Afab en HDV Bank geven net als DSB Bank woekerpraktijken toe

In het kielzog van het faillissement van DSB Bank op 19 oktober 2009 zijn de woekerpraktijken van concullega Afab Financiële Diensten Holding N.V. ook prominent voor het voetlicht gekomen. Om verdere reputatieschade te voorkomen, voor zover dat nog mogelijk is, heeft Afab bestuursvoorzitter en oprichter Maasbert Schouten gedemoveerd. Ook is een reorganisatie aangekondigd en worden de verkooppraktijken heroverwogen.

Altijd gericht op de hoogste provisie

Afab Geldservice en de 4.000 aangesloten intermediairs hebben altijd maar één motief gehad: gaan voor het product met de hoogste provisie. Afab verkocht niet alleen hypotheken en leningen van diverse andere banken en verzekeraars. Ook een groot aantal leningen en tweede hypotheken werden bij eigen voorschotbanken ondergebracht, waarvan Hollandsche Disconto Voorschotbank (HDV Bank) de grootste is. Op deze manier konden de leningen in “eigen huis” worden gefinancierd en als gevolg daarvan worden geprofiteerd van een behoorlijke rentemarge. Want de lage startrentes maakten vanzelf plaats voor op een gegeven moment dubbelcijferige rentes.

Hypotheken en leningen voor de gewone man

Afab richt zich met name op de gewone man, die financiële producten vaak wat ingewikkeld vindt. Doorgaans gaat het om een doorsnee gezin in een rijtjeshuis: man, vrouw en twee kinderen. Vaak wordt dan een lening aangegaan voor een auto, dakkapel of een verbouwing. Het gezin is met Afab in aanraking gekomen via advertenties in dagbladen en tijdschriften, Internet of telefonisch benaderd door special call centres.

Oversluiten van leningen van andere banken

In een advies/verkoopgesprek wordt zoveel mogelijk het financiële plaatje bekeken. Dit gesprek is met name gericht op het achterhalen van andere leningen. Dit is natuurlijk ook te zien bij Bureau Krediet Registratie (BKR), maar de adviseur moet de klant overtuigen om andere leningen over te sluiten. Later is er dan geen weg meer terug en zit de klant gevangen in het web van Afab. Leningen werden volgegooid met koopsompolissen, met name woonlastenbeschermers en overlijdensrisicoverzekeringen. Deze koppelverkoop is niet conform de zorgplicht, maar gebeurde toch onder het mom van dat er anders geen lage rente kon worden berekend. Naast bonusprovisies verdient Afab geld met verkoopprovisies van 80%.

Afab Financiële Diensten Holding N.V. is een kloon van DSB Bank

DSB Bank was al een stapje verder dan Afab vanwege de bankvergunning, maar verder is alles vergelijkbaar. Bij beide bedrijven stonden de oprichters nog aan het roer. Ook Afab heeft eind 2006 een bankvergunning aangevraagd op naam van dochter Discount Bank Nederland, maar die werd niet door De Nederlandsche Bank (DNB) verleend. Later is de aanvraag teruggetrokken. In het jaarverslag over 2007 (afgetekend op 3 april 2008) was het management nog optimistisch over de verlening van deze bankvergunning. Daarnaast liet oprichter Maasbert Schouten van Afab verschillende malen weten een beursgang voor te bereiden. Dit plan werd voor het laatst in april 2009 geventileerd, dus toen het al mis ging binnen Afab.

Raad van Commissarissen zat of te slapen of hielden slecht toezicht

In 2006 werden twee prominente commissarissen werden in 2006 aangetrokken om de toezichthouders mild te stemmen. Willem Vermeend, ex-staatssecretaris van Financiën, was zelfs voorzitter van de auditcommissie (ziet toe op bedrijfsrisico’s en compliance). De andere bekende commissaris was Jaap van Duijn, hoogleraar en voormalig belegger bij Robeco. Naar hun zeggen wisten ze eigenlijk niets af van de woekerpraktijken binnen Afab, hetgeen opmerkelijk is. In de zomer van 2009 werd bestuursvoorzitter Maasbert Schouten teruggezet naar een “gewone” functie als bestuurslid. Gedelegeerd commissaris Martin Dupon, ex-Achmea Retailbank, werd toen interim-bestuursvoorzitter.

Financiële problemen van twee kanten

Afab heeft tussen 2006 en 2008 vele tussenpersonen overgenomen met als doel de de omzet te verhogen. Dit vergrootte namelijk ook de onderhandelingspositie ten opzichte van andere financiële instellingen. Daardoor kon de toegewezen verkoopprovisie weer groter worden. In 2007 maakte Afab een netto-winst van EUR 35 miljoen. Het jaarverslag over 2008 is nog niet gepubliceerd, maar interim-bestuursvoorzitter Martin Dupon gaf aan dat die ongeveer EUR 25 miljoen zou bedragen. De schuld was in oktober 2009 opgelopen naar EUR 180-190 miljoen (geleend bij een consortium bestaande uit NIBC Bank, Rabobank en Fortis Bank).

In EUR miljoenen	2005 (pro forma)	2006 (pro forma)	2007 (pro forma)
Netto-omzet	54.741	77.742	105.699
EBITDA	30.283	42.267	56.328
EBIT	26.493	38.579	53.300
Resultaat na belastingen	17.929	25.294	25.094
Netto-schuld	20.352	50.818	77.368

Bron: Jaarverslag 2007 Afab Financiële Diensten Holding N.V.

Herfinanciering Afab problematisch

Die hoge schuldenlast van EUR 180-190 miljoen moet worden geherfinancierd. Dat had de beursgang moeten oplossen, maar die weg is nu afgesloten. De stijging van de schuldenlast is gekomen door overnames. Op deze overnames moet flink worden afgeschreven, omdat het aan banden leggen van bonusprovisies sinds april 2009 de plannen heeft doorkruist. Daarom wordt het moeilijk om de overnamesommen terug te verdienen. Het heeft er alle schijn van dat 2009 verliesgevend zal zijn. En dat zet het bestaansrecht van Afab Financiële Diensten Holding N.V. onder druk. Ook dochter HDV Bank heeft een herfinancieringsprobleem, maar dan van een andere orde. Deze problemen kunnen zeer risicovol zijn voor de kredietklanten, zeker in verband met de in rekening gebrachte rente.

Zie ook de dossiers Afab Geldservice en HDV Bank en/of DSB Bank voor meer informatie en achtergronden over koppelverkoop, woekerleningen, woekerprovisies en woekerrentes.