Sparen - Hoogste spaarrente en risico bij kleine banken

Is sparen bij een kleine bank risicovoller dan bij een grote bank? Die vraag kan niet volmondig met ja worden beantwoord, maar is wel van belang voor de spaarder na de faillissementen van de kleine spaarbanken Van der Hoop Effectenbank, Icesave en DSB Bank tussen 2005 en 2009. Het is in ieder geval gebleken dat de overheid banken niet overeind houdt als er geen direct gevaar dreigt voor het financiële systeem. Spreiding en de werking van het depositogarantiestelsel zijn daarom van belang.

Wat wordt er met spaargeld gedaan?

Bij een bank sparen is in feite niet anders te beschouwen dat het geven van een lening aan een bank. Op zijn beurt zet de bank dat geld aan het werk door middel van adviezen, het uitzetten van leningen of zelfs investeringen. Er zijn geen directe regels met betrekking tot de aanwending van spaargelden door de bank. Wel houdt De Nederlandsche Bank (DNB) toezicht op de financiële bedrijfsvoering. Aandachtspunten zijn de liquiditeit en solvabiliteit van een bank.

Toezicht DNB en AFM

Echter het verloop van het faillissement van DSB Bank heeft laten zien dat de spaarder niet blind kan vertrouwen op het oordeel van de centrale bank en de doortastendheid van collega-toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM). Op 1 oktober 2009 liet DNB immers nog weten "naar aanleiding van de ontwikkelingen rond DSB ...: In beginsel geeft DNB geen informatie over individuele instellingen die onder haar toezicht staan. In verband met recente ontwikkelingen rond DSB verwijst DNB dan ook naar de verklaringen en reacties die DSB zelf heeft gegeven. Wel merkt DNB op dat DSB voldoet aan de eisen die aan de solvabiliteit en liquiditeit worden gesteld." Op 12 oktober 2009 werd de noodregeling van kracht voor DSB Bank en op 19 oktober werd het faillissement uitgesproken.

Spaargeld als financiering van de bankbalans

Voordat iemand gaat sparen zou hij/zij eigenlijk moeten kijken naar het jaarverslag van een bank. Op die manier kan voor een belangrijk deel worden bepaald of sparen bij een bepaalde bank verantwoord is. Nu zijn bedragen tot EUR 100.000 per persoon per bank verzekerd via het depositogarantiestelsel (let wel: rekening-courant- en spaargelden worden wel eerst verrekend met eventuele leningen die bij diezelfde bank uitstaan). Dus afgezien van het tijdelijke ongemak van het niet kunnen beschikken over het saldo bij inwerkingtreding van dat depositogarantiestelsel, zijn bedragen onder EUR 100.000 veilig. Het spreiden van spaargeld boven EUR 100.000 over meerdere banken is dan aan te raden, zeker wanneer het geen zogenaamde systeembank betreft. Sparen op een achtergesteld deposito bij kleine banken is dan helemaal risicovol, want dit is niet anders dan een achtergestelde lening aan de bank. En bij een faillissement is zo'n depositohouder dan voorlaatste in de rij van schuldeisers (nog net voor de aandeelhouder).

Nederlandse banken	Balanstotaal 2008 in EUR miljard
ING	1.332,0
ABN Amro	666,8
Rabobank	612,1
SNS Reaal (inclusief ASN Bank)	76,7
NIBC Bank	28,9
Van Lanschot Bankiers	20,7
Friesland Bank	10,9
Triodos Bank	2,4

Bankrun en liquiditeit

Geen enkele bank was eigenlijk zo risicovol gefinancierd als DSB Bank. Ruim 50% van de bankbalans bestond kort voor het faillissement uit kortlopend spaargeld, terwijl bijna 90% van het het balanstotaal (EUR 7,8 miljard aan het eind van 2008) uit langlopende hypotheken en kredieten bestond. Bij een bankrun is het beschikken over liquide middelen cruciaal. Dat was bij DSB Bank onvoldoende aanwezig. Ter vergelijking een andere kleine bank en aanbieder van spaarproducten, NIBC Bank, heeft een vergelijkbaar bedrag als DSB Bank aan spaargeld uitstaan. Maar de EUR 4 miljard spaargeld is minder dan 15% van het balanstotaal. De kredietcrisis heeft laten zien dat risicomanagement een kritische succesfactor is voor een bank. Bij DSB Bank is dat de achilleshiel gebleken.

Bij wie is het veilig sparen in Nederland: de hoogste spaarrente?

Er komen over het algemeen 3 spaarbanken met de hoogste rente uit de bus rollen: met name AEGON Bank (AEGON Eigen stijl Sparen) en MoneYou. Er is een versnipperd aanbod in de Nederlandse spaarmarkt, zelfs binnen banken. Spaarrentes veranderen regelmatig. Maar banken houden elkaar wel flink in de gaten. Daardoor blijven veel spaarrentes bij elkaar in de buurt liggen, in ieder geval één spaarrekening binnen het assortiment. Een actueel overzicht met de hoogste spaarrente vindt u in Veilig sparen tegen de hoogste rente in Nederland (inclusief actueel renteoverzicht).