InfoNu.nl > Financieel > Verzekering > Sociale zekerheidsstelsel – hoe zit dat?

Sociale zekerheidsstelsel – hoe zit dat?

Sociale zekerheidsstelsel – hoe zit dat? In Nederland bestaat een uitgebreid sociaal zekerheidsstelsel. Dit stelsel is gebaseerd op het solidariteitsbeginsel: het gevoel van saamhorigheid. We zorgen met z’n allen voor iedereen die Nederlander is. We draaien samen op voor de risico’s die het leven met zich mee brengt. En dit allemaal met één complex stelsel: het sociale zekerheidsstelsel. Maar is dit stelsel eigenlijk wel zo complex? Eigenlijk niet; iedereen kan leren hoe het in elkaar zit. Iemand die door omstandigheden in financiële problemen komt, kan bij het sociale zekerheidsstelsel aankloppen. Diegene kan dan een sociale uitkering aanvragen op basis van de omstandigheden. Hierbij worden de socialezekerheidswetten nagestreefd.

Er bestaan twee soorten uitkeringen:
  • Inkomensvervangende uitkeringen; oftewel uitkeringen tegen inkomensderving.
  • Bijdrage in hoge kosten.

Inkomensvervangende uitkeringen
Uitkeringen tegen inkomensderving zijn bedoeld voor bijvoorbeeld (gedeeltelijk) arbeidsongeschikten. Ook werklozen horen hierbij. Er bestaat altijd discussie over inkomensvervangende uitkeringen. De discussie gaat dan over het sociaal minimum: het bedrag dat iemand nodig heeft om in de Nederlandse samenleving te overleven. Vaak is het sociaal minimum een percentage van het wettelijk minimumloon: 70% ervan. Het wettelijk minimumloon is het loon dat een werknemer minimaal móet verdienen. Er zijn verschillende partijen bij deze discussie. De ene partij wil dat de sociale uitkeringen waardevast zijn. Waardevast wil zeggen dat de uitkeringen procentueel moeten meestijgen met de koopkracht. Anderen vinden dat de uitkeringen welvaartsvast moeten zijn. Welvaartsvast betekent dat de uitkeringen procentueel meestijgen met de cao lonen; de welvaart blijft dus gelijk. De discussie zal nooit eindigen.

Bijdrage in hoge kosten
Uitkeringen die het risico van hoge kosten dekken kunnen worden aangevraagd bij bijvoorbeeld ziekte. Ook de Kinderbijslag is een bijdrage in hoge kosten en hoort dus bij deze groep. Ook hierbij bestaat altijd discussie. Welk percentage moet worden vergoed bij een bepaalde ziekte? Waarom wordt een groter percentage vergoed bij de ene ziekte dan de andere? Allemaal vragen die niet opgelost kunnen worden. Ook deze discussie zal eeuwig bestaan.



Sociale uitkeringen

De sociale uitkeringen bestaan uit:
  • Sociale voorzieningen
  • Sociale verzekeringen

Het verschil tussen de sociale voorzieningen en de sociale verzekeringen zit in de manier van financiering. Sociale voorzieningen worden betaald door het geld dat is opgehaald met de belasting (ja, het gaat toch ergens naar toe; niet alleen naar de bestuursleden in de tweede kamer en het koninklijk huis!); de belastingpot of de algemene middelen.

Sociale verzekeringen worden betaald door premies die mensen betalen.

Sociale voorzieningen
Sociale voorzieningen zijn bedoeld voor mensen die niet in staat zijn zich te onderhouden, zoals arbeidsongeschikten of werklozen. De belangrijkste wet van de sociale voorzieningen is de WWB (Wet Werk en Bijstand). De hoogte van de bijstandsuitkering ligt aan of mensen samenwonend, gehuwd zijn en/of kinderen hebben.

Sociale verzekeringen
De sociale verzekeringen zijn bedoeld voor mensen die wel premie hebben betaald, maar ook voor mensen die geen premie hebben betaald. Er zijn twee soorten sociale verzekeringen:
  • Volksverzekeringen
  • Werknemersverzekeringen

Volksverzekeringen
Volksverzekeringen zijn, zoals de naam al zegt, voor iedereen: het volk. Ook al heeft diegene geen premie betaald. De wetten beginnen allemaal met een A. Dit zijn enkele volksverzekeringen:
  • AOW – Algemene Ouderdomswet – Dekt de gevolgen van ouderdom
  • AWBZ – Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten – Vergoedt de kosten bij bijzondere ziekten die niet door de normale ziektekostenverzekering worden vergoed.
  • ANW – Algemene Nabestaanden Wet – Regelt een uitkering voor de nabestaanden van een overledene.
  • AKW – Algemene Kinderbijslagwet – Geeft een toeslag aan ouders in verband met het opvoeden van hun kind(eren).

Werknemersverzekeringen
De werknemersverzekeringen zijn alleen voor werknemers; en dus niet voor iedereen zoals bij de volksverzekeringen. Ook zijn de uitkeringen inkomensafhankelijk. Hoe hoger het inkomen, hoe hoger de premie, hoe hoger de uitkering. Het zijn allemaal percentage. Dit zijn enkele werknemersverzekeringen:
  • WVLZ – Wet Verlenging Loondoorbetalingsverplichting bij Ziekte – Als u ziek bent en werkt, krijgt u door deze wet uw loon ook in de ziekteperiode. Maximaal 2 jaar.
  • ZW – Ziektewet – Dit is de wet die ziekengeld uitbetaalt aan mensen die geen werkgever hebben, zoals zelfstandigen.
  • ZVW – Zorgverzekeringswet – Verplichte wet die iedereen moet hebben. Vergoed ziektekosten.
  • WIA – Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (vroeger WAO) – Regelt een uitkering bij arbeidsongeschiktheid.
  • IVA – Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten – Dit is een deel van de WIA. Als u volledig bent afgekeurd, zorgt deze wet voor de uitkering.
  • WGA – Regeling Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten – Dit is ook een deel van de WIA. Als u gedeeltelijk bent afgekeurd, zorgt deze wet voor de uitkering.
  • WW – Werkloosheidswet – Werknemer die gedwongen wordt ontslagen, ontvangt 70% van het laatstverdiende loon.
© 2010 - 2014 Jokaz, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Verschil sociale verzekeringen en sociale voorzieningenBinnen de publieke sociale zekerheid valt een onderscheid te maken tussen sociale verzekeringen en sociale voorzieningen…
Waaruit bestaat onze sociale zekerheid?De sociale zekerheid in Nederland is goed geregeld in vergelijking met andere landen binnen Europa en de rest van de wer…
Economie: Sociale zekerheid in Nederland, VWO eindexamenEconomie: Sociale zekerheid in Nederland, VWO eindexamenDe Nederlandse sociale zekerheid is uniek wanneer je deze vergelijkt met andere landen. Het is daarom ook een belangrijk…
Klachten sociale zekerheid: waar kunt u terecht?Klachten sociale zekerheid: waar kunt u terecht?In Nederland kennen we een stelsel van sociale zekerheid wat is onder te verdelen in sociale verzekeringen (zoals de WW…
Wat betekenen de afkortingen in de sociale zekerheidWat betekenen de afkortingen in de sociale zekerheidAfkortingen worden gebruikt om te voorkomen dat lange namen of wetten uitgesproken of uitgeschreven moeten worden. Toch…

Reageer op het artikel "Sociale zekerheidsstelsel – hoe zit dat?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Jokaz
Rubriek: Financieel
Subrubriek: Verzekering
Schrijf mee!