Scheiden fiscaal geen bezwaar, de lijfrente

Scheidingen komen steeds meer voor. Sinds 2004 is de trend weer omhoog. Zaak om ook naar de fiscale gevolgen ervan te kijken.

De financiele gevolgen

Statistici leven zich uit op allerhande onderwerpen. Zo ook op scheidingen. Zij vertellen ons dat bij een scheiding de huwelijksduur gemiddeld 14 jaar was, dat man gemiddeld 43 jaar en de vrouw gemiddeld 40 jaar is. Leuk om te weten, maar wat zijn de gevolgen?

Ik heb het hier niet voor de emotionele kant voor ex-partners en hun eventuele kinderen. Hier laat een scheiding meestal diepe sporen na. Zie daarvoor Scheiden en Kind. Maar ik richt me meer op de fiscale gevolgen, waarbij ik me beperk tot zaken als: “wat moet er met de woning gebeuren” en “wat te doen met de verzekeringspolissen”. En dan met name in het licht van de fiscale consequenties.

Als rode draad loopt door de belastingwetgeving de defiscaliseringsbepalingen. Dit houdt in dat bepaalde wijzigingen in de persoonlijke situatie van een belastingplichtige vanwege het bijzondere karakter ervan geen fiscale gevolgen hebben. In een serie artikelen zal ik in grote lijnen de volgende onderwerpen behandelen die hierop betrekking hebben:

1. De situatie rond de eigen woning; zie Scheiden fiscaal geen bezwaar - situatie rond de eigen woning
2. De verdeling van de kapitaalverzekering; zie Scheiden fiscaal geen bezwaar, verdeling kapitaalverzekering
3. De lijfrenteverzekering;
4. Het successierecht;
5. De pensioenverzekering.

In dit artikel komt de verdeling van de lijfrenteverzekering aan de orde.

Onderscheid naar huwelijksregime

Ingeval van scheiding speelt bij de verdeling van de lijfrentepolis het huwelijksregime een rol. Dit komt omdat een lijfrentepolis in principe strikt persoonlijk is. Om voor aftrek van de betaalde premie in aanmerking te komen, dient iedere belastingplichtige zelfstandig aan de voorwaarden te voldoen.

Verdeling bij gemeenschap van goederen

In de wet Inkomstenbelasting 2001 is vastgelegd dat een bestaande lijfrentepolis in het kader van de verdeling van een gemeenschap bij echtscheiding (of scheiding tafel en bed) zonder fiscale afrekening plaats kan vinden en geheel of gedeeltelijk kan worden toebedeeld aan de andere (ex)echtgenoot. Voorwaarde is wel dat deze binnenlands belastingplichtige is. Deze faciliteit geldt alleen indien de lijfrentepolis onderdeel is van de gemeenschap van goederen.

Verdeling ingeval er geen gemeenschap van goederen is

Is de lijfrente geen onderdeel van de gemeenschap van goederen, dan geldt de bepaling van de geruisloze overgang niet. Echter, op 30 januari 2006 heeft de Staatssecretaris van Financiën een verruimde mogelijkheid onder voorwaarden toegestaan.

• Als er een verplichting bestaat om bij echtscheiding (of scheiding van tafel en bed) de waarde van de lijfrente te verrekenen, ook al maakt de polis geen onderdeel uit van een goederengemeenschap, dan is een geruisloze overgang mogelijk. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een rechtelijke uitspraak bij scheiding of een contractueel verrekeningsbeding in de huwelijkse voorwaarden.
• Beide (ex)echtgenoten dienen een gezamenlijk verzoek in te dienen om de lijfrentepolis geheel of gedeeltelijk over te dragen naar de (ex)partner.
• Aan de verzekeraar moet gemeld worden dat de wijziging van de polis op grond van art. 3.134, lid 2, Wet IB 2001 plaats vindt.

Alimentatie in de vorm van een lijfrente

Van een heel andere orde is de alimentatielijfrente. Bij een echtscheiding wordt vaak een alimentatie afgesproken. Als dat het geval is, dan is de wettelijke termijn voor de betaling daarvan 12 jaar. Vaak is dat een behoorlijke aanslag op het maandinkomen van degene die de alimentatie moet betalen. Bovendien moet de ontvanger over het bedrag aan alimentatie belasting betalen. Daarom kan het gunstiger zijn om in dat geval de alimentatie als lijfrente uit te laten betalen. Ook emotionele elementen spelen mee om voor de lijfrentevorm te kiezen.

Alimentatie betalen is aftrekbaar van de belasting. Het kan dus voor u aantrekkelijk zijn om het bedrag niet maandelijks te betalen, maar in één keer. Deze oplossing is echter ongunstig voor de ontvangende partij, omdat de te ontvangen alimentatie wordt belast als inkomen. Een bedrag boven € 50.000,- valt bovendien binnen het tarief van 52%.

In dat geval kan overwogen worden het bedrag wordt te betalen in de vorm van een lijfrente. De alimentatieplichtige koopt de alimentatie in één keer af (en mag dit bedrag aftrekken), terwijl de ontvangende partij jaarlijks een uitkering geniet. Deze uitkering wordt jaarlijks belast en vaak tegen een lager tarief.

Natuurlijk, om een bedrag ineens in een lijfrente te kunnen storten, waaruit de ex-partner jaarlijks betaald wordt, moet er wel een vaak fors bedrag aanwezig zijn. Als dat er niet is, dan is eventuele overwaarde op de woning mogelijk de oplossing.

Per situatie zijn er veel mogelijkheden. Dat maakt deze problematiek bij uitstek tot een adviesgevoelige zaak. Maak daarom gebruik van de kennis van een adviseurs. Die helpt u graag bij het vinden van een oplossing op maat.

Voor meer informatie rond het onderwerp "scheiden" zie:

• Echtscheiding en het hypotheekadvies;
• Echtscheiding: boosdoener nummer 1.