InfoNu.nl > Financieel > Belasting > Stakingsaftrek: voorwaarden en hoogte in 2017 en 2018

Stakingsaftrek: voorwaarden en hoogte in 2017 en 2018

Stakingsaftrek: voorwaarden en hoogte in 2017 en 2018 Wanneer een ondernemer niet langer winst uit onderneming geniet (omdat hij zijn onderneming aan een ander overdraagt of geheel beëindigt omdat hij met pensioen gaat, is overleden, in loondienst gaat werken of om welke andere reden dan ook), wordt gezegd dat zijn onderneming is 'gestaakt'. Het staken van een onderneming heeft als belangrijkste fiscale gevolg dat over de stille reserves, fiscale reserves en zelfgekweekte goodwill belasting betaald moet worden. Deze fiscale 'afrekening' met tot dan toe nog onbelaste winst, leidt tot 'stakingwinst' die soms aanzienlijk kan zijn in omvang. Deze fiscale pijn wordt ietwat verzacht door de stakingsaftrek. Een ondernemer die aan de hiervoor geldende voorwaarden voldoet, kan middels deze aftrek zijn stakingswinst in 2016, 2017 en 2018 verlagen met 3.630. Verdere fiscale verlichting kan gevonden worden in de middelingsregeling. Dit is met name interessant wanneer de jaarlijkse winst als gevolg van de te belasten stakingswinst opvallend hoog is.

Wanneer is er wel of geen 'staking' van een onderneming?

Zoals wel voor meer begrippen geldt, heeft ook 'staken van een onderneming' een eigen betekenis in het fiscale recht die afwijkt van de gangbare betekenis die aan dit begrip wordt gegeven. Aangezien het 'staken' van een onderneming bepaalde fiscale gevolgen heeft (zie de volgende paragraaf), is het van belang om na te gaan wanneer hier exact sprake van is.

Objectieve versus subjectieve onderneming

In het fiscale recht wordt een onderscheid gemaakt tussen een objectieve onderneming en een een subjectieve onderneming. Een objectieve onderneming is een organisatie van kapitaal en arbeid waarmee winst wordt beoogd. Dit kan bijvoorbeeld een autoreparatiebedrijf zijn. Dit autoreparatiebedrijf kan door Jan als eenmanszaak worden gerund. Jan heeft dan een subjectieve onderneming. Stel, Jan stopt zijn werkzaamheden en draagt zijn bedrijf over aan Klaas, dan stopt de objectieve onderneming niet (het autoreparatiebedrijf blijft immers gewoon bestaan), maar Jans subjectieve onderneming wél.

Wanneer in het fiscale recht over 'staken van een onderneming' wordt gesproken, dan wordt de subjectieve onderneming bedoeld. In het voorgaande voorbeeld, heeft Jan bijvoorbeeld zijn (subjectieve) onderneming gestaakt. Dat de objectieve onderneming, het autoreparatiebedrijf, wél wordt voortgezet (door Klaas) is hierbij verder niet relevant.

Wel staking van onderneming

Van het staken van een onderneming is altijd sprake indien een subjectieve onderneming wordt beëindigd, ongeacht de onderliggende oorzaak.

Ondernemer gaat in loondienst werken
Een ondernemer kan zijn ondernemingswerkzaamheden beëindingen omdat hij in loondienst gaat werken bij een werkgever. In dit geval staakt hij zijn onderneming.

Ondernemer gaat door met andere onderneming
Een ondernemer kan ook overstappen op andere ondernemingswerkzaamheden. In dit geval beëindigt hij zijn ene (subjectieve) onderneming en begint hij een nieuwe. Zijn oude (subjectieve) onderneming wordt dan gestaakt.

Ondernemer zet onderneming voort als BV
Ook denkbaar is dat een ondernemer zijn huidige (objectieve) onderneming voortzet, maar nu niet als eenmanszaak of personenvennootschap, maar als BV. In dit geval blijft zijn (objectieve) onderneming bestaan, maar wordt zijn (subjectieve) onderneming beëindigd (de ondernemer wordt directeurgrootaandeelhouder, wat geen '(subjectieve) ondernemer' voor de inkomstenbelasting is). Als gevolg, wordt ook in dit geval van staking gesproken in het fiscale recht.

Ondernemer wordt arbeidsongeschikt, gaat met pensioen, sterft, etc.
Uiteraard zijn nog tal van situaties denkbaar waarbij een ondernemer zijn (subjectieve) onderneming beëindigt. Bijvoorbeeld wanneer hij geheel stopt met werken, aangezien hij arbeidsongeschikt is geworden, met pensioen gaat, voltijd voor zijn of haar kinderen gaat zorgen, is overleden of om welke andere dan ook. In al deze gevallen wordt de (subjectieve) onderneming van de ondernemer beëindigt, zodat sprake is van een staking.

