InfoNu.nl > Financieel > Beleggen > Twin Peaks: het Nederlandse financiële toezichtsysteem

Twin Peaks: het Nederlandse financiële toezichtsysteem

Twin Peaks: het Nederlandse financiële toezichtsysteem Ondanks dat Nederland ook behoorlijk geraakt werd door de kredietcrisis, gooit het Nederlandse toezichtsysteem van de financiële sector internationaal gezien hoge ogen. Onder andere in Frankrijk, Italië, Spanje en de Verenigde Staten krijgt het navolging. Eind jaren negentig werd het versnipperde toezichtsysteem in Nederland namelijk hervormd volgens het Twin Peaks-model.

Hervorming financieel toezichtmodel noodzakelijk

Onder aanvoering van de toenmalige minister van Financiën, Gerrit Zalm, en Jeroen Kremers, destijds plaatsvervangend thesaurier-generaal op het ministerie van Financiën, kwam er één toezichtmodel voor de gehele financiële sector. Voor die tijd was het toezicht namelijk versnipperd over allerlei verschillende toezichtinstellingen met allemaal eigen regels voor banken, beleggingsinstellingen , pensioenfondsen en verzekeraars. Ondanks tegenwerking van financiële instellingen (met name de verzekeraars), die geen zin hadden om met andere toezichthouders te maken te krijgen, kwam de hervorming wel tot stand. Het grote aantal financiële conglomeraten (met zowel bank- als verzekeringsactiviteiten), in het bijzonder Fortis, ING en SNS Reaal, maakte een ander toezichtmodel ook noodzakelijk. Daarnaast kon er door de invoering van de euro, op de kapitaalmarkten in 1999 en in het geldverkeer in 2002, werk worden gemaakt van een andere invulling van de activiteiten van De Nederlandsche Bank (DNB).

Twin Peaks: AFM en DNB

Het toezichtmodel werd vervolgens georganiseerd langs de lijnen van het zogenaamde Twin Peaks-model. In plaats van een sectorale indeling van het toezicht kwam er functioneel toezicht. Kort gezegd kreeg DNB de verantwoordelijkheid voor de stabiliteit van alle financiële instellingen. Daartoe fuseerde onder andere de Pensioen- en Verzekeringskamer met DNB. Het toezicht door de DNB wordt ook wel prudentieel toezicht genoemd. Centrale vraag is of de deelnemers aan de financiële markten erop kunnen vertrouwen dat hun contractpartner de aangegane financiële verplichtingen kan nakomen.

De andere pijler, het gedragstoezicht, kwam op het bordje van een nieuwe toezichthouder, de Autoriteit Financiële Markten (AFM). De AFM is de rechtsopvolger van de Stichting Toezicht Effectenverkeer. Dit gedragstoezicht houdt zich bezig met de vraag of de deelnemers aan de financiële markten correct behandeld en juist geïnformeerd worden. De AFM moet beleggers en consumenten beschermen tegen frauderende beleggingsfondsen of te riskante hypotheken.

Het toezicht, de kredietcrisis en beleggingsfraude

Het Twin Peaks-model heeft de gevolgen van de kredietcrisis niet aan Nederland voorbij laten gaan. De overname van ABN Amro door Fortis-RBS-Santander heeft een desastreuze invloed gehad op het Nederlandse bankwezen. Daar speelde de onduidelijke verhoudingen in het grensoverschrijdende toezicht ook een rol. Er waren immers toezichthouders uit België, Groot-Brittannië, Nederland en Spanje bij betrokken. Ieder met een eigen systematiek. Plus de Europese Commissie keek over de schouders mee. De waarschuwende woorden van Nout Wellink, president van DNB, werden onvoldoende serieus genomen. Eenzelfde kwestie speelde bij Icesave. DNB had alleen een afgeleide toezicht, want uiteindelijk was de IJslandse toezichthouder hoofdverantwoordelijk. Maar die was daar blijkbaar onvoldoende op ingericht. Desondanks had DNB in beide zaken doortastender kunnen optreden, ook al had dat op dat moment hoon opgeleverd.

