Financiële instellingen: regelgeving en toezicht

De Wet op het financieel toezicht beschermd de klant bij de keuze voor een financieel product. Financieel dienstverleners die deze producten kopen moeten zich aan deze wet houden. Dit staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten. Banken zijn een financieel dienstverlener en hebben een belangrijke rol in de maatschappij. Banken moeten bij het afsluiten een aantal zaken doornemen met de consument, zoals de WWFT, VIS- en EVA toetsen en de BKR registratie controleren.

Wet op het financieel toezicht (Wft)

Sinds 1 januari 2007 is de Wft van kracht. De wet is opgesteld door het ministerie van Financiën. De voorganger van de Wft was de Wet financiële dienstverlening (Wfd).

Zoals elke wet heeft de Wft een doel. Het doel is de dat de consument beschermd wordt bij zijn / haar keuze wanneer het gaat om financiële producten. De overheid ziet er middels de Wft op toe dat dienstverleners zorgvuldig omgaan met de consument. De dienstverlener heeft hiermee een zorgplicht naar de consument toe gekregen. Deze zorgplicht komt tot uiting door de volgende verplichtingen:

• De financieel dienstverlener verzamelt voldoende informatie over de persoonlijke en financiële situatie van de klant en baseert daarop het advies;
• De financieel dienstverlener moet de klant voldoende, op tijd en op de juiste wijze informeren over de inhoud van het advies, de producten die hierin zijn vermeld en de risico's die daaraan verbonden zijn.

Door zorgvuldig met de belangen van de klant om te gaan, neemt de financieel dienstverlener de verantwoordelijkheid voor de aanschaf van een product gedeeltelijk over van de consument. Onlangs zagen we bij de DSB dat klanten zich onvoldoende voelden geïnformeerd waardoor er vele claims naar de bank gingen van de consumenten. Daarnaast kreeg de bank ook nog boetes opgelegd door de toezichthouders. Uiteindelijk resulteerde dit in het faillissement van de bank. De consument was het vertrouwen kwijt.

Financieel dienstverleners

De Wft is van toepassing op financieel dienstverleners die financiële producten verkopen. Voorbeelden hiervan zijn:

• Banken;
• Verzekeringsmaatschappijen;
• Assurantiebemiddelaars;
• Intermediairs;
• Pensioenadviseurs.

Om zeker te zijn dat de consument voldoende informatie en inzicht krijgt zijn dienstverleners verplicht om een financiële bijsluiter te leveren bij een complex financieel product. In reclame uitingen moeten ook de risico's van het product worden benoemd. Bekende voorbeelden hiervan zijn lenen kost geld en het risico van dit financieel product is zeer groot.

Zo'n wet is natuurlijk goed, het beschermt namelijk de consument in zijn keuze. Zonder toezicht op de naleving van de wet bestaat er de kans dat financieel dienstverleners over het randje gaan bij verkoop en advisering van een financieel product. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt dit toezicht.

Autoriteit Financiële Markten (AFM)

Het toezicht van de overheid op naleving van de Wft door financieel dienstverleners is in handen van de AFM. Ze houden kortgezegd het gedrag van de financieel dienstverleners in de gaten. De AFM controleert of de dienstverleners de consument goed informeren en adviseren volgens de regels van de Wft. Daarnaast geeft de AFM advies aan het ministerie van Financiën over nieuwe wet- en regelgeving.

Naast de AFM zijn er een aantal consumentenorganisaties die kritisch de belangen van de consument in de gaten houden. Deze organisaties geven meestal objectieve informatie waardoor de klant een betere keuze kan maken uit de verschillende producten van de verschillende dienstverleners. De Consumentenbond en het NIBUD (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting zijn hiervan de bekendste.

VIS, EVA en BKR

Bovenstaande ging vooral over bescherming van de consument. Echter hebben financieel dienstverleners ook hun eigen manieren om veilig zaken te doen met de consument.

BKR

Iedere financieel dienstverlener waar producten worden verkocht met krediet is verplicht om aangesloten te zijn bij het Bureau Krediet Registratie (BKR). Voor kredietverstrekkers geeft en registreert het BKR informatie over de kredietwaardigheid en het leen - en aflosgedrag van consumenten in Nederland. Zowel in het heden als het verleden. Bij iedere aanvraag van een consument voor een kredietproduct vindt er een BKR toets plaats. Hiermee beschermd het BKR zowel de kredietverlener als de consument tegen ongezond leengedrag.

VIS en EVA

Naast het BKR wordt er meer informatie geregistreerd. In het Verificatie Informatie Systeem (VIS) worden gestolen en vermiste Nederlandse en buitenlandse legitimatiebewijzen geregistreerd. Bankmedewerkers kunnen via VIS toetsen of legitimatiebewijzen geldig en niet vermist of gestolen zijn.

Middels het Externe Verwijzing Applicatie (EVA) hebben bankmedewerkers de mogelijkheid om te controleren of personen en bedrijven misbruik hebben gemaakt van financiële dienstverleners in het verleden.

Het belang van financiële producten

Voor consumenten is een goed functionerend betalingsverkeer van groot belang. Ze hebben belang bij financiële producten waar ze de overschotten aan geld kunnen bewaren (sparen), om opgebouwde overschotten te besteden (ontsparen) en tekorten aan te vullen (lenen). Met eventuele verzekeringsproducten tracht de consument financiële onzekerheid te voorkomen.

De economische kringloop zorgt ervoor dat producenten voor werk en goederen zorgen. De producent betaalt hiervoor zijn werknemers (en ook daarmee de consument) loon voor het werk dat wordt verricht. Dat loon wordt geconsumeerd door het te besteden aan goederen en diensten die door een producent zijn gemaakt. De consument en producent zijn daarbij onderdeel van de economische kringloop. Ze houden de boel daarmee draaiende. Als de consument minder goederen en diensten aanschaft dan heeft de producent minder werknemers nodig. Ontslagen volgen en de economische kringloop loopt een deuk op.