InfoNu.nl > Financieel > Geld > De voor- en nadelen van een basisinkomen

De voor- en nadelen van een basisinkomen

De voor- en nadelen van een basisinkomen Het invoeren van een basisinkomen voor iedereen zonder tegenprestatie heeft voor- en nadelen. Met de toenemende robotisering is dit onderwerp misschien één van de mogelijke oplossingen voor een groeiende groep mensen zonder werk. Het basisinkomen brengt uiteraard ook kosten met zich mee en de vraag of iedereen een basisinkomen zou moeten ontvangen of alleen een bepaalde groep mensen in de samenleving. Hoe ziet het basisinkomen er precies uit? Aan welke voorwaarden moet een basisinkomen voldoen? Wat zijn de voordelen van een basisinkomen voor iedereen? Wat zijn de nadelen van een basisinkomen voor iedereen en welke initiatieven zijn er op dit gebied al geweest?

Een basisinkomen

Een basisinkomen voor iedereen zonder tegenprestatie. Voor rijke mensen en voor arme mensen. Wat zou het gevolg hiervan zijnen is het financieel haalbaar? Sommige mensen vinden het een wereldvreemd idealistisch idee, maar de beroemde economen Tinbergen, Galbraith en Friedman hebben als eersten hiervoor gepleit.

In 1985 stelde de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid voor om een gedeeltelijk basisinkomen in te voeren en nu decennia later wordt er weer steeds vaker over gesproken. Hoe moeten we ons het basisinkomen concreet voorstellen?

De voorwaarden van een basisinkomen

Een basisinkomen moet aan een aantal voorwaarden voldoen;
  • Het moet onvoorwaardelijk zijn
  • Het is hoog genoeg om fatsoenlijk van te kunnen leven
  • Het is individueel en dus niet afhankelijk van hetgeen een partner krijgt/verdient.
  • Een basisinkomen is misschien het beste te vergelijken met de AOW in Nederland. Allen maakt de AOW onderscheid tussen gehuwden of samenwonenden en alleenstaanden

Wat kost het invoeren van een basisinkomen voor iedereen?

De Vereniging Basisinkomens bestaat sinds 1991 en heeft een berekening gemaakt wat het invoeren van een basisinkomen voor iedereen gaat kosten. Volgens de rekenaars van de vereniging gaat de uitvoering 30 miljard euro kosten. Hier staat echter een besparing tegenover van 6 miljard euro. Totaal kost de invoering van het basisinkomen dus 24 miljard. Nog belangrijker is echter de uitvoering.

Wat kost een basisinkomen voor iedereen?

Er zijn verschillende berekeningen gemaakt voor wat een basisinkomen voor iedereen kost. De uitkomst hangt onder andere af van hoe hoog dit basisinkomen mag zijn. Daarnaast speelt mee welke aftrekposten verdwijnen en worden gehandhaafd en dit geldt ook voor eventuele toeslagen. In de meeste berekeningen verdwijnen aftrekposten en toeslagen, maar dan loopt het totale kostenplaatje nog altijd in de miljarden.

Met het kabinet Rutte III verandert met het introduceren van de vlaktax het financiële belastinglandschap en daarmee ook het financiële plaatje van het basisinkomen. De voorzitter van de Vereniging Basisinkomen rekende uit dat bij een basisinkomen van E 650,- per volwassen persoon en E 300,- voor kinderen het plan ongeveer 40 miljard euro gaat kosten, maar dat als alle belastingvoordelen voor werkenden dan vervallen plus alle toeslagen en er een vlaktax komt van 50% een basisinkomen in principe haalbaar moet zijn. Werken loont op die manier altijd, terwijl meer verdienen nu soms door het verdwijnen van allerlei toeslagen netto minder geld om uit te geven kan betekenen.

De voordelen van een basisinkomen

Een basisinkomen voor iedereen heeft een aantal voordelen;
  • De sociale dienst en het UWV worden overbodig
  • Toeslagen en dergelijke worden ook overbodig
  • Aftrekposten kunnen verdwijnen
  • Fraude wordt vrijwel onmogelijk
  • Belastingstelsel wordt een stuk eenvoudiger
  • De armoedeval (sommige mensen die vanuit een uitkering gaan werken gaan er op achteruit) verdwijnt
  • Het minimumloon kan worden afgeschaft
  • Het doet de ongelijkheid afnemen
  • Het versterkt de democratie
  • Het geeft financiële vrijheid
  • Het zorgt voor betere arbeidsvoorwaarden

De nadelen van een basisinkomen

Een basisinkomen voor iedereen heeft ook een aantal nadelen;
  • De angst dat niemand meer wil werken
  • Het kost veel geld

Het ‘Mincome Program’ in Canada

In de steden Winnipeg (toen 450.000 inwoners) en het stadje Dauphin (toen 10.000 inwoners) is van 1974 tot 1979 een experiment gehouden met het basisinkomen. Alle gezinnen die in deze steden woonden, ontvingen een basisinkomen wanneer hun inkomen laag genoeg was. Niet iedereen kreeg geld, maar iedereen werd toegezegd dat, indien hun inkomen laag genoeg was zij steun zouden krijgen. Ongeveer 1000 gezinnen maakten gebruik van de regeling voor het basisinkomen.