Daarnaast zijn er op beleggingsgebied een groot aantal zaken fout gelopen. Bijvoorbeeld de beursintroductie van Via. Networks en World Online, de fraude bij Ahold, de woekerpensioen- en polis-affaires, gestructureerde beleggingen (zoals die bij Lehman Brothers) en de Madoff-beleggingen van Nederlandse vermogensbeheerders. Ook de fraude rond vastgoedbeleggingen (onder andere Caribbean Comfort, Golden Sun Resorts en Palm Invest) trokken veel aandacht. Eveneens zijn er veel risicovolle hypotheken verstrekt. Ook al vielen een aantal zaken buiten het toezichtgebied (onder andere omdat het beleggingen boven EUR 50.000 betrof), de AFM had tenminste via de media waarschuwend kunnen optreden. Zoals dat bijvoorbeeld in april 2009 wel bij tophypotheken gebeurde. Maar toen was het grootste kwaad al geschiedt.

Internationaal toezicht

Door de bank genomen kan er worden gezegd dat het oude toezichtmodel deze kwesties zeker niet beter had aangepakt. Het Twin Peaks-model maakte in ieder geval duidelijker waar de verantwoordelijkheid valt. Het internationale toezicht op de financiële sector is echter niet volgens die lijnen georganiseerd. Zo hield DNB verantwoordelijk voor de activiteiten van ING in de Verenigde Staten. Daardoor werd het beleggingsprobleem van de Amerikaanse hypothekenportefeuille onvoldoende onderkend. Dus het toezicht is beperkt tot de stabiliteit van de individuele instelling, maar kijkt niet naar het gehele systeem. Het domino-effect van de wereldwijde kredietcrisis werd niet of tenminste onvoldoende gerealiseerd.

Conclusie

Het wereldwijde financiële systeem moet zich aldus concentreren op de systeemstabiliteit. De lessen van de kredietcrisis zijn nog niet helder. Wel heeft de kredietcrisis een controleprobleem blootgelegd. Banken konden immers ongestoord en in grote getale risicovolle hypotheekpakketjes doorsluizen naar andere financiële instellingen en (institutionele) beleggers. Daardoor verdwenen risicoís van de bankbalans en kon het gehele risico van het financiële systeem onvoldoende worden beoordeeld. Wordt het toezicht in de toekomst nationaal of internationaal ingericht? Of wordt het een mix? Op 25 februari 2009 gaf een groep economische experts, onder leiding van Jacques de Larosière, een voorzet in een advies over de toekomst van de Europese financiële sector. Vervolgens heeft de G20-vergadering op 2 april 2009 de discussie wereldwijd op de agenda gezet. Er zal nog heel wat water door de Rijn stromen voordat het eindresultaat wordt bereikt.

Relevante specials:
© 2009 - 2017 Vrijdenker, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Toezichthouders binnen de financiële sectorIn Nederland wordt door een aantal instellingen toezicht gehouden op de financiële sector. Elk van deze toezichthouders…
De financiële bijsluiter, doe er uw voordeel meeDe financiële bijsluiter, doe er uw voordeel meeDe complexe financiële producten, zoals de beleggingen in een beleggingsfonds vereisen in 2017 en 2018 een goede financi…
Waarom een clientprofiel maken voordat u gaat beleggen?Waarom een clientprofiel maken voordat u gaat beleggen?Vanuit de zorgplicht naar de client moeten adviseurs gedegen informatie van hun klant verkrijgen en zelf ook deugdelijke…
Kosjer voedsel bereid door een kenner van Joodse spijswettenDe Joodse spijswetten zijn zo gecompliceerd dat de voedselproductie niet door leken kan worden bereid. Een aantal basisp…
Taak van de AFM, Autoriteit Financiële MarktenDe AFM houdt in Nederland toezicht op de financiële markten. De laatste jaren is deze toezichthouder prominent in het ni…

Reageer op het artikel "Twin Peaks: het Nederlandse financiële toezichtsysteem"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Vrijdenker
Laatste update: 12-09-2009
Rubriek: Financieel
Subrubriek: Beleggen
Schrijf mee!