Verdwijnt de dollar als belangrijkste reservevaluta?

De dollar heeft al lange tijd de taak van belangrijkste reservevaluta. De dollar blijkt echter niet meer de sterke munteenheid te zijn die het ooit was en de roep om een nieuwe munteenheid als reservevaluta wordt dan ook steeds groter. Dit artikel bespreekt de reservevaluta in het algemeen en waarom de dollar mogelijk haar taak als belangrijkste reservevaluta zal kwijtraken.

Wat is een reservevaluta?

Wat is een reservevaluta eigenlijk? Een reservevaluta is een belangrijke munteenheid waar door landen van over de hele wereld de waarde van hun eigen geldeenheid aan wordt gekoppeld. Zo kan bijvoorbeeld de waarde van de euro, maar ook die van de yen in dollars worden uitgedrukt. Tevens wordt in de internationale handel voor veel producten gebruikt gemaakt van deze reservevaluta als betaalmiddel. Dat wil zeggen dat onder andere voor de internationale handel in olie, maar ook voor de handel in andere producten, één bepaalde reservevaluta als betaalmiddel wordt gebruikt en niet de verschillende munteenheden van de onderlinge landen zelf.

Voordelen van reservevaluta’s

Het gebruik van reservevaluta’s brengt voordelen met zich mee. Zo zorgt het gebruik van een vaste reservevaluta voor de internationale handel in bepaalde producten er voor dat de prijzen van deze producten overzichtelijker worden gemaakt. Zo wordt de waarde van een vat olie in alle landen weergegeven in één vaste valuta en niet in elk land in de eigen munteenheid, om het product olie als voorbeeld te nemen. Een tweede voordeel dat een reservevaluta met zich meebrengt, is het vergemakkelijken van de handel. De verschillende landen die handel met elkaar drijven hoeven hun eigen munteenheden, waarvan de koersen sterk kunnen fluctueren, niet constant in elkaar om te rekenen, maar kunnen gebruik maken van één vaste valuta waarin zij hun eigen munteenheden kunnen uitdrukken. Een ander voordeel is dat bij gebruik van een stabiele munt als reservevaluta de invloeden van de verschillende wisselkoersen minder problemen voor de internationale handel opleveren.

Wanneer kan een munteenheid als reservevaluta functioneren?

De vraag is nou natuurlijk of iedere munteenheid zo maar kan functioneren als reservevaluta? Dit blijkt niet het geval te zijn en munteenheden die als reservevaluta functioneren, blijken aan bepaalde voorwaarden te voldoen. De belangrijkste voorwaarde waaraan een munteenheid moet voldoen als deze wordt gebruikt als reservevaluta is dat de munteenheid een stabiele wisselkoers moet hebben. Als de wisselkoers van de reservevaluta constant op en neer gaat belemmert dit de internationale handel. Van de ene op de andere dag kan de prijs van producten uitgedrukt in deze reservevaluta grote verschillen vertonen, waardoor de handel in deze producten onzekerder en onoverzichtelijker wordt en dus bemoeilijkt. Vandaag is mijn vat met olie in de reservevaluta uitgedrukt nog 100 waard, maar het kan goed zijn dat dit morgen nog maar 70 is. Zo wordt het risicovol om in deze producten te handelen.

Hieruit volgt dus tevens dat het land dat de reservevaluta als munteenheid gebruikt een stabiele economie moet hebben. Als dit namelijk niet het geval is en de economie sterke schommelingen vertoont, kan dit indirect voor schommelingen in de wisselkoers zorgen met de nadelige gevolgen van dien.

Daarnaast moet een munteenheid die functioneert als wisselkoers een internationale munt zijn die in veel landen wordt gebruikt. Het is voor de handliggend dat een wereldmunt als de dollar geschikter is om de prijzen van producten in de internationale handel in uit te drukken dan een onbekende munt als de Azerbeidzjaanse manat die alleen in Azerbeidjaan zelf als betaalmiddel wordt gebruikt.

Waarom zou de dollar als reservevaluta verdwijnen?

Het is nu zo dat meerdere munteenheden als reservevaluta dienen. Bij de handel tussen China en andere Aziatische landen bijvoorbeeld zal er natuurlijk geen gebruik worden gemaakt van de dollar of euro als reservevaluta maar worden de prijzen van de producten uitgedrukt in de Chinese yuan en dient deze munteenheid als reservevaluta. Het is nu echter zo dat de Verenigde Staten de grootste economie ter wereld is en de munteenheid van de Verenigde Staten, de dollar dient dan ook al jaren als belangrijkste reservevaluta. In veruit de meeste internationale handelssectoren wordt de dollar gebruikt als betaalmiddel en om de prijzen in uit te drukken. De economie van de Verenigde Staten steekt echter niet meer zo ver boven de andere economieën uit zoals dat ooit het geval was. Ook is de economie van de Verenigde Staten niet meer zo stabiel als vroeger en dat blijkt des te meer in tijden van economische crisis zoals wij die nu kennen. Deze economische instabiliteit heeft haar invloed op de wisselkoers van de dollar en deze fluctueert de laatste tijd dan ook sterkt. De dollarkoers is de laatste tijd sterk gedaald. Zie artikel Neergang van de economie van de Verenigde Staten.

