Schuldencrisis in Europa: wat is een schuldencrisis?

Na maandenlang onderhandelen kwamen de Europese regeringsleiders op 9 december 2011 eindelijk met een akkoord om de schuldencrisis tegen te gaan. De schuldencrisis kwam er omdat landen teveel schulden opstapelden met de jaren, en door de banken te steunen bij de kredietcrisis van 2008 verergerde deze situatie nog. Als de rente op de staatsobligaties oploopt, oordelen de financiële markten dat een land het moeilijker zal hebben om haar schulden ooit terug te betalen.

De euro in het oog van de storm van de schuldencrisis

Op 9 december 2011 werd er in Brussel in België een zoveelste Europese top gehouden om de euro te redden van de ondergang. Al anderhalf jaar staat de euro onder zware druk van de financiële markten die eraan twijfelen of de eurozone in haar huidige vorm wel kan standhouden. Na maandenlang onderhandelen, discussiëren en palaveren hebben de Europese regeringsleiders eindelijk een concrete beslissing genomen om de euro te redden. Er werd beslist om een fiscale unie te organiseren waarbij de begrotingen van de individuele staten aan Europese controle zullen onderworpen worden.

De kredietcrisis van 2008 steekt het vuur aan de lont

De meeste staten van Europa leefden al jarenlang boven hun stand en bezaten al lang veel schulden. De kredietcrisis van 2008 deed daar nog een schepje bovenop. De economische kredietcrisis van 2008 kende haar oorzaak onder meer in de crisis van de huizenmarkt in de Verenigde Staten van Amerika, waarbij een heleboel mensen hun hypotheek niet meer konden afbetalen. De banken werden eigenaar van de huizen maar door de vastgoedbubble waren de prijzen van huizen verlaagd en leden de banken verlies. Dit had zijn weerslag op de Europese banken en ook in Europa moesten banken van het failliet gered worden door de staten.

De overheden redden de banken van het failliet maar raken zelf in de schulden

Banken failliet laten gaan was in de meeste gevallen geen optie en de overheden van de Europese staten kwamen de in financieel slechte toestand verkerende banken dan ook ter hulp. De overheden stopten de banken grote bedragen geld toe zodat de economie draaiende kon blijven. Hiervoor moesten de staten echter diep in de buidel tasten wat uiteraard zijn gevolgen had voor de financiële balans van de overheid. Nu kwamen ook de overheden in de schulden te zitten.

Schuldencrisis: als de staten teveel schulden opstapelen

Landen lenen geld
Het geld dat de overheid de banken toestopt, moet natuurlijk van ergens komen. De staten schrijven obligaties uit om aan geld te geraken, of lenen geld bij de Europese Centrale Bank (ECB). Net zoals bij de gewone consument in een economie moet ook de overheid haar schulden ooit terugbetalen en de financiële markten houden voortdurend in de gaten of ze dat wel kunnen. Op de markt van de obligaties loopt de rente van een staatsobligatie bijvoorbeeld op wanneer beleggers vinden dat de staat het relatief moeilijk zal hebben om haar schulden terug te betalen.(Bijvoorbeeld Griekenland, dat al een rente van 30 percent moet betalen op haar obligaties).

De risico's van een te hoge rente van een staatsobligatie
Als de markt vindt dat een land er goed voor staat, zoals bijvoorbeeld Nederland, dan staat de rente relatief laag (rond de 2 percent). Als de rente voor een land zodanig hoog oploopt dat het moeilijk wordt om geld op te halen, dan kan het land financieel in de problemen te komen en zelfs failliet gaan. Dit is wat er gebeurde met Griekenland, Portugal en Ierland tot de Europese Centrale Bank tussenkwam om de landen te helpen.