Aftrek hypotheekrente in de toekomst

In Nederland vormt de hypotheekrente nog altijd een aftrekpost bij de aangifte inkomstenbelasting. Hieraan zijn overigens wel enkele voorwaarden verbonden. Bij de aankoop van een woning en het bepalen van de benodigde hypotheek om de woning te kunnen betalen, spelen de hoogte van de hypotheekrente en de aftrekbaarheid ervan een niet onbelangrijke rol. Voor wat betreft de toekomst staat deze vanzelfsprekende renteaftrek echter sterk ter discussie.

Geschiedenis van de aftrekbaarheid van hypotheekrente

In Nederland is sinds 1915 betaalde hypotheekrente al aftrekbaar. Deze regeling is destijds ingevoerd om het eigen woningbezit te bevorderen, en met succes. Met name in perioden waarin de rente op een hypotheek sowieso al een lage stand had, zag men het aandeel eigen woningen steeds weer toenemen. Vooral in het laatste decennium hebben echter ontwikkelingen plaatsgevonden, waardoor dit mechanisme van groei van eigen woningbezit niet meer zo vanzelfsprekend was. Er zijn namelijk flinke prijsstijgingen van woningen geweest, onder meer als gevolg van een wat gespannen woningmarkt en door de verruiming van mogelijkheden op het gebied van financiering en groei van het aantal tweeverdieners. Deze soms exorbitante prijsstijgingen van woningen leiden dan weer tot minder groei van eigen woning bezit. Ruim de helft van de Nederlanders is nu overigens in het bezit van een eigen woning.

Hoeveel kost de aftrekbaarheid van hypotheekrente de overheid?

Wat de kosten voor de overheid zijn door lagere ontvangsten uit inkomstenbelasting, door de aftrekbaarheid van de hypotheekrente, varieert vooral door de veranderingen van de rentestand. Als indicatie kan men uitgaan van een bedrag van 10 tot 12 miljard per jaar. Overigens is het bedrag dat de staat jaarlijks uitgeeft aan huursubsidie aanzienlijk lager.

Veranderingen op het gebied van aftrekbaarheid hypotheekrente

In iedere kabinetsperiode wordt er wel gedebatteerd over het voortbestaan van de aftrekbaarheid van de hypotheekrente in de toekomst. In de laatste decennia zijn er overigens ook al enkele maatregelen genomen, waarbij de aftrekbaarheid van de hypotheekrente beperkt werd, zoals:

• Aftrekbaarheid hypotheekrente geldt alleen voor eigen woning die hoofdverblijf is.
• Aftrek van hypotheekrente is alleen toegestaan wanneer de hypotheek wordt aangewend ten behoeve van de eigen woning.
• De hypotheekrenteaftrek mag maar maximaal dertig jaar worden benut.
• Invoering van de bijleenregeling waarbij de winst door overwaarde van de oude woning gebruikt moet worden voor aankoop van de nieuwe woning c.q. waarbij het bedrag ter grootte van de overwaarde niet voor hypotheekrenteaftrek in aanmerking komt.

De toekomst van de hypotheekrenteaftrek

Zoals al vermeld heeft de hypotheekrente aftrek al vaker onder vuur gestaan, maar in Nederland is het letterlijk en figuurlijk een heilig huisje. Nederland is ook nog het enige land in de Europese Unie met volledige hypotheekrenteaftrek. Afschaffen van de hypotheekrenteaftrek in de toekomst zal gevolgen hebben voor bijna alle bezitters van een eigen woning die een hypotheek hebben. Het effect hiervan zal dan ook meteen in het besteedbaar inkomen merkbaar zijn. De mensen met een eigen woning die een hypotheek hebben, hebben de hoogte ervan en daaruit voortvloeiend de maandelijkse hypotheeklasten namelijk ook laten afhangen van de aftrekbaarheid, hetgeen overigens ook altijd door geldverstrekkers in hun rekenmodellen als zodanig is meegenomen. Bij de bepaling van de lasten wordt namelijk meer met netto bedragen na belastingvoordeel gewerkt dan met bruto bedragen, nu nog steeds.

De politiek en de afschaffing van hypotheekrenteaftrek

De meeste politieke partijen zijn altijd zeer voorzichtig geweest met hun uitlatingen over het wellicht deels of geheel en direct of geleidelijk afschaffen van deze aftrekpost. Reden hiervan is wellicht de angst afgestraft te worden door de kiezers! Anderzijds dringt steeds meer het besef door dat nu er collectief aanzienlijk moet worden bezuinigd, dit heilige huisje er wellicht in de toekomst aan moet geloven.

De woningmarkt en vervallen van aftrek hypotheekrente

Wat de gevolgen voor de woningmarkt zijn bij het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek, is deels afhankelijk van de manier en fasering waarin een en ander vorm wordt gegeven. De dynamiek en de stabiliteit van de woningmarkt zullen er in ieder geval onder lijden. Enkele voorbeelden van mogelijke gevolgen zijn:

• Het mag duidelijk zijn dat er bij een aantal woningbezitters problemen bij het betalen van de hypotheeklasten kunnen ontstaan.
• Daarnaast zal het animo van starters om de eigenwoning markt te betreden, minder worden.
• Ook zal er een effect op de waarde en prijzen van woningen optreden. Het ligt voor de hand dat er vooral in de eerste tijd na een afschaffing van de renteaftrek een waardedaling van woningen zal plaatsvinden, met alle gevolgen voor de opgebouwde overwaardes! Overigens kan ook het fenomeen optreden dat de al goedkopere woningen zo aantrekkelijk worden, dat in deze groep geen waardedaling zal optreden.

Hoe kan het eventuele afschaffen van de hypotheekrente aftrek vorm krijgen

Dat de aftrek van hypotheekrente nu echt op de helling staat is duidelijk, maar of en wanneer het definitief wordt ingevoerd weet niemand. Omdat er vele Europese landen zijn voorgegaan met het afschaffen van de hypotheekrente, zijn er wel vele voorbeelden van hoe het kan en wat de gevolgen zijn.