De vergrijzing in Nederland

De term vergrijzing verwijst naar het feit dat mensen in Nederland steeds ouder worden en langer moeten doorwerken om voldoende pensioen op te bouwen.

Wat is vergrijzing?

Met de term vergrijzing bedoelt men een gewijzigde leeftijdssamenstelling binnen onze samenleving. We hanteren het begrip vergrijzing om daarmee aan te duiden dat het aantal ouderen in de samenleving verhoudingsgewijs sneller toeneemt, waardoor de gemiddelde leeftijd wordt opgetrokken.

Steeds minder werkenden betalen voor steeds meer ouderen
Mensen leven steeds langer. Op zich is dat een aangenaam vooruitzicht. Waarin schuilt dan het probleem? Welnu, steeds meer mensen verlaten het arbeidsproces en maken aanspraak op pensioen. En ons huidige pensioenmodel houdt in dat de werkenden van nu via inhouding op hun salaris de pensioenen betalen van degenen die op dit moment van hun oude dag genieten.

Dat systeem komt echter steeds meer onder druk te staan aangezien de bevolkingssamenstelling door de vergrijzing aan het wijzigen is: steeds minder werkenden moeten de oude dag van steeds meer ouderen opbrengen.

Vergrijzing maakt pensioenhervorming noodzakelijk

Om de problemen van de vergrijzing het hoofd te bieden en ons pensioenstelsel betaalbaar te houden, werd in 2011 door de sociale partners een zogenaamd pensioenakkoord gesloten. Dat pensioenakkoord moet een oplossing bieden voor een aantal grote problemen op lange termijn:

• de pensioenfondsen zijn steeds gevoeliger voor beleggingsrendementen en moeten schokbestendig worden;
• door die dekselse vergrijzing komen er niet alleen steeds minder jongeren op de arbeidsmarkt, er vallen ook steeds meer ouderen uit de boot. Iedereen is op termijn nodig om de zaak draaiende te houden;
• toekomstige tekorten op de arbeidsmarkt moeten worden bestreden door een veel grotere inzet van oudere werknemers.

Het pensioenakkoord in grote lijnen

Het pensioenakkoord valt feitelijk uiteen in een aanpak op meerdere fronten:

• geleidelijke verhoging van de AOW-leeftijd, uiteindelijk in 2020 naar 66 jaar en naar verwachting naar 67 jaar in 2025; Een verdere verhoging, wellicht naar 68 jaar in 2030, wordt geenszins uitgesloten, maar besluitvorming daarover vindt later plaats;
• beheerd pensioenvermogen moet in de toekomst beter bestand zijn tegen schokken op de financiële markten, waarvan men aanneemt dat ze vaker zullen optreden. Omdat het aantal premiebetalers door de vergrijzing afneemt, zal het rendement op beleggingen een beduidend grotere rol gaan spelen en van meer gewicht zijn dan de premie-inleg.
• om te verhinderen dat een pensioenfonds in de problemen raakt door klappen op de aandelenmarkten, zullen deelnemers sneller worden geconfronteerd met kortingen. En meer risico bij beleggingen impliceert ook onzekerheid over de uiteindelijke pensioenuitkomst. Als een beoogde indexatie niet wordt gehaald zullen de fondsen dat dus tijdig naar hun deelnemers moeten communiceren.
• voor de toekomst zullen CAO's concrete voorstellen moeten bevatten die de posititie van de oudere werknemer moeten verbeteren. Zo mogen werkgevers die een 55-plusser contracteren al in 2012 rekenen op een zogenaamde mobiliteitsbonus. En oudere arbeidskrachten zullen meer dan voorheen worden bijgeschoold om hen beter in staat te stellen van functie of baan te veranderen.