Fractioneel bankieren: is het de oorzaak van de crisis?

Fractioneel bankieren of "federal reserve banking" wordt meer en meer gezien als een van de oorzaken van de globale economische crisis, die startte in 2008 en in 2011 gevolgd werd door de schuldencrisis. Fractioneel bankieren is een systeem waarbij banken maar een fractie van het hen toevertrouwde geld in kas moeten houden en de rest voor andere doeleinden kunnen gebruiken. Maar op welke manier is dit systeem gevaarlijk?

Van kredietcrisis tot schuldencrisis

Anno 2011 is de economische wereld volop in de ban van de schuldencrisis. De schuldencrisis heeft betrekking op het financieel in problemen komen van landen, zoals bijvoorbeeld Griekenland en Ierland. Zelfs de Verenigde Staten van Amerika staan op de rand van het failliet en president Obama had alle moeite van de wereld om een wet te laten stemmen om het schuldenplafond van zijn land voorlopig weer hoger te brengen. In 2008 waren het de overheden die de banken moesten redden om niet failliet te gaan, maar wie gaat de overheden redden als ze zelf faillliet gaan?

Wat is fractioneel bankieren of fractional reserve banking?

Sommige specialisten menen dat een van de belangrijkste oorzaken van de nog steeds durende crisis het systeem van het fractioneel bankieren is. Fractioneel bankieren betekent in feite dat banken maar een fractie van het hen toevertrouwde geld in reserve moeten houden. Van het spaargeld dat je aan je bank geeft hoeven ze maar een gedeelte in kas te houden, de rest mogen ze weer uitlenen aan andere klanten.

Waarom kunnen banken aan fractioneel bankieren doen?

De bank gaat er van uit dat de meeste mensen nooit hun volledige bedrag aan gespaarde geld zullen terugvragen. Een deel van je spaargeld wordt dus gebruikt om leningen te verstrekken, waar de bank dan weer rente voor vraagt. Die rente is groter dan de rente die je krijgt op je spaargeld. Op die manier laat het financiële systeem de bank dus toe om een mooie winst te maken.

Fractioneel bankieren en het gevaar van de bankrun

Hoe lager de reserve die de banken aanhouden, hoe groter de kans op een failliet van de bank. Want als alle klanten op hetzelfde moment beslissen om hun spaargeld af te halen, dan kan de bank dit nooit tegelijk uitbetalen. Dit is het geval van de bankrun. Tijdens de kredietcrisis van 2008 gebeurde dit met sommige banken in Engeland en de VS. Tegelijk weten de banken dat ze gesteund worden door de overheid via de zogenaamde "bailouts" als ze in de problemen dreigen te komen. Ook is het spaargeld in de Europese unie voor de spaarder gegarandeerd tot maximum 100.000 euro. De banken hebben dus heelwat speelruimte om financiële risico's te nemen.

Een systeem gebaseerd op kredieten en schulden

Door het wijdverbreide systeem van fractional reserve banking creëer je een cultuur van kredieten en leningen. Het verstrekken van leningen wordt banken immers makkelijk en aantrekkelijk gemaakt en hierdoor gaat de gewone klant ook sneller leningen aangaan. Het hebben van creditcards en het aangaan van leningen lijkt logisch en het terugbetalen wordt alsmaar uitgesteld. Het onbezorgde gevoel van de banken, die zich door overheden beschermd voelen, wordt overgedragen op de klant, die de indruk krijgt om voor om het even wat zonder zorgen of problemen een lening te kunnen aangaan.

De belastingbetaler is de klos

Het gevolg van dit systeem van bescherming van banken en de bailouts is dat bij problemen altijd weer extra geld moet gevonden worden. Dit kan gedaan worden door geld bij te drukken of door extra belastingen te innen. In het eerste geval wordt geld minder waard en in het tweede geval moet de burger meer inkomen inleveren. Het komt er dus in beide gevallen op neer dat de belastingbetaler de klos is.