Deze fluctuaties in de wisselkoers van de dollar zorgen er voor dat de internationale handel waar de dollar als reservevaluta wordt gebruikt instabieler en risicovoller wordt. Juist omdat de dollar in zo veel handelssectoren als reservevaluta wordt gebruikt, heeft de instabiele economie van de Verenigde Staten en de fluctuaties in de dollarkoers een enorme invloed op de wereldhandel en wordt deze meegetrokken in de instabiliteit van de economie van de Verenigde Staten. Dit zie je bijvoorbeeld in het feit dat producten in de internationale handel met olie als belangrijk voorbeeld zo sterk van prijs veranderen in korte tijd. De vraag is dan ook steeds vaker of de economie van de Verenigde Staten niet nog verder in zakt met een mogelijke dollarcrisis ten gevolge dat desastreuze gevolgen kan hebben voor de internationale handel. Is de dollar misschien helemaal niet meer geschikt als reservevaluta en moet hij niet door een sterke munt als de yen of een soort van stabiele “super-soevereine valuta” worden vervangen? En wat zijn de consequenties voor overheden en bedrijven als de dollar als reservevaluta verdwijnt en hoe kunnen zij hierop het beste anticiperen?

Voorstander van dollar als reservevaluta

De grote voorstander van de dollar als reservevaluta en de grote tegenstander van het verdwijnen ervan is natuurlijk de Verenigde Staten zelf. Je eigen munteenheid als reservevaluta hebben, brengt een aantal voordelen met zich mee. Een belangrijk voordeel is dat andere landen afhankelijk zijn van jouw munteenheid en dit brengt een machtpositie met zich mee. Daarnaast is er een constante vraag naar dollars. Als je een vat olie koopt, kan dit niet met euro’s, maar zal je eerst je euro’s moeten omwisselen in dollars om vervolgens het vat olie te kunnen kopen. Deze constante vraag naar de dollar zorgt ervoor dat de wisselkoers van de dollar positief wordt gestimuleerd en dit heeft natuurlijk een positief effect op de economie van de Verenigde Staten. Er is namelijk veel vraag naar de munteenheid van de Verenigde Staten, de dollar, en dit is dan dus een sterke munteenheid.

Tegenstander van dollar als reservevaluta

Er zijn echter ook een aantal tegenstanders van de dollar als reservevaluta in het spel. Voornamelijk andere grote wereldeconomieën, zoals Rusland maar met als grootste voorbeeld de opkomende economie van China, zijn tegen de dollar als reservevaluta. Dit vinden zij om een aantal redenen. Ten eerste vinden ze dat de dollar als reservevaluta disproportionele voordelen voor de economie van de Verenigde Staten met zich meebrengt. Deze voordelen die een reservevaluta voor een economie met zich mee brengt zijn in het vorige kopje, Voorstander van dollar als reservevaluta, besproken. Zo vinden deze landen dat de economie van de Verenigde Staten wordt geholpen en niet op een eerlijke manier concurreert met hun eigen economieën. Daarnaast zijn zij van mening dat de dollar simpelweg niet meer geschikt is om als belangrijkste reservevaluta te functioneren, zie kopje Waarom zou de dollar als reservevaluta verdwijnen? Als laatste argument gebruiken deze landen het feit dat het gebruik van de valuta van één land de verspreiding en de intensiteit van de kredietcrisis zou hebben verergerd. Onder andere de Chinezen pleiten dan ook voor de vervanging van de dollar als belangrijkste reservevaluta door een stabiele “super-soevereine valuta”. Deze nieuwe reservevaluta wordt in het volgende kopje besproken, De SDR als nieuwe reservevaluta.

De SDR als nieuwe reservevaluta

De dollar zou dus door een andere valuta moeten worden vervangen om te dienen als belangrijkste reservevaluta. Maar krijg je niet simpelweg te maken met dezelfde problemen als de dollar wordt vervangen door een andere internationale munteenheid zoals de yen bijvoorbeeld. Daarom hebben een aantal landen waaronder China een ander idee om een stabiele reservevaluta te creëren. Er zou een zogenaamde stabiele “super-soevereine valuta” moeten worden ingevoerd. Voor deze super-soevereine valuta moeten de zogenaamde Special Drawing Rights (SDR) van het Internationale Monetaire Fonds, IMF, gelden. Deze valuta moet gaan bestaan uit een aantal valuta: als het pond, de euro en de yen. Ook zouden onderlinge landen zich niet meer mogen bemoeien met het beheer van deze reservevaluta, maar zou deze taak moeten worden overgelaten aan het IMF. Tenslotte zou het IMF een deel van de valutareserves van de deelnemende landen moeten beheren, zodat de stabiliteit van de SDR zou kunnen worden gewaarborgd.