Spaargeld opeten bij ouderdom

Veel mensen denken dat ze moeten interen op hun spaargeld voordat ze naar een bejaardenhuis of een verzorgingstehuis gaan. Sinds 1998 is de vermogenstoets in de AWBZ komen te vervallen waardoor spaargeld opeten niet meer noodzakelijk is. In het verleden moesten ouderen bij vertrek naar een bejaardentehuis of verpleegtehuis interen op het spaargeld. Dit werd veroorzaakt door de zogenaamde vermogenstoets. Ouderen met een bepaald vermogen werden geacht om dit eerst op te maken. Hierdoor betaalden ze een hogere eigen bijdrage in vergelijking met mensen met minder vermogen. De kosten voor de ouderen in verpleeg- en verzorgingstehuizen, worden gedragen door de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). Door een eigen bijdrage te hanteren voor ouderen met spaargeld kan er flink bespaard worden op hoge kosten in de zorg. Op dit moment is er een inkomenstoets. Ouderen met een hogere inkomen moeten een hogere eigen bijdrage betalen.

Oude vermogenstoets tot 1996

De beruchte vermogenstoets in de AWBZ is afgeschaft in 1996. Dit was noodzakelijk omdat de vermogenstoets een ongewenste neveneffect had. Ouderen met een laag inkomen kregen namelijk een rekening indien ze beschikten over veel spaargeld. Sommige ouderen hadden geen pensioen opgebouwd, en kregen uitsluitend een uitkering uit de AOW. Soms hadden deze mensen vermogen door verkoop van het huis waar ze een leuke overwaarde in opgebouwd hadden. Hierdoor kon het gebeuren dat ouderen een hoge eigen bijdrage moesten betalen, ondanks dat ze een zeer gering inkomen hadden. In die tijd werden er constructies bedacht via notarissen, om te voorkomen dat men over grote vermogens beschikt, door het huis bijvoorbeeld over te dragen aan de kinderen.

Nieuwe maatregelen in 2008

In 2008 zijn de mogelijkheden bekeken om de vermogenstoets opnieuw te introduceren in de AWBZ. Deze maatregelen zouden de regering jaarlijks tot honderd miljoen euro besparen. Deze maatregel zou niet alleen ouderen treffen, maar iedereen die gebruik moet maken van de AWBZ, dus ook psychiatrische patiënten, langdurig zieken en gehandicapten. Uit onderzoek is toen gebleken dat het waarschijnlijk jaarlijks minder geld gaat opleveren door ontwijkgedrag van de betreffende Nederlanders. Via de notaris gaan ouderen en andere mensen die gebruik maken van de AWBZ, weer constructies optuigen om een hoge eigen bijdrage te voorkomen. Dit was namelijk ook het geval tot 1996. Daarnaast heeft het kabinet ingezien dat het onredelijk is om spaarzame ouderen op deze manier extra te belasten.

Waarom is een vermogenstoets onredelijk?

In de huidige inkomenstoets wordt er gekeken naar het maandelijkse inkomen. Dit is in veel gevallen redelijker dan de hoogte van de eigen bijdrage afhankelijk te maken van het vermogen. Vooral ouderen met een slecht pensioen, kunnen hun eigen huis gebruiken als pensioenvoorziening. In het verleden was het nog gebruikelijk om een hypotheek te nemen waarbij er maandelijks een deel van de hypotheek werd afbetaald. Door het huis te verkopen komen er vaak grote bedragen vrij. Een overwaarde van €100.000 is geen uitzondering voor een huis die tientallen jaren geleden gekocht is. Deze mensen nogmaals belasten, ondanks een eventuele lage AOW, is onredelijk te noemen.

Belasting over spaargeld

Het Nederlandse belastingstelsel kent al een belasting die over spaargeld geheven gaat worden, de zogenaamde vermogensrendementsheffing. Het vermogen boven de vrijstelling (ongeveer €21.000) wordt belast met 1,2 procent belasting. Hierbij gaat de Belastingdienst uit van het vermogen op 1 januari en op 31 december van hetzelfde jaar. Door deze bedragen op te tellen en te delen door twee wordt het gemiddelde vermogen bepaald.