In die tijd betekende elke verdiende dollar eenzelfde bedrag aan afname op de uitkering (waardoor het bijna niet loonde om vanuit de uitkering te gaan werken). Mincome had als voordeel dat je 50 cent belasting betaalde over elke verdiende dollar, maar je basisinkomen bleef gelijk. De meeste mensen wisten dat het een pilot was, al wist niemand of en wanneer deze weer zou stoppen.

De onderzoeker Evelyn Forget heeft 20 jaar later een onderzoek gedaan naar de effecten van dit experiment. Zij was benieuwd naar de invloed van het basisinkomen onder andere op het van de mensen die hier gebruik van maakten.
  • Er was geen negatief effect op de huizenprijzen
  • Getrouwde vrouwen gebruikten het basisinkomen om meer tijd vrij te maken voor hun zwangerschap en kinderen.
  • Er werd langer gestudeerd
  • De ziekenhuiskosten namen met 8,5% af
  • Weinig mensen stopten met werken of gingen minder uren werken
Opvallend was ook dat de mensen die minder gingen werken door het basisinkomen van het Mincome programma niet op de bank gingen hangen, maar het geld gebruikten om bijvoorbeeld te studeren.

De deelnemers die toen meededen aan het ‘Mincome Program’ in Canada herinneren zich het nog en zijn nog steeds dankbaar voor de mogelijkheden die Mincome hen en hun kinderen toen bood. Zij noemden allen scholing bijvoorbeeld een training die zij door Mincome konden volgen voor het krijgen van een baan of hun kinderen die door Mincome naar school konden blijven gaan.

De conclusie van het Mincome experiment is dat mensen van een basisinkomen ondernemender, gezonder en gelukkiger worden.

Toenemende robotisering

Eén van de redenen dat er steeds vaker over het basisinkomen wordt gesproken heeft te maken met het feit dat er nu al niet genoeg betaald werk is voor iedereen. Er is steeds minder vraag naar arbeid onder andere door de toenemende robotisering. Het is ontzettend frustrerend om jarenlang te moeten solliciteren zonder uitzicht op een baan.Daarnaast komt meer meer rijkdom, maar ook meer inkomensongelijkheid. Robots hebben geen behoefte aan luxe en ontspanning. Het zijn waardeloze consumenten. Mensen die geen inkomen hebben kunnen niet consumeren. Met een basisinkomen is dit wel het geval. Zou een oplossing voor dit probleem in een basisinkomen voor iedereen kunnen liggen?

Een Europees onvoorwaardelijk basisinkomen

Op 10 april 2014 vond er een grote conferentie waarbij de Europese Unie praat over een onvoorwaardelijk basisinkomen. Op de conferentie praten politici, activisten, organisaties en geïnteresseerden met elkaar over een onvoorwaardelijk basisinkomen. Vooralsnog komt er geen onvoorwaardelijk basisinkomen.

Uitzendingen Tegenlicht over het basisinkomen

Op 21 september 2014 ging de uitzending van 'Tegenlicht' over 'Gratis geld' oftewel het basisinkomen. De voortschrijdende automatisering zorgt niet alleen voor toenemende welvaart, maar ook voor toenemende werkloosheid. Er is niet genoeg werk (meer) voor iedereen en hoe willen we hier mee om gaan? Kan het basisinkomen in deze trend een oplossing bieden?
Op 12 april 2015 werd er een uitzending van Tegenlicht gewijd aan 'Experimenteren met gratis geld'.

Boeken over het basisinkomen

Er zijn verschillende boeken over het basisinkomen en waarin het basisinkomen aan bod komt:
  • 'Gratis geld voor iedereen' van Rutger Bregman ISBN 9200000031661890
  • 'Grondrecht innen voor milieu en basisinkomen' Eburon Uitgeverij bv ISBN 9789051661880
  • 'Out of the box' van Norbert Klein' ISBN 9789402233186
  • 'Win for Life' van Nele Lijnen ISBN 8789463370387

