Onterven zonder testament, kan dat?
Met een testament kunt u bij uw overlijden veel regelen en zelfs personen onterven. Wel behoudt een kind zijn legitieme portie, als daarop aanspraak wordt gemaakt. Maar de situatie is anders, als er geen testament is opgesteld. Dan treedt namelijk de wettelijke verdeling in werking. Wat betekent dit voor de erfenis en nalatenschap tussen broers en zussen? Wilt u dat uw partner ook zonder samenlevingscontract van u erft dan is een testament nodig. Wat betekent dit voor de langstlevende.Wat is de legitieme portie
De kinderen of de ouders van de overledene hebben, wanneer ze aanspraak maken op hun legitieme portie, altijd recht op hun deel van de erfenis. De legitieme portie is een recht in geld en niet in goederen. Het is bovendien de helft van het deel waarop ze zonder onterving ook recht zouden hebben. Meer over de legitieme portie leest u in legitieme portie en wettelijk erfdeel.Heeft echtgenoot recht op legitieme portie
Let op, de echtgenoot kan bij onterving geen recht doen gelden op een legitieme portie. Ook bloedverwanten in de verdere bloedlijn dan de 1e graad, kunnen geen aanspraak maken op een legitieme portie, tenzij een erfgenaam eerder komt te overlijden dan de erflater. Dan kan er namelijk sprake zijn van plaatsvervulling. Denk aan de situatie waarbij de zoon eerder overlijdt dan een ouder en dan volgens het erfrecht in diens plaats treedt.Testament
Voor onterving moet de erflater naar de notaris, om een testament op te laten stellen. Maar niet alleen daarvoor, want in een testament kan een erflater juist ook personen en instellingen laten delen in de erfenis, die hiervoor anders niet in aanmerking zouden zijn gekomen. Denk aan niet bloedverwanten, zoals eventuele stiefkinderen, schoondochters, zwagers en anderen. Of een instelling, zoals de kerk, een sportvereniging, een goed doel. Noem maar op. Kortom: niet alleen onterven kan alleen per testament, maar ook extra begunstigen kan slechts per testament geschieden.Centraal Testamentenregister
Als iemand een testament heeft laten opmaken, staat die geregistreerd in het Centraal Testamentenregister in Den Haag. Zodra iemand is overleden kan daar worden nagegaan of iemand een testament heeft laten opstellen en bij welke notaris. Zo kan een testament dus niet zoekraken. Een uittreksel of afschrift van de overlijdensakte kunt u opvragen bij de gemeente en een kopie van het testament bij de notaris die het testament in bewaring heeft.Onterven van broers en zussen
U kunt bijvoorbeeld ook uw broers en zussen onterven per testament. Zij zijn zonder testament uw erfgenamen, wanneer uw ouders zijn overleden en u zelf geen kinderen of partner hebt. Bij onterving vallen ze volledig buiten de boot, omdat ze ook geen aanspraak kunnen maken op een legitieme portie. Anderzijds kunt u juist ook anderen benoemen als uw erfgenamen. Wederom via een testament. Voor deze route wordt regelmatig gekozen, wanneer er sprake is van twist of onenigheid, of als u van mening bent, dat uw erfenis bij anderen in betere handen is.Wat is de wettelijke verdeling
Als er geen testament is, gaat de wettelijke verdeling in werking. Als er een langstlevende echtgenoot of echtgenote is, zal de erfenis, inclusief eventuele schulden, in zijn geheel naar de langstlevende ouder gaan. Dit alles is in de wet zo opgenomen, om de langstlevende ouder zo verzorgd mogelijk achter te laten. De kinderen krijgen wel een vordering op de langstlevende ouder, maar krijgen het niet in bezit. Het is ook de ouder die de erfenis minus schulden opgeeft voor de successierechten. De vordering van de kinderen op de langstlevende wordt met de betaalde successierechten verminderd, als de langstlevende deze erfbelasting van de kinderen zelf betaalt. De vordering geeft de kinderen recht op rente, als ten minste niet anders wordt afgesproken. Deze rente kan bij de vordering worden bijgeschreven. Overigens kunnen via de notaris de regels van de wettelijke verdeling ook ongedaan worden gemaakt. De langstlevende mag ongestoord voort leven en gebruik maken van het vermogen, maar moet daarbij rekening houden met de vordering die de kinderen op de langstlevende hebben. In geval van verkwisting kan de kantonrechter een deel van het vermogen onder bewind stellen en zo veilig stellen voor de kinderen.Wat is een uitsluitingsclausule in een testament
U kunt ook over uw graf heen regeren in die zin, dat u kunt uitsluiten dat een erfenis in handen van de schoonfamilie komt. Dat zou namelijk kunnen gebeuren, als uw zoon of dochter in gemeenschap van goederen is getrouwd en het aankomt op een echtscheiding. Regelt u niets per testament, dan zou bij een echtscheiding na het openvallen van de erfenis het erfdeel in de verdeling terecht komen. Wilt u dat niet, dan moet u dat per testament regelen via een uitsluitingsclausule, ook wel anti-schoonzoon clausule op privé clausule genoemd. Als de erflater geen uitsluitingsclausule opneemt heeft de echtgenoot of echtgenote van de in gemeenschap van goederen gehuwde erfgenaam door het huwelijksvermogensrecht recht op de helft van het nagelaten vermogen.Waarom testament laten opmaken door notaris
Er kunnen dus vele redenen zijn om bij de notaris een testament te laten opmaken. Ik noem er een aantal:- U woont samen zonder notarieel samenlevingscontract, maar wil de partner wel verzorgd achter laten.
