Europees centrale bank; Inflatie en Deflatie

De komst Europese Montaire Unie - kortweg EMU - heeft er o.a. toe geleid dat er binnen de Eurpoese Unie een gemeenschappelijk betaalmiddel in omloop ging, namelijk de Euro. vanaf 1 januari 2002 tot aan nu zijn er al 17 EU-landen binnen deze zogeheten 'Eurozone'. De Europese Centrale Bank is binnen de Eurozone verantwoordelijk voor dit monetair beleid.

De Europese Centrale Bank

De ECB - die opgericht is op 1 juni 1998 ter vervanging van het toen geldende Europees Monetair Instituut - heeft na de invoering van de Euro in de Eurozone (wat in het begin 12 van de 27 EU-lidstaten bedraagt) als belangrijkste doel het handhaven van de koopkracht en het voorkomen dat het algemeen prijspijl stijgt. Hierbij werkt de ECB nauw samen met de Centrale Banken van de landen binnen de Eurozone. De doelstelling van de ECB is om het algemeen prijspeil uit gedrukt in een inflatiecijfer met maximaal 2% te laten stijgen. Ook een waardevermeerdering, waarin het algemeen prijspeil daalt, moet door de ECB voorkomen worden. Het klinkt namelijk wel mooi, waardevermeerdering, de koopkracht zou dan namelijk over het algemeen gaan stijgen maar er zitten echter een aantal nadelen aan een dergelijke deflatie. Hierover straks meer.

Inflatie

Met inflatie bedoel ik in dit artikel prijsinflatie. Deze prijsinflatie verdelen we vervolgens in 2 categorieën: bestedingsinflatie en kosteninflatie.

Bestedingsinflatie
Bestedingsinflatie zal ontstaan wanneer de maatschappelijke geldhoeveelheid (totaal hoeveelheid giraal/chartaal geld in het handen van publiek) zal stijgen. Door deze stijging neemt de koopkracht van de consument toe. Echter staat tegenover deze koopkrachtstijging van de consument geen extra productie vanuit de producent. Grofgezegt zal op macroniveau de effectieve vraag hierdoor stijgen terwijl het aanbod gelijk blijft. Deze situatie wordt overbesteding genoemd. Omdat een bedrijf nu zijn gehele productiecapaciteit benut en er steeds meer vraag naar zijn product is ziet een ondernemer een kans om meer winst te behalen door zijn verkoopprijs te verhogen. Als dit op macroniveau gebeurd is er uiteindelijk sprake van een algemeen prijspeil stijging, of ter wel inflatie.

Kosteninflatie
Kosteninflatie zal ontstaan als de variabele of constante kosten die een bedrijf maakt stijgen. Deze extra kosten probeert een ondernemer vervolgens af te wentelen in de verkoopprijs om zo zijn winst niet onaanvaardbaar te laten verminderen. Echter zal een ondernemer deze mogelijkheid alleen in een uiterste situatie toepassen omdat een verhoging van de verkoopprijs leidt tot een daling van de vraag en zodoende de afzet. Ook zal zijn internationale concurrentiepositie door een dergelijke afwenteling dalen doordat landen het desbetreffende product goedkoper bij een ander land kan importeren, uiteraard is dit ook afhankelijk van de hoeveelheid potentiële concurrenten. Kosteninflatie kan ook ontstaan door gestegen importprijzen en hogere belastingtarieven.

Een andere vorm van kosteninflatie is de zogenoemde loonkosteninflatie. Dit gebeurt wanneer de loonkosten stijgen en de arbeidsproductiviteit niet of nauwelijks stijgt. Hierdoor stijgen de loonkosten per product en deze extra kosten worden vervolgens in de verkoopprijs doorberekend. Bij deze vorm van kosteninflatie schuilt het gevaar van een loon-prijsspiraal. Als de verkoopprijs wordt verhoogd zal de toegenomen koopkracht door de loonstijging vervolgens weer afnemen waardoor de werknemer geen voordeel heeft gekregen van zijn verkregen loonstijging. Vervolgens kunnen vakbonden looncompensatie eisen waardoor de kostprijs per product weer zal stijgen. Dit zal weer leiden tot afwenteling in de verkoopprijs en ga zo maar door.

Deflatie

Het tegenovergestelde van inflatie noemen we deflatie. Bij deflatie is er spraken van een waardevermeerdering geld waardoor de koopkracht stijgt. Dit lijkt in eerste instantie allemaal heel gunstig, waardevermeerdering. Echter dreigt er achter inflatie een groot gevaar voor de economie. In een situatie waar sprake is van deflatie zullen consumenten hun bestedingen uitstellen omdat het over een tijdje weer goedkoper is. Een ondernemer ziet daardoor zijn afzet en uiteindelijk ook zijn winst hierdoor dalen. Een reactie van de ondernemer kan zijn om zijn verkoopprijs nog verder te doen dalen om de afzet enigszins te vergroten. Een aantal consumenten reageert hier op maar een groter aantal ziet dat het uitstellen van consumptie loont tot lagere verkoopprijzen. Gevolgen van een dergelijke deflatie zijn dat de omzet van bedrijven terug loopt, dit kan leiden tot een massaontslag. Het terugdringen van deflatie kan voor een deel geholpen worden door de overheidsbestedingen te vergroten.

Beleidsinstrumenten ECB

Het voornaamste beleidsinstrument is gelegen in de diverse rentetarieven die de ECB vaststelt. Tegen deze rentetarieven kunnen banken geld lenen bij de ECB. In de meeste gevallen hanteren banken een rentetarief die zij aan hun klanten verlenen die net iets hoger is dan het rentetarief van de ECB (om winst te maken). Dreigt er bijvoorbeeld (voornamelijk Europees niveau) een inflatie van meer dan 2% dan kan de ECB het rentetarief omhoog gooien, er van uitgaande dat de banken die bij de ECB geld lenen hetzelfde doen zal ook de rente in een bepaald land hierdoor stijgen. Lenen wordt door het toegenomen rentetarief relatief duurder en sparen juist aantrekkelijker. In deze situatie zullen consumenten minder geld lenen waardoor de maatschappelijke geldhoeveelheid door wederzijdse schuldaanvaarding niet verder toeneemt. Ook zullen bestedingen geremd worden door de aantrekkelijke hoge rente op een spaarrekening. Al met al zal de effectieve vraag afnemen en zodoende de bestedingsinflatie.