Financiële gevolgen afschaffing partnertoeslag

In 2015 verdwijnt de AOW-toeslag voor de jongere partner. Dat kán een forse inkomensachteruitgang betekenen. Hoe groter het leeftijdsverschil, hoe meer je inlevert. Het is een misverstand dat het vooral vrouwen raakt met een partner. Uit onderzoek blijkt dat slechts één op de vijf Nederlanders hiervan op de hoogte is. Eén op de drie mensen die na 2015 65 jaar wordt 'voelt' het in de portemonnee. Vandaar de overheidscampagne die sinds kort in de media gestart is. De feiten op een rijtje.

Financiële aderlating

Huidige regeling AOW-toeslag
Wat is er aan de hand? De AOW is een volksverzekering. Dat betekent dat iedereen die 65 wordt AOW ontvangt. Ook na 2015! Daarin verandert dus niets. In 2008 komt dat neer op € 1011,98 bruto per maand voor een alleenstaande en € 697,37 bruto per maand als je gehuwd bent of ongehuwd samenwoont. Met dien verstande dat je tussen je 15e en je 65e jaar in Nederland hebt gewoond (zie kader AOW-gat). Deze bedragen worden meestal halfjaarlijks aangepast aan de inflatie. Iedereen die 65 jaar is en een jongere partner heeft met weinig of geen inkomen, kan een AOW-toeslag of partnertoeslag krijgen. Die staat niet vast maar is afhankelijk van het soort inkomen van de jongere partner. Er is wel een maximum: in 2008 bruto € 682,51 per maand. In feite is dat de helft van de totale AOW, die een gehuwd of samenwonend 65-plus-stel krijgt.

Gevolgen na 2015
In 2015 is het voor mensen die na 1 januari 65 worden (of: na 1 januari 1950 geboren zijn) en een jongere partner hebben afgelopen met de toeslag. En dat kan een behoorlijke financiële aderlating zijn. Voor bestaande gevallen, 65-plussers die dan al een toeslag ontvangen, verandert er overigens niets. Zij houden de toeslag tot hun partner 65 wordt en dan zelf AOW krijgt. Volgens de huidige cijfers krijg je geen toeslag meer als je 65 bent en je jongere partner verdient meer dan € 1227,26 bruto per maand. Verdient hij bijvoorbeeld € 1000 bruto per maand, dan is de toeslag nog € 151,50 bruto per maand. Vanaf 2015 kan als gevolg van de afschaffing van de toeslag een stel, waarvan de één 65 wordt en de jongere partner geen inkomen heeft het inkomensverlies oplopen tot wel € 9000 bruto per jaar.

Totstandkoming van de wet 'partnertoeslag AOW'

Dat het geen vrouwenprobleem is, zoals wordt verondersteld, vereist een korte terugblik op hoe de wetgeving tot stand kwam. In 1985 vond men het in Brussel (EU) niet langer een goed idee dat de AOW volledig naar de man ging. Voortaan werd die in tweeën gehakt: 50% voor de man, 50% voor de vrouw. Er was wel een probleem. Als één van beiden jonger was dan 65 zou een echtpaar of samenwonend stel nog maar de helft van de AOW krijgen. Om zo'n enorme inkomensdaling te voorkomen is de toeslag bedacht. In de praktijk ging die naar de kostwinner, in de meeste gevallen de man. In 1996 besloot de Tweede Kamer dat de toeslag in 2015 zou worden afgeschaft. Dat gaf mensen voldoende tijd om zich erop voor te bereiden. Daarnaast was er de gedachte dat vrouwen tegen die tijd vaker een baan zouden hebben en dat een toeslag niet meer nodig zou zijn. Omdat die in feite bijna altijd naar de man ging, zou je kunnen zeggen dat het ook meer een mannenprobleem is. Maar in de dagelijkse praktijk komt het vanzelfsprekend neer op het gezinsinkomen. Het raakt ze allebei.

Voorlichtingscampagne noodzakelijk

Iedereen weet dat Nederland vergrijst. Het aantal 65-plussers neemt steeds meer toe. Volgens de Sociale Verzekeringsbank (SVB), de organisatie die de AOW uitkeert, heeft nu 10% van de AOW-ers recht op de partnertoeslag. Uit inkomensprognoses blijkt dat er in 2020 478.000 65-plussers zijn met een jongere partner. Zo'n 237.000 daarvan komen in aanmerking voor een gedeeltelijke of volledige AOW-toeslag. Voor zulke grote aantallen en met zo weinig bewustzijn is een voorlichtingscampagne geen overbodige luxe. Naast radiospotjes voor het grote publiek, komt de SVB ook zelf in actie. Zo krijgt iedereen die na 1 januari 1950 geboren is en een jongere partner heeft van de SVB een brief met tekst en uitleg over afschaffing van de AOW-toeslag.

