactie infoteur op 03-06-2009:Beste Memet,
Als een erfgenaam de erfenis heeft verworpen, vindt plaatsvervulling plaats. Dat betekent in dit geval dat zijn afstammelingen in zijn plaats komen. Hoeveel ze erven is afhankelijk van wat er bepaald is in het testament.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw
Ik heb gelezen dat in 2003 is vastgelegd dat dit na 5 jaar verjaard maar hoe zit dat als mijn vader voor 2003 is overleden? Kan ik dan in 2009 nog een legitieme portie opeisen?
Reactie infoteur op 26-03-2009:Beste B,
Onder het oude erfrecht was de legitieme portie niet aan termijnen gebonden. Met het nieuwe erfrecht is op dit punt overgangsrecht geformuleerd, waarbij ook een vijfjarentermijn geldt. Omdat een en ander in een testament anders kan zijn bepaald, lijkt het me toch verstandig, om op dit punt gratis advies bij een notaris in te winnen.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw
Mijn grootmoeder had twee vrijgezelle broers die hebben in1964 + - 65000 gulden per testament naar goede doelen gedaan.mijn grootmoeder was de enige erfgenaam maar heeft een legitieme portie nooit ontvangen. kan dit?
hoe kun je de juiste feiten achterhalen.het testament heb ik in mijn bezit. daar staat wel de echte of valse handtekening van mijn grootmoeder op.(er zijn geruchte dat die handtekening toen vals is gezet door iemand)
graag zou dit gaan uitzoeken als een uitdaging groeten gert
Reactie infoteur op 18-11-2008:Beste G.J. Ramaker,
1. Afgaande op uw informatie ziet het er naar uit, dat uw grootmoeder destijds ten onrechte haar legitieme portie is onthouden, tenzij er tegelijkertijd ook grote schulden waren. Het ziet er bovendien helaas naar uit, dat een beroep hierop al lang verjaard is.
2. Ten aanzien van de afwikkeling van de erfenis geldt, dat er misschien nog een belastingaangifte beschikbaar is. Wellicht is nog een en ander terug te vinden bij de notaris (20 of 30 jaar), de bewaarplaats van Justitie (80 jaar), het archief van de provincie of de geregisteerde woonplaats.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw
Onze zoon is autistisch en heeft van Amarant een apartement toegewezen gekregen.
Hij wil zelf niets betalen voor de inrichting van deze woning. Mijn vrouw en ik hebben het idee opgepakt om voor ongeveer € 4000,= deze woning in te richten. Onze vraag is of dit bedrag eventueel bij hem in mindering kan worden gebracht op zijn erfenis op het moment dat mijn vrouw en ik zijn overleden? Het probleem is namelijk dat er nog 5 kinderen zijn.
Reactie infoteur op 23-09-2008:Beste C.F.J. Couwenberg
Voor u zijn gelijktijdig de volgende dingen van belang:
1. Sinds 1 januari 2003 komen schenkingen niet in mindering van het erfdeel, tenzij de schenker heeft bepaald dat dit wel het geval dient te zijn,
2. De legitieme portie mag door schenkingen niet in gevaar komen,
3. 4000 euro geschonken aan een kind in 2008 is vrij van schenkingsrecht.
Zie ook het artikel:
http://financieel.infonu.nl/belasting/23715-belastingdienst-slim-schenken-doet-u-dus-zo.html
In uw situatie is vooral punt 3 essentieel. Wanneer de legitieme portie (vermogen plus schenkingen gedeeld door het tweemaal het aantal kinderen plus eventueel langstlevende) groter is dan de werkelijke erfenis per persoon (bijvoorbeeld door onterving), dan zal de schenking verrekend moeten worden. Anders niet, en dan is het niet meer dan een technische exercitie.
