Kredieten en schulden: is er een kredietbubble in aantocht?

Kredieten zijn een algemeen ingeburgerd gegeven in de economie. We gaan een krediet aan om een huis te kunnen kopen en bedrijven gaan kredieten aan om te kunnen investeren. Banken die kredieten verlenen zijn cruciaal voor het laten draaien van de economie. Toch kan je je de vraag stellen of dit wel allemaal kan blijven duren. In de financiële wereld zijn immers zoveel kredieten rechtstreeks of onrechtstreeks met mekaar verweven dat er misschien wel een kredietbubble zit aan te komen.

Krediet in onze samenleving

Zonder dat veel mensen erover nadenken, is het aangaan van een krediet al tientallen jaren heel vanzelfsprekend in de economie. We gaan een krediet aan om een auto te kunnen kopen of om eigenaar te worden van een woning. Deze vorm van krediet, de klassieke hypotheek, is waarschijnlijk de meest gebruikelijke vorm van krediet. Voorts is ook het kopen van consumptiegoederen op krediet de laatste jaren alsmaar populairder geworden, denk maar aan de doorlopende of revolving kredieten.

De klassieke creditcard: typevoorbeeld van krediet

Het symbool bij uitstek van het kopen op krediet is de kredietkaart. Met een creditcard kan je aankopen doen zonder dat het bedrag van de aankoop op je rekening hoeft te staan. Je kan dus dingen kopen met geld dat je op dat moment nog niet hebt. Wel zal het bedrag van je rekening gehaald worden de maand die volgt op de maand waarin je de aankoop gedaan hebt. Het gebruiken van een creditcard is bedrieglijk eenvoudig: je kan praktisch en makkelijk geld uitgeven zonder dat je het echt voelt.

Kredieten van banken

Banken geven kredieten aan particulieren die geld nodig hebben om een huis te kopen of om een wagen aan te schaffen. Bovendien verschaffen banken ook kredieten aan bedrijven die willen investeren in hun ontwikkeling. Kredieten zijn op die manier een belangrijk gegeven in het draaien van de economie. De rente waaraan die kredieten gegeven worden spelen hierbij een belangrijke rol. Voorts gaan banken ook kredieten aan bij andere banken als ze extra financiële middelen nodig hebben. Ook de centrale banken van landen, zoals de Federal Reserve in Amerika en de Europese Centrale Bank kunnen kredieten geven aan banken.

Overheden die kredieten geven

In een wisselwerking waarin alle partijen belangrijk zijn, spelen ook de overheden een belangrijke rol. Als banken in financiële problemen komen, zoals bij de financiële crisis van 2008, kunnen de staten de banken bijspringen door extra geld te verlenen. Dit komt erop neer dat de belastingbetaler, in strikte zin de staat, in de bres moet springen om banken te redden van de ondergang. Op die manier maken ook de staten schulden die ooit weer moeten afbetaald worden. Deze complicatie leidde onder meer tot de schuldencrisis die sinds 2010 hard toesloeg - en nog steeds toeslaat - in de eurozone. Anno 2012 staat nog steeds het failliet van landen als Griekenland en Portugal op het spel.

Kredieten gegeven door de centrale banken

Ook hier spelen de centrale banken weer een grote rol: als overheden in de problemen kunnen zij de staten financieel bijstaan door hun obligaties op te kopen. Al deze kredieten, zowel voor particulieren als voor banken en landen, zijn echter zodanig met elkaar verweven dat schulden alsmaar opgestapeld worden. Kredieten worden terugbetaald door het aangaan van nieuwe kredieten en je kan je de vraag stellen hoe lang dit kan blijven duren. De kans bestaat dat er een kredietbubble zit aan te komen in de wereldeconomie, want op een keer zullen alle schulden toch eens terugbetaald moeten worden. Je kan de terugbetaling van schulden immers niet blijven uitstellen, wat niet alleen voor particulieren geldt maar ook voor overheden.