Zorgverzekering, verplicht voor iedereen

Is een zorgverzekering verplicht? Ja, sinds de Zorgverzekeringswet uit 2006 moet iedereen van 18 jaar en ouder die in Nederland woont of in Nederland loonbelasting betaalt een zorgverzekering afsluiten, ook wel de verzekeringsplicht genoemd. Volgens de Wet Opsporing Onverzekerden kunnen mensen met verzekeringsplicht zonder zorgverzekering gedwongen een zorgverzekering af te sluiten.

• Zorgverzekering vóór 1 januari 2006
  
• Zorgverzekeringswet: zorgverzekering verplicht
  
• Basiszorgverzekering
  
• Aanvullende verzekering
  
• Zorgtoeslag
  

Zorgverzekering vóór 1 januari 2006

Een ziektekostenverzekering is een verzekering die dekking biedt voor de kosten van gezondheidszorg die iemand maakt. Tegenwoordig kennen we slechts één soort zorgverzekering. Voor de invoering van de Zorgverzekeringswet op 1 januari 2006 was een zorgverzekering afsluiten op vier manieren mogelijk:

• Ziekenfonds
• Particuliere ziektekostenverzekeringen
• Particuliere ziektekostenverzekeringen op grond van de Wet op toegang tot ziektekostenverzekeringen 1998 (WTZ 1998)
• Publiekrechtelijke ziektekostenregelingen voor specifieke groepen ambtenaren

De meestvoorkomende afgesloten zorgverzekeringen waren de ziekenfondsverzekering en de particuliere ziektekostenverzekeringen. De ziekenfondsverzekering was een verzekering die bestemd was voor mensen met een relatief laag inkomen en eventueel bijbehorende gezinsleden zonder eigen inkomen. Met een jaarinkomen tot €33.000 (in 2005) was men verplicht zich te verzekeren via het ziekenfonds. Wanneer je meer verdiende dan deze zogenaamde ziekenfondsgrens verviel je verzekeringsplicht. Een groot deel van deze mensen sloot echter vrijwillig een ziektekostenverzekering af, dit werd een particuliere zorgverzekering genoemd.
Minister Hoogervorst van Volksgezondheid, welzijn en sport (VWS) diende in 2004 een wetsvoorstel voor de Zorgverzekeringswet in bij de Tweede Kamer. Op 1 januari 2006 werd door Kabinet Balkenende II een einde gemaakt aan het onderscheid tussen particuliere zorgverzekeringen en het ziekenfonds. De zorgverzekeringswet was geboren.

Zorgverzekeringswet: zorgverzekering verplicht

De Zorgverzekeringswet houdt een verzekeringsplicht in. Dat betekent dat voor iedereen van 18 jaar en ouder die in Nederland woont of in Nederland loonbelasting betaalt een zorgverzekering verplicht is. Er zijn een aantal uitzonderingen. Een zorgverzekering is niet verplicht voor voor militairen die in dienst zijn en voor mensen met gemoedsbezwaren. Gemoedsbezwaarden zijn mensen die op grond van hun levensovertuiging bezwaar hebben tegen een verzekering. Gedetineerden hoeven geen zorgverzekering af te sluiten tijdens de detentie.

Wet opsporing onverzekerden
Hoewel de meeste mensen een zorgverzekering afsluiten zijn er mensen in Nederland met verzekeringsplicht die geen zorgverzekering afgesloten hebben. Op 1 mei 2010 betrof die 136.000 inwoners van Nederland. Sinds maart 2011 mogen deze verzekeringsplichtigen zonder zorgverzekering actief opgespoord worden, waarna zij aangemaand worden een zorgverzekering af te sluiten. Wanneer zij na drie keer aangeschreven te zijn en twee boetes gekregen te hebben nog steeds niet ten minste een basis zorgverzekering afsluiten, worden deze onverzekerden door het CVZ (College voor Zorgverzekeringen) ingeschreven bij een zorgverzekeraar, waarna zij gedurende een jaar een bestuursrechtelijke premie moeten betalen. Deze kan indien nodig rechtstreeks van het loon of de uitkering ingehouden worden. Weten dat een zorgverzekering verplicht is doen veel mensen, maar veel onverzekerden zijn bang voor een boete. Een zorgverzekering afsluiten zonder dat je reeds een zorgverzekering bij een andere zorgverzekeraar hebt levert op dit moment echter tijdelijk geen boete op.

Opzeggen zorgverzekering
Wanneer je besluit naar een andere zorgverzekeraar over te stappen moet je je oude zorgverzekering opzeggen. Je kunt een zorgverzekering op elk moment opzeggen, maar de zorgverzekering eindigt pas per 1 januari van het volgende jaar. Je hebt vervolgens tot 1 februari de tijd voor het afsluiten van een nieuwe zorgverzekering. De zorgverzekeraars zijn verplicht om de premie en de gewijzigde polisvoorwaarden tijdig bekend te maken, zodat de verzekerden de kans hebben een weloverwogen overstap te maken. Dit jaar moeten de zorgverzekeraars de premie en gewijzigde polisvoorwaarden voor 2012 uiterlijk 19 november bekend maken.