Niet staking van onderneming

In enkele bijzondere gevallen is geen sprake van een 'staking', hoewel dit op het eerste oog wel zo lijkt. Dit zijn met name situaties waarbij een ondernemer zijn subjectieve onderneming voortzet, maar nu als geldschieter (als medegerechtigde of als schuldeiser waarbij de 'lening' meer op een kapitaalverstrekking lijkt). In deze gevallen is de ondernemer weliswaar geen ondernemer meer, maar blijven de fiscale regels voor het belasten van winst (het 'winstregime') wel van toepassing, zodat geen sprake is van een 'staking'(en dus ook de fiscale gevolgen van een staking niet van toepassing zijn).

Gevolgen staken onderneming: stakingswinst

De vraag of sprake is van een staking of niet, is van belang aangezien het fiscale recht enkele gevolgen aan een staking verbindt. Het belangrijkste fiscale gevolg is dat bij staking van een onderneming moet worden 'afgerekend' over zogeheten 'stille reserves', fiscale reserves en zelfgekweekte goodwill. De zodoende te belasten winst, wordt de 'stakingswinst' genoemd. Deze winst kan evenwel worden verlaagd met de stakingsaftrek. In bijzondere situaties, met name wanneer de onderneming wordt voortgezet als BV, kan ook van 'doorschuiffaciliteiten' gebruikgemaakt worden, zodat belastingheffing over stille reserves en zelfgekweekte goodwill wordt voorkomen.

Stakingswinst berekenen

Het berekenen van de exacte stakingswinst is doorgaans erg ingewikkeld en casuïstiek (afhankelijk van de exacte omstandigheden). Zodoende zal doorgaans de hulp van een belastingadviseur zijn vereist.

Reden staking onderneming niet (meer) relevant

Vóór 2001, was het zo dat stakingswinst als gevolg van overlijden lager werd belast dan andere stakingswinst, maar deze regeling bestaat sinds 2001 niet meer. Wel is in 2001 een stakingsaftrek ingevoerd, waar alle stakende ondernemers aanspraak op kunnen maken, mits zij aan de in de volgende paragraaf toegelichte voorwaarden voldoen.

Stakingsaftrek: voorwaarden in 2016, 2017 en 2018

Voor toepassing van de stakingsaftrek gelden enkele voorwaarden.

Stakingsaftrek niet voor BV

Allereerst geldt dat de stakingsaftrek onderdeel is van de inkomstenbelasting en dus alleen door aan de inkomstenbelasting onderworpen ondernemers gebruikt kan worden. Concreet, betekent dit dat ondernemers met een eenmanszaak of personenvennootschap (maatschap, VOF, gesloten CV, etc.) wél gebruik kunnen maken van de stakingsaftrek, maar ondernemers met een BV (directeurgrootaandeelhouders/DGA's) niet.

Stakingsaftrek wél voor ondernemer, níet voor medegerechtigde of schuldeiser

Bovendien, geldt dat de stakingsaftrek alleen door ondernemers gebruikt kan worden. Mensen die kapitaal verschaft hebben aan een eenmanszaak of personenvennootschap (medegerechtigden of schuldeisers) kunnen zodoende géén aanspraak maken op deze aftrek.

Staking gehele onderneming

Voorts is vereist dat de gehele (subjectieve) onderneming wordt gestaakt, dus niet slechts een deel.

Slechts één maal per leven

De stakingsaftrek kan door eenieder slechts één keer in zijn of leven worden gebruikt. Wie zodoende in zijn leven meerdere ondernemingen drijft, zal moeten kiezen bij welke staking hij de aftrek wil gebruiken.

Urencriterium níet relevant

Om van de stakingsaftrek gebruik te kunnen maken, hoeft niet aan het urencriterium te worden voldaan. Dus ook ondernemers die slechts weinig uren aan hun onderneming besteden, kunnen de stakingsaftrek op hun stakingswinst in mindering brengen.

Stakingsaftrek: hoogte in 2016, 2017 en 2018

De stakingsaftrek is in 2001 ingevoerd en toen vastgesteld op 3.630. De hoogte is zodoende niet winstafhankelijk, maar staat vast op één bepaald bedrag voor iedereen. Zoals te zien in de onderstaande tabel, is de hoogte van de stakingsaftrek na invoering niet meer aangepast (zelfs niet geïndexeerd), zodat de stakingsaftrek ook in 2016, 2017 en 2018 3.630 bedraagt.

