Financiële crisis: Grootste klappen moeten nog komen

Drie maanden terug was alles nog rustig. Alle wereldwijde economische indicatoren stonden op groen. De wereldeconomie zou met 3% groeien. Consumptieve bestedingen stuwden bedrijfsresultaten naar ongekende hoogten. Nu, drie maanden later, staan dezelfde indicatoren minstens op oranje. De kredietkraan druppelt slechts.

Hoogtepunt van de crisis

Moodey’s, ’s werelds grootste kredietbewaker, verwacht dat het dieptepunt van de crisis in 2008 zal liggen. Dan krijgen veel Amerikaanse huizenbezitters met een subprime hypotheek te maken met extreme renteverhoging. Werden de hypotheken in het begin van dit hypotheekmonstrum gesloten tegen 4% rente, in 2008 zal de rente voor dit soort hypotheken naar verwachting stijgen naar 8%; een verdubbeling. Een groot deel van de huizenbezitters zal deze rentelast niet op kunnen brengen. En dan zijn de rapen pas echt gaar.

Marktomvang

Dit jaar zijn er hypotheken voor een bedrag van 236 miljard US dollar in gevaar. Volgend jaar zal de omvang van deze dubieuze portefeuille ruim 3,5 maal zo groot zijn: 850 miljard US dollar.

Aandelenkoersen nu al massaal onderuit

In de afgelopen weken is de gezamenlijke beurswaarde van bedrijven al met 10 tot 12 procent gedaald. Daar komt, naar verwachting, volgend jaar nog zo’n 20 tot 25 procent bovenop. Aangekondigde overnames zullen uitgesteld of afgeblazen worden. Investeringsprogramma’s gaan in de ijskast. De toch al starre huizenmarkt in Nederland krijgt het nog moeilijker. De economisch groei neemt af en komt misschien zelfs helemaal tot stilstand.

Nederlandse banken ook besmet

Ook Nederlandse banken zitten tot over hun oren in de problemen. Voorlopig worden alle zaken nog binnenskamers gehouden, maar bij de publicatie van kwartaal en zeker jaarcijfers zullen de verschillende directieleden met de billen bloot moeten. Een groot deel van de winsten zal opgaan aan extra voorzieningen om de risico’s van subprime producten in te dammen. Voor een aantal zal het niet voldoende zijn en zal de continuïteit onder druk komen, ja mogelijk zelfs tot faillissement leiden.

Prinsjesdag

Over drie weken is het weer Prinsjesdag. Bos zal dan met een koffertje vol snode financiële plannen naar de opening van het nieuwe parlementaire jaar gaan, waar de regering aan de gezamenlijke vergadering van de Staten Generaal de beleidsvoornemens voor 2008 kenbaar zal maken. Ga er maar van uit dat de financiële dekking van alle mooie (of minder mooie) plannen op drijfzand zal blijken te staan. Er wordt gerekend met een economische groei die door de kredietcrisis van de afgelopen weken bij lange na niet gehaald zal gaan worden. De realisatie van de plannen komt daardoor op losse schroeven te staan, met als gevolg: minder investeringen door het bedrijfsleven en minder investeringen door de overheid.

Hoe ziet ons huishoudboekje voor 2008 er uit?

Gaat u er maar van uit dat u duurder uit zal zijn dan in 2007. U zult het met name voelen op bepaalde gebieden. Zo zullen de woonlasten stijgen onder invloed van verhoogde rentelasten en verhoogde milieuheffingen, uw auto gaat u meer kosten door gestegen brandstofprijzen, de dagelijkse boodschappen kosten u meer door verhoging van zuivel-, groente- en grondstofprijzen en uw vakantie gaat u meer kosten door verhoogde veiligheids- en milieuheffingen.

Heeft u nog aandelen?

Als u nog sterk in aandelen zit, dan is het misschien tijd om een flink deel ervan om te zetten naar een traditionele spaarrekening. De rente zal gaan stijgen en daarmee ook de rentevergoeding van de banken. Zij hebben steeds meer geld nodig om hun liquiditeiten op het gewenste niveau te houden. De eerste signalen zijn al daar. Gisteren heeft Argenta, een kleine Belgische bank op de Nederlandse markt, haar rente op de internetspaarrekening verhoogd van 3,75% naar 4%. En meer zullen volgen. Een rentevergoeding volgend jaar van 4,25 tot 4,75 procent is niet denkbeeldig.

Obligaties dan?

Ook dat kan interessant zijn. Maar dan niet in leningen die conduits of subprime leningen als dekking hebben. De kans is groot dat de dekking goeddeels weg valt en dat u met de lege dop blijft zitten. De meer goudgerande obligatieleningen, zoals staatsobligaties, zullen in koers sterker gaan schommelen. Kijk dus ook voor koersrisico.

Oproerrellen

Krijgen we voedselrellen en oproer in de straten? Nee, natuurlijk niet. Wel zal de euforie weer voor even uit de economie verdwenen zijn. En misschien is het goed om lering te trekken uit deze situatie. Om eens stil te staan bij de complexiteit en de onderlinge verwevenheid van economieën. Hoe de behoefte aan meer en meer consumeren in Amerika uiteindelijk op ons allemaal terug slaat als het een keer fout gaat. En hoe gretig banken wereldwijd inspringen op een kans weer wat extra’s te verdienen. Misschien moet dat de les uit deze situatie zijn.

Update 30 september 2008

Dit artikel werd ruim een jaar geleden geschreven. Inmiddels is de feitelijke situatie nog ernstiger dan ik een jaar geleden dacht. Niettemin zijn er ook lichtpuntjes. Zie daarvoor Bloedbad op de beurzen. Hoe nu verder?

Update 27 januari 2009

Inmiddels heeft de Nederlandse staat voor circa 20 miljard aandelen genomen in verschillende Nederlandse banken (Fortis, ING, Aegon, SNS) en voor ruim 90 miljard garanties afgegeven aan NIBC, Autolease en ING. Welke kwade kansen zijn er nog in het eigen vermogen van banken? Kijk op De Tweede Ronde © 2007 - 2009 Hypotheekinfo, gepubliceerd in Geld (Financieel) op 29-08-2007, laatst gewijzigd op 27-01-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hypotheekinfo is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Hoe ernstig is de economische crisis?: De huidige economische crisis heeft de wereldeconomie verrast door haar grote omvang en haar algemeen karakter. Niet alleen de beurzen zijn ingestort, maar ook de reële…
• Wat is het verschil tussen recessie en depressie ?: Sinds de globale economische wereldcrisis van eind oktober 2008 worden we overspoeld met economische termen. Je hoort specialisten praten over dingen als c…
• Het IMF, economische groei lager door kredietcrisis: Het IMF lijkt een beetje uit de hoek weg te komen waar de klappen vallen. Was het lang stil, nu roert het IMF steeds meer de trom. De wisseling aan de top…
• Hoe wil Obama de economie herstellen?: Tijdens de strijd om het presidentschap was een van de belangrijkste onderwerpen misschien wel de economie. De hypotheekcrisis en de kredietcrisis hebben veel angst en…
• Beleggen: waarin kan men beleggen?: Beleggen kan op vele manieren. Bijvoorbeeld in spaarbiljetten, het vastzetten van geld in deposito's, in onroerend goed, edelmetalen of verzamelingen (munten, schilderijen…