Zorgverzekeraars hebben een acceptatieplicht. Dat betekent dat zij iedereen met een verzekeringsplicht ten minste de mogelijkheid van een basis zorgverzekering afsluiten moeten geven waardoor je dus altijd veilig over kunt stappen. Deze acceptatieplicht geldt niet voor aanvullende zorgverzekeringen.

Basiszorgverzekering

Wanneer men een zorgverzekering afsluiten gaat, wordt er standaard een basiszorgverzekering afgesloten, welke aangevuld kan worden met één of meerdere aanvullende zorgverzekeringen. De inhoud van de dekkingen van de basiszorgverzekering kan van jaar tot jaar verschillen. In 2011 bestaat de dekking van de basiszorgverzekering onder andere uit:

• Geneeskundige zorg (huisartsen, verloskundigen, medisch specialisten en dergelijke)
• Revalidatie zorg
• Psychotherapie (na verwijzing door een huis- of bedrijfsarts of medisch specialist)
• Eerstelijnspsychologie (acht zittingen met €10 eigen bijdrage per zitting)
• Diagnose en behandeling van ernstige dyslexie
• Stoppen-met-roken programma (maximaal 1 keer per jaar)
• Vergoeding van geneesmiddelen volgens het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS)
• Anticonceptie (verzekerden tot 21 jaar)
• Erfelijkheidsonderzoek
• Algemene tandheelkundige zorg voor verzekerden tot 18 jaar
• Paramedische hulp (fysiotherapie, dieetadvisering, logopedie en dergelijke)
• Noodzakelijk ambulancevervoer
• Kraamzorg (beperkt aantal uur met eigen bijdrage van €3,90 per uur)

Verplicht eigen risico
Voor iedere zorgverzekerde geldt een verplicht eigen risico. Dit is het bedrag dat iedere verzekerde van 18 jaar en ouder zelf moet betalen voor de geneeskundige zorg. Het verplicht eigen risico bedraagt in 2011 €170. Wanneer men het verplicht eigen risico betaald heeft, wordt de rest van de geneeskundige zorg door de zorgverzekeraar vergoed, met uitzondering van de verplichte eigen bijdragen voor onder meer eerstelijnspsychologie. Chronisch zieken en gehandicapten krijgen een tegemoetkoming in het verplicht eigen risico omdat zij vaak extra kosten hebben. Het verplicht eigen risico geldt voor vrijwel alle zorg, met uitzondering van onder meer:

• Zorg voor kinderen jonger dan 18 jaar
• Verloskundige zorg en kraamzorg
• Huisartsbezoek
• Kosten die eventueel vanuit een aanvullende verzekering vergoed worden

Vrijwillig eigen risico
Het is mogelijk het eigen risico vrijwillig te verhogen. Men kan het vrijwillig eigen risico verhogen tot €500. Een vrijwillig eigen risico kan gunstig zijn wanneer men zelden van geneeskundige zorg gebruik maakt. Hoe hoger het vrijwillig eigen risico, des te lager de zorgverzekeringspremie. Kosten die niet meetellen voor het verplicht eigen risico (onder andere huisarts) tellen echter wél mee voor het vrijwillig eigen risico.

Naturapolis of restitutiepolis
Wanneer je een zorgverzekering afsluiten gaat kun je ervoor kiezen om de kosten van de zorg zelf voor te schieten om deze later bij de zorgverzekeraar te declareren, of de zorgverzekeraar de kosten direct aan de zorgverlener te laten betalen. De eerste vorm wordt een restitutiepolis genoemd, de tweede vorm een naturapolis. Een combinatie van een natura- en restitutiepolis is ook een optie. De kosten worden enkel alleen direct aan de zorgverlener betaald wanneer de zorgverzekeraar een contract heeft afgesloten met de zorgverlener. Wanneer men met een restitutiepolis zonder (voorafgaande) toestemmeing een zorgverlener bezoekt waar de zorgverzekeraar geen contract mee afgesloten heeft, is de verzekeraar niet verplicht de zorgkosten te vergoeden.

Aanvullende verzekering

De basisverzekering vergoedt slechts een kleine, beperkte greep uit de mogelijke geneeskundige behandelingen. Daarom zijn de aanvullende verzekeringen in het leven geroepen. Met een aanvullende verzekering kun je je verzekeren voor behandelingen die niet in de basisverzekering zijn opgenomen, zoals alternatieve geneeswijzen en uitgebreide tandheelkundige zorg. Er geldt geen acceptatieplicht voor de aanvullende verzekeringen, waardoor zorgverzekeraars mensen mogen weigeren. Ook mogen zij de hoogte van de premie voor een verzekerde af laten hangen van diens leeftijd en gezondheid.

Zorgtoeslag

De hoogte van de premie van de basiszorgverzekering wordt elk jaar vastgesteld door de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. In principe is de hoogte van de premie voor iedereen gelijk. De hoogte van de premie is namelijk een bepaald percentage van het inkomen. In 2010 was de hoogte van de premie 7,05 procent van €33.189. Wanneer men minder verdient, wordt het bedrag dat men nog mist aangevuld door de zorgtoeslag. Iedereen die minder dan €33.189 verdient kan aanspraak maken op zorgtoeslag. Op deze manier betaalt iedereen ongeveer evenveel premie.