- U wilt een ander een deel laten erven, zoals een vriend, vriendin of een goed doel. Hiervoor kunt u een legaat laten opstellen.
- U wilt een kind uit een eerder huwelijk bevoordelen.
- U wilt een kind onterven.
- U wilt een familielid laten erven die anders buiten schot zou vallen zoals een broer of zus.
- U wilt via de uitsluitingsclausule personen uitsluiten van de erfenis.
- U wilt een voogd benoemen.
- U wilt een twee traps making laten opstellen, een twee traps testament.
- U wilt een een executeur testamentair benoemen.
- U wilt iets regelen omtrent eerder gedane schenkingen. Denk aan verrekening met de erfenis, of juist de bepaling dat u het niet wilt verrekenen.
Slot
Denkt u goed na over de toekomstige verdeling van uw erfenis, en waar u vindt dat uw geld en goederen later terecht moeten komen. Laat u zich daarvoor goed inlichten door een notaris. Erfenis en nalatenschap zijn te belangrijk, om het zo maar op hun beloop te laten. Bedenk ook dat u invloed kunt hebben op de hoeveel erfbelasting straks betaald moet gaan worden. Wilt u een langstlevende testament of bijvoorbeeld toch een Tweetrapsmaking en tweetrapstestament. Allemaal vragen die u, in overleg met een notaris, zelf moet beantwoorden.Gerelateerde artikelen
Kinderen onterven. Hoe onterf ik mijn kinderen? Hoe onterf ik mijn kinderen? Als ouders en kinderen het contact verbroken…Echtgenoot onterven kan met testament Onterven kan wel degelijk. Uw echtgenoot of partner onterven zonder een erfenis na…
Erfenis regelen, regel uw testament Zonder testament wordt uw nalatenschap volgens de wet verdeeld. Met testament regelt…
Wat is bij overlijden de legitieme portie Wat is bij overlijden en successie de legitieme portie en wie hebben daar recht…
Wat is een uitsluitingsclausule? Met een uitsluitingsclausule kan voorkomen worden dat een deel van de erfenis verdwijnt…
Reageer op het artikel "Onterven zonder testament, kan dat?"
Frans Linnenbank, 10-02-2012 11:22
Mijn zoon is gescheiden, kan ik mijn ex schoondochter onterven, ik heb gehoord dat deze als mij en mijn vrouw er niet meer zijn zij nog een deel van ons nelatenschap krijgt.
Kan ik hier iets tegen doen zonder een tetamend te maken, wij hebben overigens maar een zoon.
Reactie infoteur, 10-02-2012
Beste Frans Linnenbank,
Naar een ex schoondochter gaat normaal gesproken niets van een erfenis. Als u de schoonfamilie wilt uitsluiten, kunt u een testament laten maken met daarin een uitsluitingsclausule:
http://www.financieel.infonu.nl/geld/13092-erfenis-geld-niet-automatisch-naar-schoonfamilie.html
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw
Tu/e, 15-12-2010 12:27
Wat ik mij dus afvroeg: Stel persoon A is gehuwd met B heeft zonen X en Y uit een vorig huwelijk. Vrouw B heeft zoon Z die samen met X elke week komt, Y laat zijn gezicht nooit zien en wil geen contact. Nou wil A dus slechts B,X en Z opnemen in zijn testament, en Y onterven (deze heeft dus nog recht op zijn wettelijke portie).
1. Is het wettelijk erfdeel dan 1/4 (gezien hij een van de twee zonen is en dan 50% van zijn deel overhoudt) of 1/8 (gezien er nu 4 erfnamen zijn, B, X, Y, Z)
2. A heeft ook nog een bedrijf W, zou het een optie zijn om de aandelen van dit bedrijf onder te brengen bij bijvoorbeeld B, die Y niet in haar testament heeft staan (ze is nl. niet de moeder) en dan bedrijf W op te nemen in het testament?
