Nieuwe Gedragscode Hypotheken moet consument beschermen

Per 1 augustus 2011 wordt de nieuwe Gedragscode voor Hypothecair Financiers (GHF) verandert. Het doel van deze verandering is het beschermen van consumenten. De overheid vindt namelijk dat banken te gemakkelijk geld lenen. Ook houden banken volgens de overheid te weinig rekening met de wensen van de consument. U dus! Maar wat gaat er precies veranderen. En wat betekent dat voor u?

Wat is de Gedragscode?

De gedragscode is een lijst van afspraken die banken maken. Deze afspraken worden vastgelegd door de Nederlandse Vereniging van Banken. Daarna kunnen banken ervoor kiezen om de gedragscode te ondertekenen. Hiermee beloven ze alles te doen wat er in de Gedragscode staat. De meeste banken in Nederland ondertekenen de Gedragscode overigens.

Wat staat er allemaal in de Gedragscode voor Hypothecair Financiers (GHF)?

In de GHF staan afspraken die banken maken voor het verstrekken van hypotheken. Hierbij moet u bijvoorbeeld denken aan berekeningen voor de maximale hypotheek. Of aan informatie die de consument moet krijgen als hij een hypotheek afsluit. De GHF is vrij ingewikkeld geschreven. Het is daarom lastig voor een consument om te bepalen wat er nu precies staat. Dit hoeft geen probleem te zijn. De GHF is er vooral voor banken. Zij hebben immers afgesproken zich aan de regels te houden die in de code staan.

Wat gebeurt er als een bank zich niet aan de regels houdt?

De Autoriteit Financiële Markten controleert banken of zij zich aan de regels houden. Als een bank zich niet aan de regels houdt, kan dat vervelende gevolgen hebben. Welke gevolgen dit zijn, hangt af van verschillende omstandigheden. De straffen die de AFM kan geven aan banken kunnen waarschuwingen zijn, maar ook boetes. De AFM heeft zelfs de mogelijkheid om de vergunning van de bank af te pakken. In dat geval mag een bank dan geen hypotheken meer verkopen. Maar dat zal zo snel niet gebeuren.

Waarom verandert de GHF?

De GHF verandert omdat de overheid vindt dat banken te weinig rekening houden met consumenten. Zo vinden ze dat er teveel geld wordt geleend ten opzichte van de waarde van de woning. Ook vindt de overheid dat de consument een hypotheek uiteindelijk moet aflossen. Dat hoeft niet helemaal, maar in ieder geval wel een groot deel. Om te voorkomen dat de overheid dit in de wet gaat vastleggen, hebben banken hun eigen regels strenger gemaakt. Hiermee hopen ze dat de overheid geen wet maakt. Als er wel een wet komt, dan verliezen banken een groot deel van hun macht. En dat proberen ze nu te voorkomen.

Wat gaat er veranderen en wat betekent dat voor u?

Er gaan een aantal dingen veranderen. Als u een hypotheek afsluit na 1 augustus 2011, dan krijgt u te maken met de nieuwe regels. Deze regels zijn strenger. Dat gaat u als consument merken. Hoewel de strengere regels allereerst bedoeld zijn om u beter te beschermen, betekent het ook dat u nu meer moet betalen. Dat komt vooral omdat de hypotheek niet helemaal meer aflossingsvrij mag zijn. De aflossingsvrije hypotheek is populair, omdat u hierbij alleen rente betaalt tijdens de looptijd van de lening. Aflossen van de lening gebeurt aan het einde van de looptijd. Of bij verkoop van uw huis.

Minder aflossingsvrij betekent dat u nu ook tijdens de looptijd meer moet betalen. U moet een gedeelte van de lening aflossen. Of een kapitaal opbouwen om aan het einde van de looptijd de lening af te lossen. Zonder dat u het huis moet verkopen.

Kan ik nu ook minder lenen?

Dat hoeft niet. Het ligt vooral aan de manier waarop banken nu berekenen hoeveel geld u kunt lenen. Als u een bestaand huis koopt, dan zal er in veel gevallen weinig veranderen. Koopt u een nieuwbouwwoning, dan kan het wel zo zijn dat u minder geld kunt lenen dan voorheen. Dat komt omdat de Gedragscode strenger is dan de meeste banken nu zijn.

Voorbeeld bestaande bouw
De meeste banken gaan bij bestaande bouw uit van maximaal 125% van de executiewaarde. Stel dat deze executiewaarde 88% van de marktwaarde is. U krijgt dan de volgende situatie:
Nu
Marktwaarde / koopprijs: Eur. 200.000
Executiewaarde: Eur. 176.000
Maximaal te lenen = 125% x Eur. 176.000 = Eur. 220.000

Nieuwe situatie
Marktwaarde / koopprijs: Eur. 200.000
Maximaal te lenen = 104% x Eur. 200.000 + overdrachtsbelasting (6% = Eur. 12.000) = Eur. 220.000

Bij nieuwbouw ligt dat heel anders. Dit komt omdat banken nu heel soepel zijn met nieuwbouw. Maar doordat er geen overdrachtsbelasting wordt betaald bij nieuwbouw levert dit een dubbel nadeel op:

Voorbeeld nieuwbouw
De meeste banken gaan bij nieuwbouw uit van maximaal 125% van de koop- / aanneemsom + meerwerk. U krijgt dan de volgende situatie:

Nu
Koop- / aanneemsom: Eur. 200.000
Meerwerk Eur. 20.000
Maximaal te lenen = 125% x Eur. 220.000 = Eur. 275.000

Nieuwe situatie
Koop- / aanneemsom: Eur. 200.000
Meerwerk Eur. 20.000
Maximaal te lenen = 104% x Eur. 220.000 = Eur. 228.800

Dat scheelt dus Eur. 47.000 !

Zijn er nog uitzonderingen?

Ja! Gelukkig kan en mag een bank nog altijd afwijken van de Gedragscode. Dit moet dan wel heel goed worden onderbouwd. Banken zullen echter voorzichtiger worden. Het afgelopen jaar zijn banken als de SNS Bank en de Rabobank gestraft met flinke boetes. Als u meer wilt lenen dan volgens de Gedragscode is toegestaan, moet u dus een hele goede reden hebben. De bank zal vervolgens bepalen of de redenen die u opgeeft genoeg zijn om de lening te mogen of kunnen geven aan u.

Let op! Aan de inhoud en/of berekeningen in deze tekst kunnen geen rechten worden ontleend. De nieuwe Gedragscode wordt kort toegelicht in dit artikel. De hele Gedragscode is terug te vinden op de site van de Nederlandse Vereniging van Banken (www.nvb.nl).