Laten we een bank beginnen

In de huidige crisis staan de banken centraal. Bankiers worden weggezet als a-sociale graaiers en oplichters. Door het bedenken van steeds ondoorzichtelijker en ingewikkelder producten met een veel te hoge kostenstructuur wordt hen verweten aan de basis te hebben gestaan van alle financiële ellende sinds 2007. Waar bij hen het geld tegen de plinten klots kan de belastingbetaler opdraaien voor de risico's. Maar hoe doen ze dat? Hoe krijgen ze het voor elkaar om hun eigen geldpers te maken?

Vroeger

Vroeger was het leven van een bankier maar saai. Je startte een spaarbank en ging op zoek naar mensen die jou hun spaargeld toevertrouwden. Daarover betaalde je een nette rente, zeg 3% per jaar, en je zag kans om 100 duizend mensen gemiddeld 3 duizend gulden op hun rekening te laten storten. Zij blij, jij blij. Vervolgens ging je met dat geld aan de slag. Het liefst zonder enig risico te lopen. Gelukking zat even verderop een hypotheekbank. Zij deden niets anders dan geld uitlenen op hypothecaire basis. Jij leende hen het geld van de spaarders tegen 4,5% per jaar aan de hypotheekbank en verdiende 1,5% op het spaargeld van je klanten. De hypotheekbank verstrekte hypothecaire leningen tegen 5% en verdiende zo ook 1,5% per jaar. Iedereen blij en gelukkig. Als al het geld was uitgeleend, dan zakte je tevreden achterover en liet af en toe je gezicht zien op de bankiersvereniging of ging golfen. Maar ja, ledigheid is des duivels oorkussen. Met veel tijd om na te denken kom je vanzelf op de gedachte dat het leven vast veel spannender kan, waarbij je ook nog eens veel meer verdient. Banken en Verzekeraars moesten de mogelijkheid krijgen te fuseren tot een multi functionele instelling. Want als je niet alleen spaarbank zou zijn, maar ook nog eens hypotheekbank, dan verdiende je geen 1,5% maar 3%.

De fusiegolf

De tijdgeest zat mee. Groter was mooier. De politiek vond het allemaal prachtig. De wereld moest worden opgestuwd in de vaart der volkeren. De ene na de andere fusiecombinatie ontstond een groeide uit tot gigantische conglomoraten waarin enorme geldsromen rond werden gepomt.

Onze eigen bank

Daarom is het nu tijd om onze eigen bank te beginnen. We hebben wat eigen geld nodig om een kantoor te openen en reclame te maken. Samen stoppen we 1,5 miljoen euro in de pot en vragen een bankvergunning aan bij de Nederlandse Bank. Wij gaan op zoek naar 100 duizend mensen die 3 duizend euro op hun spaarrekening willen storten. We geven een vergoeding van 3%. Het lukt ons en na een maand of wat staat het lieve bedrag van 300 miljoen euro op de verschillende spaarrekeningen. Risicoloos geld, want mochten wij failliet gaan, dan garandeert de staat dat onze klanten hun spaarcentjes terug krijgen. Wie doet je wat!

Natuurlijk realiseren wij ons dat er na een jaar 9 miljoen euro rente moet worden betaald. Daarom gaan wij duizend mensen zoeken die een huis willen kopen met een hypotheek van 300 duizend euro tegen een rente van 5,5%. Een mooi aanbod, dus die 1000 mensen zijn snel gevonden. Dit levert ons 16,5 miljoen per jaar aan rente op. De eerste 7,5 miljoen zijn binnen.

Maar dat is niet genoeg. We leggen al deze hypotheken keurig op een stapeltje, doen er een strik om en verkopen het pakket als obligatielening met onderpand aan grote investeerders, bijvoorbeeld pensioenfondsen, met een rentevergoeding van 4,5%. Dat kost ons wel 13,5 miljoen per jaar, maar we hebben het geld weer terug om opnieuw 1000 mensen te zoeken voor een hypotheek. Het lukt weer en de volgende 3 miljoen winst is binnen. Dit spelletje doen we vervolgens in ons eerste jaar nog 2 keer en zie, onze winst is in ons eerste jaar uitgekomen op 16,5 miljoen euro. Niet slecht met een eigen investering van 1,5 miljoen. En het mooiste is nog dat wij geen enkele risico lopen. De spaarder is gegarandeerd door de overheid en de kopers van onze obligaties hebben het risico van de obligatielening.

Waar ging het mis?

Dit proces heeft zich massaal gedurende een periode van jaren voltrokken. Op die manier is een zeepbel onstaan die in omvang vele malen groter is geworden dan de oorspronkelijke inleg van onze spaarders. Het gaat mis als de omstandigheden wijzigen: de huizenprijzen zakken, of mensen kunnen - door wat voor omstandigheid dan ook - de hypotheeklasten niet meer betalen. De onderliggende waarde van de gekochte obligaties wordt lager en daarop moet verlies genomen worden. Het vertrouwen in dat soort producten valt weg en het systeem komt piepend en krakend tot stilstand. Wij zijn inmiddels failliet, onze spaarders moeten terugvallen op de overheid en de obligatiehouders zijn hun geld kwijt. En ziedaar, de hypothekencrisis wordt een bankencrisis, wordt een financiele crisis, wordt een economische crisis. Pas als alle lucht uit de zeepbel is verdwenen, zullen we weer een begin van herstel kunnen meemaken. Inmiddels zijn biljoenen euro's in rook opgegaan. En het duurt nog wel even voor we dat punt bereikt zullen hebben.