AFM en de financiële crisis in Europa

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft een belangrijke taak in het toezicht op financiële markten. Nu Europa in een financiële en economische crisis is geraakt is het van groot belang dat consumenten vertrouwen hebben en houden in de banken. Zowel op nationaal als op internationaal gebied kan AFM bijdragen aan het oplossen van de financiële en economische crisis.

Wat is de taak van de AFM

In Nederland kennen we de wet op het financieel toezicht. Op grond van deze wet werd de AFM in 2002 ingesteld. AFM is een onafhankelijke toezichthouder op de markten van sparen, beleggen, lenen en verzekeren. Het is een zelfstandig bestuursorgaan waarbij de minister van financiën verantwoordelijk is voor het beleid en de wetgeving op het gebied van de financiële markten. Het bestuur van de AFM wordt door de minister benoemd. Echter de minister van sociale zaken en werkgelegenheid is verantwoordelijk voor het toezicht op de pensioenuitvoerders terwijl de AFM toezicht houdt op de naleving van de wettelijke regels. Men bevordert een zorgvuldige financiële dienstverlening en draagt zorg voor een eerlijke en efficiënte werking van kapitaalmarkten. AFM is de opvolger van De Stichting Toezicht Effectenverkeer. Voor de AFM is het van belang dat bedrijven en personen die financiële producten verlenen betrouwbaar zijn en de informatie aan consumenten dient vooral begrijpelijk en eerlijk te zijn. We kennen veel financiële producten zoals aandelen, obligaties, spaar- en betaalproducten kredieten, hypotheken en verzekeringen. De ondernemers die deze producten aanbieden dienen in het bezit van een vergunning te zijn. Er is niet alleen toezicht op financiële ondernemingen maar ook op beursgenoteerde ondernemingen.

AFM en nationale samenwerking

Het spreekt eigenlijk voor zichzelf dat AFM een nauwe samenwerking heeft met de Nederlandsche Bank om wetten en regels te handhaven. Daarom is er samen met DNB een gezamenlijk handhavingsbeleid vastgesteld en kunnen er bij overtredingen van dit beleid sancties worden opgelegd. AFM en DNB hebben de bevoegdheid om regels te stellen over de manier waarop het beloningsbeleid van financiële instellingen wordt opgesteld en uitgevoerd. AFM werkt op nationaal niveau ook samen met :

• Belastingdienst
• AIVD
• FIOD- ECD
• Openbaar Ministerie
• Politie

Toetsing van de AFM door het IMF

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft het financieel toezicht in Nederland getoetst aan internationale standaarden. Er is vastgesteld dat het model waarbij het Nederlandse toezicht is verdeeld tussen DNB en de AFM een goed en bruikbaar model is. Wel zijn er veranderingen nodig om het toezicht te verbeteren. Zo zullen toezichthouders eerder in het productontwikkelingsproces moeten kunnen ingrijpen. Bevoegdheden op het gebied van verslaglegging zouden moeten worden uitgebreid. Ook heeft het IMF gewezen op het gevaar van de hoge hypothecaire leningen die in Nederland worden verstrekt in relatie tot de waarde van de woningen.

Hoe is toezicht geregeld in andere EU landen

Niet in ieder land binnen de EU is het toezicht op de financiële markten op dezelfde manier geregeld. In België kennen we de Commissie voor het Bank-Financie- en Assurantiewezen (CBFA0). Duitsland heeft de BaFin. Dit betekent Bundesanstalt für Finanzleistungsaufsicht. Beiden zijn vergelijkbaar met de AFM. Griekenland is echter een uitzondering. In Griekenland houdt de centrale bank het toezicht op de banksector. De commissie kapitaalmarkten is verantwoordelijk voor toezicht op de effectenmarkten terwijl de verzekeringssector op haar beurt valt onder het ministerie van ontwikkeling. Deze verschillen maken samenwerking tussen diverse landen ingewikkeld.

AFM en Internationale samenwerking

Juist in deze tijd waarin we te maken hebben met een grote financiële crisis verwachten we een belangrijke rol van AFM. Er wordt samengewerkt met buitenlandse toezichthouders. Normen voor het toezicht op de financiële markten worden op Europees en mondiaal niveau vastgesteld. Men werkt samen met de toezichthouders van deze beurzen. Ook werd samengewerkt met het CESR ofwel Committee of European Securities Regulators. In dit samenwerkingsverband werkten alle EU lidstaten samen. Hier werd ook deelgenomen door Noorwegen en IJsland. Per 1 januari 2011 ging dit verband over in de European Securities and Markets Authority met de naam ESMA. De bevoegdheden werden uitgebreid. Dit was nodig om de stabiliteit in Europa te versterken en te waarborgen dat overal in de EU dezelfde regels worden toegepast. Op wereldniveau is er de International Organisation of Securities Commisions. Hier werken meer dan tachtig effectentoezichthouders uit de gehele wereld samen.

Wat zijn de taken van ESMA

De belangrijkste taken van ESMA zijn:

• Toezicht op kredietbeoordelaars
• Opstellen van standaarden om bindende Europese regels uit te werken
• Toezicht op consistente toepassing van de regelgeving in de EU landen en mogelijk ook ingrijpen bij een onjuiste toepassing
• Tijdens crisis coördineren en faciliteren van de activiteiten van nationale toezichthouders en zo nodig bindende crisismaatregelen nemen
• Tijdelijk verbieden of beperken van financiële activiteiten
• Bemiddelen bij geschillen tussen nationale toezichthouders.

Door het Europese parlement en de Raad van de Europese Unie werd ingestemd met deze richtlijnen die per 31 dec. 2011 in de lidstaten moet worden ingevoerd.

Meldpunt financiële markten

Bij het meldpunt financiële markten kunnen consumenten terecht met vragen of klachten die betrekking hebben op spaar- of beleggingsproducten, hypotheken, pensioenen of verzekeringen. Ook als men vragen heeft over verstrekte informatie bijv. in kranten dan kan men vragen stellen bij de AFM.

Het AFM en de financiële crisis in Europa

Tijdens de EU top in december 2011 werden de volgende besluiten genomen:

• Er komt een verdrag waarin de begrotingsregels van landen worden omschreven. Wanneer men de regels overtreedt volgt een boete. Uiterlijk begin maart 2012 moet dit verdrag tot in details uitgewerkt zijn.
• 17 eurolanden hebben getekend, zes andere EU landen ook en Zweden, Hongarije en Tsjechië leggen dit eerst voor aan hun parlement. Groot Brittannië tekent dit verdrag niet.
• Het tijdelijke Europese Noodfonds EFSF loopt tot midden 2013. Maar het permanente noodfonds ESM zal in 2012 al in het leven geroepen worden.
• De rol van de Europese Centrale Bank is niet aan de orde gekomen in deze EU top. Maar ook de eurobonds (Europese obligaties die voor alle landen dezelfde rente krijgen) zijn hier niet ter sprake gekomen.

Wanneer we de besluiten van de EU top bekijken dan zal duidelijk zijn dat zowel AFM als DNB hierin een forse rol te vervullen krijgen. Door de deelname van de AFM in de ESMA kan Nederland een bijdrage leveren aan het Europees beleid inzake de financiële crisis. Weliswaar is het vaststellen van begrotingen en het toezicht op de naleving van de bepalingen in de begrotingen een taak van de overheden, toch is toezicht op alle bankhandelingen, beursgenoteerde bedrijven, verzekeringen en pensioenen onderdeel van een gezond financieel klimaat.