Dak repareren, maar schijnt de zon nog wel?

De Macro Economische Verkenningen van het Centraal Planbureau vormen de basis van de overheidsbegroting voor 2008 tot en met 2011. Uit de rapportage komt een rooskleurig beeld naar voren. Toch wijzen zij ook op de gevaren die sinds deze zomer een her economische firmament zijn opgekomen. Eén zuchtje, en het kaartenhuis stort in elkaar.

De metafoor van onze minister president

Als de zon schijnt, moet je het dak repareren. Ik weet niet of dit een gevleugeld Nederlands gezegde is, of dat het uit de koker van onze JP zelf voortgekomen is. Maar de metafoor is treffend. De achtereenvolgende kabinetten Balkenende I, II en III hebben ons juist voorgehouden dat we allemaal wat terug moesten. Ons bestel was te duur geworden. We stonden met onze voeten in het water, omdat het dak lekte. Daarom werd de stelselwijziging in de zorg doorgevoerd, de WAO drastisch verslechterd, de hypotheekaftrek verder beperkt (Bijleenregeling) en de duur van de WW-uitkering ingekort. Nederland moest, ondanks de economisch regenachtige omstandigheden van toen, haar dak repareren. Maar: in de toekomst zou het beter worden. Onze minister president heeft iets met daken. En het maakt niet uit of het regent of dat de zon schijnt, het dak wordt constant gerepareerd. En ook nu weer: straks wordt het beter. In 2008 wat minder, maar vanaf 2009 gaan we er massaal op vooruit. Hoe reëel is deze veronderstelling?

Economische vooruitzichten

Het CPB verwacht voor 2007 een economische groei van 2,75% en voor volgend jaar een groei van 2,5%. Daarmee presteert Nederland drie jaren op rij boven de trend. Nederland volgt de Europese ontwikkelingen op de voet. De spanning op de arbeidsmarkt loopt op, met een grote kans op stijging van de loonkosten als gevolg. De koopkracht zal niettemin in 2008 dalen. Het feitelijke EMU-saldo slaat om van –0,3% bbp in 2007 naar +0,7% bbp in 2008 als gevolg van de gunstige conjunctuur en de oplopende aardgasbaten.

Toch zijn al deze voorspellingen met grote onzekerheden omgeven. Zo is er in de vooruitzichten nog geen rekening gehouden met de mogelijke gevolgen van de recente onrust op de financiële markten, noch is de rentedaling in Amerika met de daling van de dollarkoers als gevolg, ingecalculeerd.

In een scenario met hogere rentes voor bedrijven en particulieren, lagere aandelenkoersen, lagere huizenprijzen, lagere wereldhandel en lagere (invoer)prijzen van grondstoffen, waaronder olie, daalt de economische groei in 2008 al naar 1,75%. Driekwart procent minder groei en alle prachtige beloftes van stijging van de bestedingen in 2008 kunnen de prullenbak in.

Onzekerheden in kaart

Wat zullen de mogelijke gevolgen zijn voor de Nederlandse economie op de korte termijn van de huidige financiële crisis? In de eerste plaats zal de wereldhandel veel lager uit komen. Sommige economen schatten zelfs 10% lager. Dit komt dan vooral door de heersende risicoaversie. Als je niet zeker weet dat je het geld terug krijgt, leen het dan ook niet uit. Sommige bedrijven en consumenten zullen geen lening meer kunnen krijgen en anderen slechts tegen een aanzienlijk hogere rentevergoeding. Dat dit wereldwijd negatieve effecten zal hebben op investeringen en bestedingen staat buiten kijf. Onze uitvoer wordt minder, onze particuliere bestedingen worden minder, aandelenkoersen zakken, de rente loopt op en de huizenmarkt stagneert verder. In het meest gunstige geval daalt onze economische groei, zoals hierboven al aangehaald. In het meest ongunstige geval raakt onze economie in een recessie met stagflatie (=stagnerende economie met oplopende prijzen).

Renteverlaging Amerika biedt geen soelaas

De recente renteverlaging in Amerika helpt niet om de spanningen op de financiële markten te verminderen. Commerciële banken blijven terughoudend in het lenen van geld aan elkaar. De tarieven die zij daarvoor hanteren liggen op uitzonderlijk hoge niveaus. En omdat beleggers liever de kat uit de boom kijken dan nu te beleggen in hypotheekportefeuilles en bedrijfskredieten, komen steeds meer partijen – zoals Northern Rock – in liquiditeitsproblemen. Bovendien leidt de hogere rente tot hogere inflatie.

Amerikaanse crisis komt steeds dichterbij

Er zijn op dit moment geen signalen dat banken in Nederland in problemen komen zoals bij Northern Rock. Maar met de problemen in Frankrijk, Duitsland en Engeland komt het allemaal wel erg dicht bij. Bent u in de gelukkige omstandigheid over meer dan € 20.000 spaargeld te beschikken, overweeg dan is om het saldo dat u bij één bank aanhoudt te beperken tot € 20.000 en het meerder steeds in porties van € 20.000 te spreiden over andere banken. Mocht er een bank in de problemen raken, dan garandeert de Nederlandse Bank tenminste dat u uw geld terug krijgt.

UPDATE 20 januari 2008

Inmiddels is de groeiverwachting voor 2008 al naar beneden bijggesteld. Van 2,5% in september 2007 naar 1,5% in januari 2008. Naar mijn mening nog te optimistisch. Ik ben bang dat we met z'n allen het dak wat langer zullen moeten repareren. De vraag is: Wie betaalt de rekening?" © 2007 - 2009 Hypotheekinfo, gepubliceerd in Diversen (Financieel) op 21-09-2007, laatst gewijzigd op 21-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hypotheekinfo is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Kredietcrisis raakt onze economie: De kredietcrisis slaat toe. Toen de kredietcrisis zomer 2007 duidelijk zichtbaar werd, haastten velen zich om te zeggen dat het wel mee zou vallen. Ten onrechte. De effecte…
• CBS: Consumentenvertrouwen volledig ingezakt: De index voor het consumentenvertrouwen daalde in september 2007 van +15 naar -1! De grootste daling ooit in één maand gemeten. Het Centraal Bureau voor de Stati…
• Is welzijn niet belangrijker dan geld?: Tussen geld en welzijn bestaan vele tegenstrijdige belangen. Staat een goeddraaiende economie garant voor ons welzijn? Of zorgt een goede infrastructuur en een sterke…
• Beleggen: economisch zwaar weer opkomst volgens Kondratieff: De Kondratieff-golven worden de laatste jaren weer vaker te voorschijn gehaald, omdat men kennelijk begint aan te voelen dat het huidige draagvlak…
• CPB (Centraal Planbureau): Het CPB(Centraal Planbureau) is een onafhankelijke Nederlandse organisatie die economische analyses uitvoert. Dit gebeurt voor politici, beleidsmakers, maatschappelijke organisatie…