ANW-gat en nabestaandenpensioen

De Algemene Nabestaandenwet of ANW wordt uitgevoerd door de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Na uw overlijden bekijkt de SVB of uw partner recht heeft op een ANW-uitkering en bepaalt de hoogte daarvan, momenteel max. € 1.182,62 bruto per maand. De ANW kan lager worden of vervallen als de partner eigen inkomen of een uitkering heeft. Bij het bereiken van de 65-jarige leeftijd stopt de ANW en ontvangt uw partner AOW.

Hoe is het ANW-gat ontstaan?

Het nabestaandenpensioen is samen met het ouderdomspensioen een van de belangrijkste financiële vangnetten in een mensenleven. De Algemene Nabestaandenwet heeft op 1 juli 1996 de bestaande Algemene Weduwen- en Wezenwet (AWW) vervangen. Daarmee verviel feitelijk de wettelijke basisdekking tegen de financiële gevolgen van overlijden bij jongeren volledig. Voor ouderen die wél nog in aanmerking komen (geboren vóór 1950) gelden er vanaf toen inkomenstoetsen, die ook flink nadelige gevolgen kunnen hebben. De vakbonden hebben er zich destijds hard voor gemaakt om het nabestaandenpensioen tot 65 jaar collectief te laten repareren via de pensioenfondsen, wat in veel gevallen ook gebeurd is.

ANW: volksverzekering met inkomenstoets

In vakbondskringen had men destijds de nodige bedenkingen tegen de ANW. Hoewel er fraaie woorden werden gesproken over de eigen verantwoordelijkheid van mensen, was er in feite sprake van een ordinaire bezuiniging. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid had een mooie omschrijving gevonden voor de ANW: een beperkte volksverzekering met inkomenstoets. Maar door het inkomensafhankelijke karakter van de regeling werd het voor een grote groep verzekerden moeilijk om de inkomensgevolgen van overlijden van één van de partners op te vangen.

Een terugval in inkomen is natuurlijk nooit prettig en met name parttimers realiseren zich vaak onvoldoende dat men zich door minder te werken afhankelijk maakt van het inkomen van de partner. Dus niet alleen voor de korte termijn, maar ook wat betreft het pensioeninkomen. Een goed partner- of nabestaandenpensioen is dan ook onmisbaar

Wie hebben recht op ANW-uitkering?

De ANW is evenals zijn voorganger de AWW een financieel vangnet voor nabestaanden die niet zelf in hun onderhoud kunnen voorzien. Het kabinet baseerde zich daarbij op het feit dat maatschappelijke ontwikkelingen in de voorbije decennia zodanig zijn geweest dat mensen op hun eigen verantwoordelijkheden konden worden aangesproken. Dit leidde tot een zeer beperkte regeling. Weduwen en weduwnaars hebben tegenwoordig nog slechts recht op een nabestaandenuitkering als men kinderen jonger dan 18 jaar verzorgt . Ook arbeidsongeschikten hebben recht op zo'n uitkering. Het gaat dan om nabestaanden die 45 procent of meer arbeidsongeschikt zijn bij overlijden van de partner en van wie de arbeidsongeschiktheid tenminste drie maanden duurt.

Een uitzondering wordt gemaakt voor mensen die geboren zijn vóór 1 januari 1950. Deze groep nabestaanden heeft, gezien opleiding en leeftijd, weinig kans op werk zodat voor hen een eis om in het eigen onderhoud te voorzien niet gesteld wordt.

Hoe hoog is de ANW-uitkering?

De ANW-uitkering bedraagt maximaal 70 procent van het netto minimumloon. Per 1 juli 2009 bedraagt de ANW dus maximaal € 1.081,25 bruto per maand, de maandelijkse vakantietoeslag van € 68,48 bruto uitgezonderd. Die toeslag wordt per maand opgebouwd, maar in mei uitgekeerd.

Inkomenstoets: de ANW en andere inkomsten

Bij de ANW-uitkering aan weduwen en weduwnaars hoort ook een inkomenstoets, al worden eigen vermogen en de inkomsten daaruit (kamerverhuur, rente) buiten beschouwing gelaten. Ook een aanvullend particulier nabestaandenpensioen wordt niet betrokken bij de vaststelling van de uitkering.

Inkomen verband houdend met (vroegere) arbeid van de nabestaanden (WAO, WIA, WW) wordt wel volledig gekort op de ANW-uitkering. Maar om deelname aan het arbeidsproces te stimuleren, wordt een deel van het inkomen uit arbeid (globaal 50 procent van het bruto-minimumloon) vrijgelaten. Dit houdt in dat u bij een arbeidsinkomen tot € 690,60 bruto per maand nog de volledige ANW-uitkering ontvangt. Daarboven wordt de uitkering lager of vervalt in zijn geheel.

Wanneer stopt de uitkering?

Het uitkeringsrecht uit hoofde van de ANW eindigt:

• Bij het bereiken van de 65-jarige leeftijd;
• Als de nabestaande niet langer arbeidsongeschikt is (minder dan 45 procent);
• Als het (jongste) kind de 18-jarige leeftijd heeft bereikt.