Lees verder

© 2014 - 2019 Informeren, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Basisinkomen België: aantal voorstanders neemt toeBasisinkomen België: aantal voorstanders neemt toeHet idee van een basisinkomen voor iedereen lijkt na de aankondiging van een Zwitsers referendum in 2016 alsmaar meer aa…
Basisinkomen in Nederland: realistisch en betaalbaar?Basisinkomen in Nederland: realistisch en betaalbaar?Waarom geen gewaarborgd basisinkomen invoeren voor iedere inwoner van het land? Dat is een idee dat meer en meer opgang…
Gratis geld voor iedereen? Voordelen van het basisinkomenGratis geld voor iedereen? Voordelen van het basisinkomenGratis geld voor iedereen? Het lijkt op het eerste gezicht wel een utopisch idee van een of andere toekomstfilosoof. Maa…
Een basisinkomen voor iedereenEen basisinkomen voor iedereenHet basisinkomen voor iedereen wordt door sommigen gezien als een utopie, maar is dit inderdaad zo? De gedachte krijgt w…
Basisinkomen: basis van een minder hectische samenleving?mijn kijk opBasisinkomen: basis van een minder hectische samenleving?In de eenentwintigste eeuw gaan er alsmaar meer stemmen op om een einde te maken aan de typische “ratrace”, waar mensen…
Bronnen en referenties
  • ‘Basisinkomen: luchtkasteel of serieuze optie?’ door Toine Graus (MUG Magazine, zomer 2013)
  • ‘Hoe men ook rekent, basisinkomen is onbetaalbaar’ door Mike Ackermans (De Volkskrant , 12 januari 1995)
  • www.basisinkomen.eu
  • www.basisinkomen.nl
  • 'Gratis geld' uitzending Tegenlicht van 21 september 2014
  • 'Het einde van de moderne slavernij' door Peter de Waard (De Volkskrant, 2 augustus 2014)
  • 'Geachte redactie (Basisinkomen)' (De Volkskrant, 5 augustus 2014)
  • www.tegenlicht.vpro.nl/nieuws/vooruitblik.html (15 september 2014)
  • www.basisinkomenpartij.nl
  • 'De robotarm reikt ver' (Trouw, 10 augustus 2016)
  • 'Basisinkomen maakt het nieuwe belastingsysteem minder complex' (Trouw, 10 november 2017)

Reageer op het artikel "De voor- en nadelen van een basisinkomen"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

T. Huisman, 26-02-2017 16:29 #4
Een proef met het basisinkomen is afgewezen. Ook het Nibud vindt dit jammer.

Remy, 04-01-2017 23:06 #3
Net reclame gehad van basisinkomen.nl en er nog eens goed over nagedacht. Ik zou beslist niet stoppen met werken, geen haar op m'n hoofd die daaraan denkt en ik ben echt geen workaholic. Ik zie eigenlijk alleen maar voordelen, zeker voor de economie. Wat een heerlijke gedachte dat iedereen dan z'n geld kan spenderen hoe hij of zij het wil. Das een vette impuls.

Mysterion, 11-03-2016 20:13 #2
Ik heb er een hard hoofd in. Ik denk niet dat het haalbaar is. Als voorbeeld dat het wel haalbaar is nemen ze dat experiment in Canada dat 5 jaar heeft geduurd. Dit is niet te vergelijken met zo'n experiment dat ze in het heden zouden doen. Ze zeggen dat weinig tot geen mensen stopt met werken (dit komt volgens mij doordat deze "proefkonijnen" wisten dat het zou ophouden, hun baan opzeggen was dus eigenlijk geen optie).
Daarnaast zou het geen linkse beslissing zijn. Dat is het dus echt wel! De belasting wordt verhoogd en flink ook, vooral voor de mensen die naast het basisinkomen gaan werken. Dit zorgt voor nóg minder motivatie om te werken. Als voordeel wordt dan ook nog genoemd dat het minimumloon kan worden afgeschaft, WAT EEN VOORDEEL(!), iedereen mag gaan werken voor 1 euro per uur en daar wordt vervolgens nog meer dan de helft aan belasting over betaald. Waar zijn we dan in godsnaam mee bezig. Het zou ook handig zijn tegen de robotisering. Mensen die werkloos worden krijgen dan gewoon hun basisinkomen nog. Maar waar wordt dit dan van betaald als er alleen maar robots werken, volgens mij kan de regering geen belasting heffen op het inkomen van een robot.
Het milieu zou enorm verloederen, want wie gaat er nu voor de lol straten schoonmaken als er een basisinkomen is? Natuurlijk worden zulke banen dan beter betaald door vraag en aanbod, maar is dat dan wat we willen. Nóg meer betalen om onze vuilnismannen en schoonmaakdiensten aan het werk te houden. Dan kunnen we van ons basisinkomen nog maar net 3 keer per jaar het vuilnis buitenzetten. Dan zit er inderdaad niks anders op dan te gaan werken (Als de robots het universum nog niet hebben overgenomen). Het enige gevolg is dus dat alles duurder wordt. Wat gaan we dan doen? Het basisinkomen misschien ook verhogen zodat de cyclus zich weer opnieuw kan afspelen? Wat een prachtig idee zeg. De uitvinder hiervan verdient een koekje!

Repelsteeltje, 03-10-2015 23:35 #1
Zo een basisinkomen voor iedereen is toch eerlijk?degene die er voor kiest om van dat basisinkom te leven is blij en degene die ernaast nog een baan heeft hoeft niet meer te klagen dat hij om 7 uur op moet staan en de buurman niet want… ook hij krijgt dat basisinkomen tesamen met zn loon dus… iedereen happy… eindelijk!

Infoteur: Informeren
Laatste update: 16-11-2017
Rubriek: Financieel
Subrubriek: Geld
Special: Geld en geluk
Bronnen en referenties: 11
Reacties: 4
Schrijf mee!