JaarStakingsaftrekJaarStakingsaftrekJaarStakingsaftrek
2001 3.6302008 3.6302015 3.630
2002 3.6302009 3.6302016 3.630
2003 3.6302010 3.6302017 3.630
2004 3.6302011 3.6302018 3.630
2005 3.6302012 3.6302019n.n.b.
2006 3.6302013 3.6302020n.n.b.
2007 3.6302014 3.6302021n.n.b.

Stakingsaftrek groter dan stakingswinst

Indien de stakingswinst kleiner is dan 3.630, dan is alleen het kleinere bedrag vrijgesteld. Met andere woorden, toepassing van de stakingsaftrek kan niet tot een negatieve stakingswinst leiden.

Afschaffing in toekomst?

De stakingsaftrek staat al sinds de invoering in 2001 ter discussie, maar de aftrek is nooit beëindigd of zelfs maar beperkt. De Commissie inkomstenbelasting heeft in 2013 nog voor afschaffing van de aftrek gepleit, maar ook toen werden hier verder geen gevolgen aan verbonden. Afschaffing in de toekomst is zodoende mogelijk, maar lijkt geen grote prioriteit voor de politiek. Voor 2017 blijft de aftrek in ieder geval behouden.

Inkomens middelen om stakingswinst verder te verlagen

Merk op dat de gehele stakingswinst in één jaar belast wordt. Indien de winst omvangrijk is, kan dit nadelig zijn gezien de progressieve belastingtarieven. Immers, hoge winsten worden tegen een hoger inkomstenbelastingtarief belast dan lage winsten.

Inkomens middelen door stakende ondernemer

Om het 'progressienadeel' te verzachten, kan een stakende ondernemer gebruikmaken van de mogelijkheid om zijn inkomens te middelen. Dit houdt in dat hij niet inkomstenbelasting betaalt over zijn eigenlijke jaarlijkse inkomen, maar over zijn gemiddelde inkomen in een periode van drie jaar.

Voorbeeld toepassing middeling inkomens bij staking

Stel, een ondernemer realiseert elk jaar een winst ter hoogte van 30.000, maar realiseert in het jaar van staking ook nog een stakingswinst van 60.000. Dit zou normaliter betekenen dat hij in dat jaar over zijn volledige winst, dus 90.000, belasting moet betalen, zodat hij over een groot deel van zijn inkomen 52% aan belasting is verschuldigd. Indien hij echter middelt, dan betaalt hij in de het stakingsjaar en de twee voorafgaande jaren belasting over zijn gemiddelde inkomen in deze drie jaren, namelijk 50.000 ((30.000 + 30.000 + 90.000) / 3). Aangezien de 52%-grens in 2017 iets boven de 67.000 ligt, betekent dit dat de ondernemer door te middelen kan voorkomen dat een deel van zijn totale winst wordt belast tegen 52%.
© 2017 - 2020 Bl86g, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Ondernemersaftrek 2018 en 2019Ondernemersaftrek 2018 en 2019Wat is de ondernemersaftrek 2016, 2017 en in 2018 en 2019, hoeveel is het, welke zakelijke posten? Welke aftrekposten va…
Middeling belasting: voorwaarden & middeling berekenenMiddeling belasting: voorwaarden & middeling berekenenBij een sterk wisselend inkomen kan het zijn dat u teveel belasting betaalt. Het is mogelijk om middeling van de belasti…
Belastingvoordeel door middeling van je inkomenBelastingvoordeel door middeling van je inkomenBij middeling van inkomen maak je een nieuwe berekening van de inkomstenbelasting die je moet betalen. Je kunt een verzo…
Minder belasting bij middeling van inkomenMinder belasting bij middeling van inkomenMiddeling van inkomen is dan de oplossing voor een groot belastingvoordeel. Krijgt u een ontslagvergoeding en dus extra…
Extra loon en middeling van inkomenExtra loon en middeling van inkomenMiddeling van inkomen in box 1 van de inkomstenbelasting is in 2019 en 2020 de manier om minder belasting te betalen en…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Stevepb, Pixabay
  • Inkomstenbelasting alsmede hoofdzaken loonbelasting en premieheffing (Heithuis, Kavelaars en Schuver), 12e druk (2016)
  • Wegwijs in de inkomstenbelasting, Van Arendonk et al. (2015)
  • Cursus Belastingrecht: Inkomstenbelasting 2016/2017 (studenteneditie)
  • https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2013/06/18/eindrapport-commissie-inkomstenbelasting

Reageer op het artikel "Stakingsaftrek: voorwaarden en hoogte in 2017 en 2018"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Bl86g
Laatste update: 19-01-2018
Rubriek: Financieel
Subrubriek: Belasting
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!