Koopsompolis bij een hypotheek of lening

Een koopsompolis bij een hypotheek is een verzekering die je in één keer betaalt bij het afsluiten van een hypotheek. Vaak is een koopsompolis een woekerpolis waar de bank veel provisie voor krijgt. Kritiek op koopsompolissen kwam op gang nadat bekend werd hoeveel provisie de DSB hierbij ontvangt. Al snel bleek dat ook andere financiële instellingen, waaronder AFAB, woekerpolissen verkopen. Hieronder is te lezen wat een koopsompolis precies is.

Verzekeringen en koopsompolissen

Wanneer je een hypotheek afsluit kun je daarbij ook één of meerdere verzekeringen afsluiten. Denk bijvoorbeeld aan een werkeloosheidsverzekering of een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Hiermee kan iemand met een hypotheek of andere lening zich beschermen tegen de financiële gevolgen van werkeloosheid en arbeidsongeschiktheid. Wanneer je werkeloos wordt of arbeidsongeschikt raakt loopt je inkomen drastisch terug . Deze verzekeringen zorgen ervoor dat je toch in je huis kunt blijven wonen. Normaal gesproken wordt voor dit soort verzekeringen een maandelijkse premie betaald. Een verzekering in de vorm van een koopsompolis wordt echter in één keer betaald.

Herkomst van koopsompolissen

Koopsompolissen zijn met name in 2009 veel negatief in het nieuws gekomen, maar op zich hoeft een koopsompolis geen slecht product te zijn. Ze worden veel gebruikt om een extra pensioen op te bouwen door middel van een levensverzekering of lijfrenteverzekering. In het kort komt het erop neer dat je een bedrag opzij zet bij de verzekeraar. Afhankelijk van de gemaakte afspraken, worden van deze koopsomstorting obligaties gekocht (nauwelijks risico) of er wordt mee belegd (weinig tot zeer veel risico). Wanneer je de pensioengerechtigde leeftijd hebt bereikt, kun je dit bedrag in één keer of in etappes laten uitkeren. De precieze constructie van de levensverzekering hangt af van de afspraken die er van tevoren gemaakt worden.

Met een koopsompolis zoals hierboven beschreven is over het algemeen niets mis. Wanneer je geld over hebt, een goede adviseur treft en weloverwogen keuzes maakt, is een levensverzekering in de vorm van een koopsompolis een goede optie om geld opzij te zetten voor later. Een koopsompolis bij een hypotheek werkt op vergelijkbare wijze, maar de situatie is totaal anders.

Werking van de koopsompolis bij een hypotheek

In de bovengenoemde situatie is er geld 'over', dat opzij gezet kan worden. In het geval van een hypotheek is er juist geld tekort: de hypotheek wordt afgesloten om de aanschaf van een huis te financieren. Het lijkt dan ook logisch om premies voor eventuele verzekeringen die daarbij komen kijken per maand te betalen. Banken en financiële instellingen proberen hun klanten soms echter voor een koopsompolis te laten kiezen. Van de DSB bank is bekend dat zij hun klanten verplichten om bepaalde verzekeringen af te sluiten, altijd in de vorm van een koopsompolis. Geen koopsompolis; geen hypotheek.

Deze verzekeringen kosten vaak enkele tienduizenden euro's. Mensen die net een huis hebben gekocht kunnen dit doorgaans niet betalen. Daarom wordt de hypotheek verhoogd met met het bedrag van de koopsompolis. De hypotheekschuld wordt dus verhoogd en overstijgt in veel gevallen de waarde van het huis.

Koopsompolis bij hypotheken afgeraden

Hoewel er met een koopsompolis wel bepaalde belastingvoordelen te behalen zijn (hypotheekrenteaftrek) is het niet aan te raden om in deze constructie mee te gaan. Over de koopsompolis moet namelijk hypotheekrente worden betaald. De extra maandlasten kunnen daarmee behoorlijk oplopen, zeker wanneer er sprake is van een variabele rente, zoals bij de DSB. Financieel deskundigen raden aan om alleen een koopsompolis te nemen wanneer je geld over hebt. Wanneer het gaat om een hypotheek is dit vrijwel nooit het geval.

Provisies op koopsompolissen bij hypotheken: woekerpolissen

Hiermee is de werkwijze van koopsompolissen bij hypotheken uitgelegd, maar dit is nog niet het complete verhaal. De DSB kwam in 2009 niet telkens negatief in het nieuws vanwege het feit dat zij werkten met koopsompolissen, maar vanwege de provisies die er aan deze koopsompolissen verbonden zijn. Op de verzekeringen die er bij de DSB werden afgesloten, zat vaak een provisie van 80% of meer. Wanneer er dus een verzekering in de vorm van een koopsompolis werd afgesloten van €30.000 kwam daarvan €24.000 bij de DSB terecht. Onder andere vanwege deze wanpraktijken is de DSB in oktober 2009 failliet verklaard.

De DSB bleek echter helemaal geen uitzondering te zijn. Ook financieel adviesbureau AFAB ontving gigantische provisies op koopsompolissen. En uit onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten blijkt dat ook zes gerenommeerde grote banken of financiële instellingen in Nederland provisies ontvangen die vergelijkbaar zijn met die van de DSB bank.

Koopsompolis bij een hypotheek: betalen voor lucht

In het bovenstaande voorbeeld betaalt de klant €30.000, maar komt er uiteindelijk maar €6.000 bij de verzekeraar terecht. De verzekering had dus 5 keer zo goedkoop kunnen zijn. In veel gevallen is het zelfs zo dat de verzekering volledig overbodig is, aangezien veel mensen via hun werkgever al verzekerd zijn voor bijvoorbeeld arbeidsongeschiktheid.

Problemen met hypotheken blijven

Sinds april 2009 zijn financiële instellingen verplicht om aan hun klanten duidelijk te maken hoeveel provisie zij ontvangen op de aangeboden producten. Vanaf september 2009 is er heel veel aandacht voor koopsompolissen en de bijbehorende provisies. Wouter Bos noemt provisies van 80% 'totaal idioot' en de AFM roept op tot wettelijke maatregelen om een maximum te stellen aan het provisiepercentage. Ook financiële instellingen als AFAB trekken het boetekleed aan, beloven beterschap en veranderen hun beleid.

Veel veranderingen en verbeteringen dus, maar voor mensen die gedupeerd zijn helpt dit niet veel. Zij blijven zitten met een hoge hypotheek, die zo hoog is vanwege koopsompolissen waarvan het grootste deel op is gegaan aan provisies. Dit geld terugkrijgen wordt erg lastig, zeker in het geval van klanten van de DSB bank, die oktober 2009 failliet is gegaan.

Voor mensen die een hypotheek willen afsluiten is het belangrijk om de verschillende aanbieders goed te vergelijken, het liefst met hulp van een onafhankelijk financieel adviseur. Bij het afsluiten van een hypotheek moet alles goed gelezen worden, zodat je weet waar je aan vast zit. In de financiële wereld worden grote winsten gemaakt ten koste van de consument. Wanneer je daar niet het slachtoffer van wilt worden, zul je je kritisch moeten opstellen.