Variabele rente bij een hypotheek, een woekerrente?

Een hypotheek met variabele rente is een hypotheek waarbij de rente per maand kan verschillen. Normaal gesproken is dit verschil gebaseerd op het euribor tarief. Banken kunnen echter ook zelf per maand bepalen wat de rente is. In sommige gevallen betekent een variabele hypotheekrente dus een woekerrente. Opvallend is dat ook veel gerenommeerde, grote banken deze woekerrentes hanteren.

Verschillende varianten hypotheken

Wanneer je een hypotheek afsluit om een huis te kunnen kopen, zijn er veel verschillende mogelijkheden. De keuze hangt vooral af van hoeveel risico jij als consument wilt lopen en hoe snel je wilt (en kunt) aflossen. Eén van de mogelijkheden is een hypotheek met een variabele rente. Deze staat over het algemeen bekend als een enigszins riskante hypotheek, maar de risico's zijn goed te overzien en het kan ook heel voordelig zijn. In de praktijk lijken sommige mensen met een variabele hypotheekrente echter aan de goden (banken en andere financiële instellingen) overgeleverd. Dat blijkt onder andere uit onderzoek van het consumentenprogramma Kassa.

Een hypotheek waarbij de rente per maand kan variëren

Een hypotheek met variabele rente is simpelweg een hypotheek waarbij de rente per maand kan verschillen. De grote vraag is natuurlijk waarop dit verschil gebaseerd is. Hiervoor wordt veelal het euribor tarief als basis gebruikt. Dit is de rente die banken onderling hanteren wanneer zij geld aan elkaar uitlenen. De werkelijke hypotheekrente ligt vaak 1,5% hoger dan het euribor tarief. Deze 1,5% is de vaste opslag die de bank ontvangt.

Risico van een variabele hypotheekrente

Wanneer het euribor tarief stijgt, stijgt de variabele hypotheekrente mee; bij een daling van het euribor tarief zal ook de hypotheekrente dalen. Dit brengt een bepaald risico met zich mee voor de consument. Als de rente namelijk heel hoog is, zijn je maandlasten veel hoger dan bij een lage rente. In oktober 2009 is het euribor tarief 0,5%, waarmee de hypotheekrente uitkomt op 2%. In betere economische tijden lag het euribor tarief op 2,5% en was de hypotheekrente 4%. Bij een hypotheekschuld van €250.000 is dat een verschil tussen €416 en €833 te betalen rente per maand.

Een variabele rente betekent dus dat je een bepaalde financiële speelruimte moet creëren zodat je ook als de rente hoger wordt, je maandlasten kunt betalen. De risico's zijn tot op dit punt echter vrij duidelijk. En als consument kun je ervoor kiezen deze risico's wel of niet te nemen. Hier stopt het echter niet, want bij veel banken is het risico voor de consument veel groter dan in het hier geschetste voorbeeld.

Variabele rente als woekerrente

Hierboven is er uitgegaan van een hypotheekrente die gebaseerd is op het euribor tarief en daarbij wordt steeds een vaste opslag van 1,5% gehanteerd. Banken zijn echter niet verplicht om gebruik te maken van een vaste opslag. In principe is de bank vrij om de variabele rente nar eigen goeddunken bij te stellen. In de aflevering van Kassa van 24 oktober 2009 blijkt dat veel banken veel meer opslag rekenen dan die van 1,5% en dat de opslag ook niet vast is, maar per maand kan verschillen. Veel banken rekenen dan ook een woekerrente, waarmee zij veel meer omzet en winst behalen dan dat redelijkerwijs aanvaardbaar is.

Woekerrentes bij grote 'betrouwbare' banken en financiële instellingen

Gedurende het hele jaar 2009 komt de DSB bank negatief in het nieuws, onder andere vanwege de woekerrentes die zij hanteren. Wanneer de politiek en consumentenorganisaties zich gaan verdiepen in de financiële wereld, blijkt het er niet alleen bij de DSB op deze manier aan toe te gaan. Veel banken en financiële instellingen maken zich in meer of mindere mate schuldig aan DSB praktijken, zeker als het gaat om woekerrentes.

In oktober 2009 hanteren Fortis, Frieslandbank en ASR Verzekeringen alledrie een variabele hypotheekrente van rond de 4,5%. Zij zitten daarmee dus 4% boven het euribor tarief. Bij een hypotheek van €250.000 moet er dan per maand €938 aan rente worden betaald. Wanneer dezelfde hypotheek zou zijn afgesloten bij een financiële instelling die netjes 1,5% opslag rekent boven het euribor tarief, hoeft er slechts €416 per maand te worden betaald. Een niet te verwaarlozen verschil dus.

Ingrijpen van de politiek in woekerrentes bij hypotheken

In reactie op de vraag van Kassa wat de politiek gaat doen aan de woekerrentes bij hypotheken met een variabele rente, zegt Wouter Bos (minister van financiën) dat het hier gaat om bedrijfsmatige beslissingen. Met andere woorden: het is niet aan de politiek om daar iets aan te doen. Wel heeft Bos eerder beloofd te zorgen voor meer transparantie op de financiële markt. Daardoor zouden consumenten een meer weloverwogen keuze kunnen maken bij het afsluiten van een hypotheek en woekerrentes verdwijnen dan vanzelf. Of transparantie werkelijk voldoende is, blijft de vraag. In Engeland dacht de politiek er in ieder geval anders over. Daar zijn de vrijheden van handen voor wat betreft de variabele rentes sterk ingeperkt.