Zwart geld sparen is behoorlijk onder druk komen te staan

Geld sparen of beleggen in landen met een bankgeheim was jarenlang een beproefd middel om geld uit het zicht van de fiscus te houden. Tot begin jaren tachtig kwam het vrijwel overal voor, ook in Nederland. Maar door schandalen als bij de Slavenburgse Bank in 1983 verdween het bankgeheim in Nederland. Veel spaargelden werden destijds verplaatst naar landen als Liechtenstein, Luxemburg en Zwitserland, al dan niet tijdens de wintersport. Of het stond er al. Maar aan die bezigheid lijkt langzamerhand een einde te komen. Veel Europese landen en niet in de minste plaats de Verenigde Staten trekken sinds het uitbreken van de kredietcrisis gezamenlijk op om landen met een bankgeheim te forceren overstag te gaan. Doordat veel banken op hun rug liggen, met name het eens zo machtige UBS (Union Bank of Switzerland), is de tijd ook rijp geworden. En veel jagers op het bankgeheim zijn naarstig op zoek naar extra belastingen om financiële gaten te dichten.

Nederlandse boxen-stelsel concurrerend met andere landen

In veel gevallen gaat het overigens niet om puur zwart geld. Om hoeveel geld het precies gaat is niet duidelijk. Schattingen lopen uiteen van minstens EUR 7 miljard in Zwitserland alleen, tot wel EUR 50 miljard in totaal. Dat laatste bedrag is ongeveer eenvijfde van de totale spaartegoeden die in Nederland worden aangehouden. Veel spaartegoeden zijn overigens niet verkregen langs criminele weg, maar als normaal wit inkomen. En vervolgens zijn de bedragen weggesluisd naar fiscaal aantrekkelijker oorden. Alleen de (fictieve) opbrengsten worden in principe niet opgegeven aan de Belastingdienst. Daar kunnen erfrechtelijke redenen of onvrede met de hoge belastingtarieven een rol in spelen. Dat was zeker het geval voor de invoering van het boxenstelsel van de inkomstenbelasting in 2001. Destijds werd het schijventarief geheven over zowel rente als dividend, terwijl er ook nog vermogensbelasting betaald moest worden. In veel gevallen werd nagenoeg het gehele rendement wegbelast.

Landen met een bankgeheim vaak minder aantrekkelijk geworden

De invoering van belasting over het fictieve rendement in 2001 betekende veelal een belastingverlaging. Daarnaast werd dividend en rente ontvangen in veel landen met een bankgeheim langzamerhand onaantrekkelijker vanwege de invoering van bronheffing. Zo heft Zwitserland al jaren een bronheffing van 35% op door buitenlanders ontvangen dividenden, die rechtstreeks in de Zwitserse staatskas vloeit. Dat maakte beleggen in Zwitserland al minder aantrekkelijk. Maar als je al jaren in een land met een bankgeheim spaart of belegt, dan is de stap voor veel mensen niet zo makkelijk genomen om het geld weer naar Nederland te repatriëren. Zeker niet als het om grote bedragen gaat.

En het is niet iedereen gegeven om te emigreren naar Zwitserland, zoals wijlen Alfred Heineken deed (de organisatiestructuur L'Arche Holding-Heineken Holding-Heineken is in Zwitserland opgezet). De CEO van Hunter Douglas, Ralph Sonnenberg, bestuurt het Rotterdamse Hunter Douglas vanuit zijn Zwitserse woonplaats. Ook enkele voorname leden van de C&A-familie Brenninkmeijer wonen in Zwitserland: de familieholding Cofra wordt vanuit Zwitserland bestuurd. Ook de man achter winkelketen WE, Ronald de Waal, heeft zijn domicilie in Zwitserland.

Last van zwart geld sparen wordt groter

Zwart geld sparen is alleen aantrekkelijk wanneer het verborgen gehouden kan worden. Maar door de vele sensatiegerichte mediaverhalen, succesvol aangewakkerd door bewindslieden, ervaren veel mensen het als een zware last. Het toenemende gebruik van de inkeerregeling geeft dit aan. En als het ontdekt wordt, dan kun je zomaar een groot gedeelte van je kapitaal kwijt zijn, zoals een Nederlandse familie met maar liefst EUR 70 miljoen zwart spaargeld op het Kanaaleiland Jersey ervaarde. Sinds 2007 heeft Nederland een verdrag over het uitwisselen van fiscale informatie met Jersey. Ook misdadig personeel heeft het zwart geld sparen voor veel mensen verziekt, zoals de ontvreemding van een CD-ROM door een KB-Lux medewerker of de zaak rondom met name Duitse spaarders in Liechtenstein.

Aantal landen met gegevensuitwisseling wordt groter

Nederland komt met steeds meer landen tot een akkoord met betrekking tot gegevensuitwisseling, al dan niet op automatische basis. Het gaat hierbij niet alleen om OESO-landen, maar ook om eilanden in het Caraïbisch gebied. In totaal spreekt het ministerie van Financiën met 84 staten. Door financiële en politieke druk wil de OESO belastingparadijzen zo ver krijgen. Het kan hierbij gaan om een hogere bronbelasting, het niet erkennen van de aftrek van bedrijfskosten of het verbreken van de (politieke) samenwerking. Ook kunnen instituten uit niet-meewerkende staten op een zwarte lijst worden gezet.

Het ministerie van Financiën heeft niet alleen particuliere zwart geld spaarders op het oog, maar ook trusts en stichtingen. In dat licht is het overigens merkwaardig dat de Koninklijke Familie gebruik maakt van trusts en stichtingen., maar ja, als de naam van deze familie in het spel komt, wordt de kwestie veelal met de mantel der liefde bedekt. Staatssecretaris Jan Kees de Jager van Financiën probeert het draagvlak verder te vergroten door belastingverlagingen in het vooruitzicht te stellen wanneer het aangegeven zwart geld toeneemt. Maar met de begrotingstekorten als gevolg van de kredietcrisis en de fors gestegen staatsschuld lijkt dat eerder "wishful thinking."

Meer over het bankgeheim (in bijvoorbeeld België en Zwitserland), belastingparadijzen, fiscale boetes, inkeerregeling, navorderingstermijn en zwart geld in de special "Bankgeheim en belastingparadijzen" (klik hier).

Veilig sparen tegen de hoogste spaarrente in Nederland

In een ander dossier vindt u meer over "Veilig sparen tegen de hoogste rente in Nederland (inclusief een actueel renteoverzicht)". Ook het depositogarantiestelsel en het financiële toezicht komt aan bod.