Zelf maatregelen nemen

Of zelf in actie komen nodig is, hangt van een aantal zaken af. Belangrijkste is of jij en je partner straks de toeslag kunnen missen. Heb je een goed aanvullend pensioen en voldoende spaargeld? Is het leeftijdsverschil maar een of twee jaar, waardoor je het wel kunt hebben? Immers, als je partner 65 wordt krijg je samen 100% AOW (mits je alle twee tussen je 15e en 65e jaar 40 jaar onafgebroken in Nederland hebt gewoond). Misschien ga je voor je 65e kleiner wonen en hou je aan de verkoop van je huis geld over? Het is hoe dan ook verstandig om vooruit te kijken en waar nodig maatregelen te nemen. Ben je eenmaal 65 en kom je er dan pas achter dat je geld tekort komt, dan is repareren een stuk moeilijker.
Er zijn een aantal mogelijkheden voor wie een tekort na zijn pensionering aan ziet komen:

• Sparen: Momenteel erg lucratief, want de rente op spaarrekeningen is hoog; sommige spaarbanken bieden een rente tot ± 5% vrij opneembaar. Kies je voor een spaardeposito dan is de rente soms nog hoger. Je moet je spaargeld dan wel één of meer jaren vastzetten. Uit het jongste Statistisch Bulletin van De Nederlandsche Bank blijkt dat we dit inmiddels massaal doen.
• Verzekeren: Je kunt ook geld storten in een levensverzekering, bijvoorbeeld een lijfrente. Die kun je op je 65e laten uitkeren. Op die manier kun je het wegvallen van de AOW-toeslag opvangen. Doe je het na je 65e, dan betaal je minder belasting en houd je netto meer over. Als er in het verleden een pensioentekort is ontstaan mag je bovendien de betaalde premies aftrekken. Let op! Je hebt fiscaal gezien geen pensioentekort omdat de AOW-toeslag vervalt. Voor dit tekort mag je geen premies aftrekken.
• Arbeidsdeelname: De overheid ziet het liefst dat de jongere partner een baan neemt, want dat verhoogt de arbeidsdeelname van senioren. Maar of dat zo gemakkelijk zal zijn is een tweede. Het is immers geen geheim dat werkgevers nog altijd niet zitten te wachten op 55-plussers. En je moet het natuurlijk in de eerste plaats zelf willen. Langer doorwerken is een ontwikkeling die de overheid stimuleert. Wie gewoon doorwerkt na zijn 65e krijgt ook gewoon salaris. Dit komt bovenop de AOW. Bovendien vallen 65-plussers in een lager belastingtarief, waardoor er onder de streep meer over blijft. Met ingang van 2009 krijgen 65-plussers daarnaast tot hun 67e een extra belastingkorting van maximaal € 918,-.
• Variabele pensioenuitkering: Bij veel pensioenuitvoerders kun je de hoogte van de pensioenuitkeringen variëren. Bijvoorbeeld de eerst vijf jaar hoger, daarna wat lager. Hiermee kun je het wegvallen van de AOW-toeslag (gedeeltelijk) opvangen. Hou er wel rekening mee dat de lagere pensioenuitkeringen permanent zijn. De keuze voor de hoog-laagconstructie kun je maar één keer maken. Meestal is dat op de pensioendatum.

© 2008 - 2009 Staal, gepubliceerd in Geld (Financieel) op 21-11-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Staal is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Wat is een pensioentekort, en wat kan ik er aan doen?: Uit recent onderzoek is gebleken dat slechts 1 op de 5 Nederlanders de pensioennorm van 70% haalt. In het algemeen wordt deze norm van 70% van het laats…
• AOW en wonen in het buitenland: Wist u dat u geen AOW-rechten opbouwt over de jaren, waarin u in het buitenland heeft gewoond? Iets om over na te denken.
• Extra inkomen als u dat wil: Af en toe kom je ze tegen. Als je over het pensioen praat, dan krijg je te horen: “Pensioen? Mijn huis is mijn pensioen!”
• Algemene Ouderdoms Wet (AOW): Op een gegeven moment bereik je in je leven een punt waarop je kan stoppen met werken terwijl je nog wel verzekerd bent van een vast, maandelijks inkomen. Dit is vanaf je 65e ve…
• Vergrijzing ondermijnt sociale zekerheid: Het systeem van sociale zekerheid komt onder zware druk te staan als gevolg van de vergrijzing. Dat betekent langer doorwerken en ook na je 65-ste sociale premies (b…

Bronnen en/of referenties

• ~Sociale Verzekeringsbank
• ~www.pensioenkijker.nl