De toekomst van de dollar, (het zwarte) goud en de olieprijs

De Amerikaanse dollar is de belangrijkste munt in de wereld. Vrijwel alle grondstoffen hebben hun hoofdnotering in dollars: van de edelmetalen goud en platina tot aan olie. Een vraag die vele bedrijven, economen, politici en investeerders bezighoudt is of de dollar de status van reservemunt zal behouden? Maar het is ook de vraag of een of meerdere munten die status zouden kunnen overnemen of met de dollar kunnen delen? Of is er ruimte voor een nieuwe wereldmunt onder auspiciën van het IMF?

Waar gaat de dollarkoers heen?

De dollarkoers heeft een beweeglijke tijd achter de rug. En de voorspellingen voor de toekomst lopen zeer uiteen. De ene econoom ziet de dollar weer sterker worden ten opzichte van de euro op basis van de veronderstelling dat de Amerikaanse economie een beter herstelvermogen heeft dan bijvoorbeeld Europa. Even zoveel economen zien de dollar verder verzwakken en wellicht de EUR/USD wisselkoers richting de 2 gaan. Dat werd bijvoorbeeld ook al in 2008 gedacht en destijds tikte de EUR/USD koers halverwege juli 1,60 aan. Deze "bodem" viel nagenoeg samen met de voorlopig hoogste olieprijs in de geschiedenis: USD 147,27 op 11 juli 2008.

Correlatie dollar en olieprijs

De dollar en de olieprijs zijn historisch met elkaar verbonden. Een zwakkere dollar leidt meestal tot een hogere olieprijs. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) zei in 2008 zelfs dat op de lange termijn een waardedaling van 1% van de dollar zal leiden tot een minimaal 1% Hogere olieprijs. Deze constatering houdt dus een slag om de arm en impliceert dat er geen 1-op-1 relatie is tussen de dollar en de olieprijs. Maar beiden bewegen zich doorgaans in tegengestelde richtingen, zoals we eerder al zagen. De relatie tussen dollar en olieprijs heeft een stevige basis. Olie wordt gekocht en verkocht in dollars. Dit dwingt olie-exporteurs in feite om de prijzen te verhogen als de dollar daalt. Daarnaast zou je kunnen zeggen dat de olie-opbrengsten worden gerecycled in andere munteenheden: "Sjeiks kopen Mercedessen en Ferrari's in euro's en verkopen ruwe olie in dollars."

De vloek van het zwarte goud

Hogere olieprijzen verslechteren ook weer de Amerikaanse handelsbalans. Dit versterkt vervolgens de druk op de dollar. Beleggers maken zich zorgen dat een hogere geldhoeveelheid ("het aanzetten van de geldpers") zal leiden tot hogere inflatie en verdere devaluaties. Dit heeft weer geleid tot een vlucht in grondstoffen, waaronder olie. Maar ook edelmetalen, zoals goud, hebben hiervan geprofiteerd. Mahmoud A. Gamal, schrijver van het boek Oil, Dollars, Debt, and Crises: The Global Curse of Black Gold, ziet echter de fundamentele vraag naar olie nog niet herstellen in 2009-2010. En gezien de hogere voorraden verwacht hij ook nog geen flinke sprong in de olieprijs.

Alternatieven voor de dollar

Begin 2009 pleitte China nog voor de bancor als wereldmunt. In de jaren veertig van de vorige eeuw werd dit reeds geopperd door de vermaarde econoom en belegger John Maynard Keynes. Keynes baseerde "zijn" bancor op een mandje van dertig grondstoffen. Maar de bancor kwam er niet. De Amerikanen wisten zich met succes te verzetten tegen dit idee tijdens de Bretton Woods-conferentie in 1944. Destijds werd de dollar gepromoveerd tot internationale reservemunt. En in de twintigste eeuw, een tijdperk waarin landen met grondstoffen en opkomende economieën wedijveren om een plaats op het wereldtoneel, staat de dollar als wereldmunt wederom ter discussie. Maar vooralsnog lijkt de positie van de dollar stevig. José Sergio Gabrielli, CEO van het Braziliaanse staatsoliebedrijf Petrobras, geeft als reden: "De belangrijkste variabele om rekening mee te houden is de importstructuur van olieproducerende landen. Als zij het grootste gedeelte van hun importen in USD-gerelateerde prijzen betalen, dan zullen zij waarschijnlijk ervoor kiezen om olie in dollars af te rekenen."

Dit artikel is onderdeel van de special Energiezekerheid en Peak Oil.