BVD
Reactie infoteur, 15-12-2010
Beste TU/e,
1. Wanneer een stiefkind is erkend door beide ouders, erft het van beiden en zijn alle kinderen gelijk. Anders erft het kind bij wet alleen van degene die het kind erkend heeft. Alleen op de erfenis van die persoon is er dan ook het recht op een legitieme portie.
2. De hoogte van het wettelijk erfdeel is ook afhankelijk van de manier waarop u getrouwd bent. Is dit in gemeenschap van goederen dan is de helft al van de langstlevende ouder plus een kindsdeel.
3. Y heeft recht op de helft van zijn kindsdeel als wettelijk erfdeel.
4. Voor meer over de legitieme portie verwijs ik u naar het artikel:
http://www.wetenschap.infonu.nl/recht-en-wet/32195-wat-is-bij-overlijden-de-legitieme-portie.html
5. Het overhevelen van de aandelen om niet zal als een schenking worden gezien. De schenking kan bij de verdeling van de erfenis van A weer op tafel komen bij de bepaling van de legitieme portie.
Met vriendelijk groeten,
Zeemeeuw
Anne, 11-12-2010 11:02
Geachte Infoteur,
Een aanvullend vraag over de uitsluitingsclausule: In het testament van mijn schoonouders is opgenomen dat ik erfgenaam ben wanneer hun kind voor een van hen komt te overlijden. Echter er is daarnaast ook een priveclausule opgenomen dat de erfenis privebezit wordt van hun kind en niet verrekend hoeft te worden bij echtscheiding van mij en mijn partner. Tot zover mij redelijk duidelijk, maar mijn vraag is: wat gebeurt er met dit privebezit na overlijden van de erfgenaam (=mijn partner), zijnde 'het kind' dus. Valt dit dan wel in de gemeenschappelijke boedel (getrouwd gemeenschap v. goederen) en komt het dan mij toe of gaat het onverminderd naar (verre) bloedverwanten en heb ik het nakijken? Deze vraag heeft weliswaar betrekking op het overlijden van mijn partner = het kind, nadat de ouders zijn overleden en er reeds is geerfd, maar heeft de eerdere bepaling dat ik erfgenaam ben ingeval het kind eerder dan de ouders overlijdt hierop nog invloed? Excuses, langdradige vraag, ook geen alledaagse materie... vr. groet, Anne
Reactie infoteur, 11-12-2010
Beste Anne,
1. Als uw schoonouders overlijden en uw partner nog leeft, komt de erfenis niet in de gemeenschappelijke boedel. Als uw partner komt te overlijden erft u van hem een kindsdeel uit de nalatenschap van de schoonouders. Voor het overige is al de helft van u en erft u ook een kindsdeel van de helft voor zover niet afkomstig van de schoonouders.
2. De uitsluitingsclausule, zoals door u geformuleerd, betekent dus niet dat het geld naar verre bloedverwanten gaat.
3. Komt uw partner eerder te overlijden dan bent u volledig erfgenaam. Als uw partner niet het enige kind is, zullen ook de andere kinderen bij u aankloppen voor hun erfdeel.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw
H. J. Zuiderwijk, 06-06-2010 13:46
Vraagjes over de zogenaamde uitsluitingsclausule in een testament. 1. Als je deze clausule laat opnemen wat zij dan gevolgen als je eigen kind t.z.t. komt te overlijden. Gaat het resterende bedrag van de erfenis dat je eigen kind heeft ontvangen dan naar haar kinderen toe ? of vervalt een ander dan weer in de boedel van de overgebleven ouder (dus de partner van je eigen kind) ?
2. Kan je de uitsluitingsclausule ook opnemen als je het oude Langstlevende testament (1960-1970) wilt veranderen in het zogenaamde tweetrapstestament ?
Reactie infoteur, 06-06-2010
Beste H.J. Zuiderwijk,
1. Met de uitsluitingsclausule blijft de erfenis in de bloedlijn van de erfgenaam.
2. U kunt de uitsluitingsclausle uitbreiden door precies aan te geven naar wie volgens u de erfenis moet gaan in geval van voortijdig overlijden van uw eigen kind. Dit heet de verlengde uitsluitingsclausule. Dit is een variant van de zogenaamde tweetrapsmaking.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw
W. Muller, 20-09-2009 14:07
Hallo,
Helaas kan ik niks vinden over hoe je moet handelen bij het onterven van een broer of zus als beide ouders reeds zijn overleden. Ook over de concequenties hiervan zou er wat te vinden moeten zijn?
Reactie infoteur, 20-09-2009
Beste W. Muller,
Goede vraag: ik heb het artikel op dit punt dan ook uitgebreid.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw