Woekerprovisies, verzekeringen en gelegaliseerde diefstal

Nederland is jarenlang een woekerprovisieparadijs geweest. Banken en verzekeraars werden lachend rijk over de rug van de klanten. Zo zat bijvoorbeeld in Legiolease-producten een standaardrente verwerkt van 12%, bij beleggingsrekeningen waren kosteninhoudingen van 50% van de inleg niet ongebruikelijk en bij krediet- en woonlastenbeschermers liep te provisie zelfs op tot 86%. De klant begint langzamerhand te ontwaken uit deze woekerpraktijken.

De tucht van de markt

Financiële partijen zijn jarenlang te ver gegaan. Het zou heel gezond zijn als een aantal van deze bedrijven van het toneel verdwijnen, zeker degenen die de hand niet in eigen boezem steken. DSB Bank heeft dat aan den lijve ondervonden. Een bank als Dexia Bank Nederland is alleen nog bezig met de afhandeling van de Legiolease-praktijken en zelfs daar probeert de Belgische bank nog een slaatje uit te slaan. Over een product als KortingKado is bijvoorbeeld 10 jaar lang 12% rente over de hoofdsom. Daar kon de Duisenberg-regeling wel van worden gefinancierd. Verzekeraar AEGON en diverse anderen (zoals Delta Lloyd, Nationale-Nederlanden en SNS Reaal) hebben een akkoord bereikt met Stichting Verliespolis en Stichting Woekerpolis Claim. Met name het advies van de Ombudsman Financiële Dienstverlening Jan Wolter Wabeke heeft hier een grote rol gespeeld.

Zijn woekerprovisies wettelijk toegestaan?

Helaas wel, maar geleidelijk aan komt hier verandering in. De kiem van de vrijgeving van provisies is gelegd in het kabinet-Paars I (1994-1998). Met name onder leiding van minister Hans Wijers (D66) van Economische Zaken werd er in alle sectoren gestreefd naar deregulering en marktwerking. Ook de financiële sector bleef niet buiten schot. Één van de uitvloeisels hiervan was het afschaffen van het verbod op provisies van 60% tot 80%, een onderdeel van de Wet Assurantie Belasting. Dit werd gretig aangegrepen door een aantal financiële dienstverleners, met Afab en DSB Bank voorop, die zich prompt gingen richten op provisies van 80% voor kredietbeschermers. De oprichters van deze woekeraars, Maasbert Schouten en Dirk Scheringa, verschenen al gauw in de Quote 500.

AFM had geen enkele remmende werking

Op 1 maart 2002 werd de Autoriteit Financiële Markten (AFM), voortgekomen uit de Stichting Toezicht Effectenverkeer, opgericht. De gedragstoezichthouder is lange tijd een tandeloze tijger gebleken. Onder auspiciën van de AFM vonden vele schandalen plaats. Af en toe kwam er wel eens een obscure boiler room op de zwarte lijst, maar de grote vissen bleven meestal buiten schot:

• Het debacle rondom Legiolease
• Woekerpolis-affaire, waar alle Nederlandse verzekeringsmaatschappijen bij betrokken zijn
• De fraude bij Ahold
• René van den Berg die zo'n EUR 80 miljoen bij elkaar wist te verzamelen
• EasyLife Investments
• Oplichters in exotisch vastgoed, zoals Golden Sun Resorts, Palm Invest, Caribbean Comfort etc.
• De Novacap-tulpenfraude
• De leugenachtige praktijken van Fortis rondom emissies en de overnamestrijd van ABN Amro
• Lehman Brothers-beleggingen
• Beleggingen in Madoff-fondsen, aangeboden door diverse Nederlandse vermogensbeheerders
• De ondergang van Icesave
• Zwakke hypotheekconstructies, zoals de Postbank Meerwaarde Hypotheek en Rabobank OpMaat Hypotheek
• Overkreditering bij duizenden consumenten, met name door Afab, DSB Bank en de eveneens failliette Gelink Advies Groep

Is er uitzicht op verbetering op het gebied van woekerprovisies

Vanaf 2010 moeten adviseurs bekend maken wat ze verdienen aan kredietbeschermers en woonlastenbeschermers. Hetzelfde geldt voor uitvaartpolissen, ook een lucratieve provisiemarkt. Uitvaartpolissen zijn voor mensen met een fatsoenlijke spaarrekening veelal onnodig. Bonusprovisies zijn inmiddels afgeschaft. Hierbij ontvingen tussenpersonen extra beloningen als ze veel producten van een bepaalde verzekeraar verkochten. Tegenwoordig mogen vele verkoopprovisies niet meer in één keer worden ontvangen, maar wordt het uitgesmeerd over meerdere jaren. Bij complexe financiële producten moet nu een dienstverleningsdocument worden uitgereikt, zodat de beloning die de adviseur krijgt zichtbaar is.

Wat kan de consument doen?

Veel mensen hebben het vertrouwen verloren in de financiële sector en niet onterecht. Weinig mensen geloven nog in een studie- of pensioenverzekering. In veel gevallen leverde een spaarrekening, ongeacht de rente, nog meer op. Het is beter diverse producten goed met elkaar te vergelijken en te kijken naar de voorwaarden: "bij twijfel niet inhalen." Voor niets gaat de zon namelijk op en de financiële sector is berucht om de kleine lettertjes.

• Vermijd langdurige verzekeringen (bijvoorbeeld van 60 maanden) of koopsompolissen.
• Kijk goed naar de betrouwbaarheid en track record van tussenpersonen: het is een komen en gaan en veel assurantiepersonen zijn in moeilijkheden vanwege de ingestorte markt.
• Lees het dienstverleningsdocument goed en kijk of de kosten voor u aanvaardbaar zijn.
• Win zelf informatie in, onder andere op Internet.

Bij wie is het veilig sparen tegen de hoogste spaarrente in Nederland?

Door de onder druk staande overheidsfinanciën en de beleggingsmoeilijkheden bij pensioenfondsen zijn mensen steeds meer aangewezen op hun eigen spaarpot als ze later hun toekomst in eigen hand willen houden. In plaats van een pensioenverzekering kan een goede spaarrekening, eventueel gecombineerd met indexbeleggen, een goed alternatief zijn. Het is inmiddels duidelijk geworden dat er 3 spaarbanken met de hoogste spaarrente actief zijn in Nederland: met name AEGON Bank (AEGON Eigen stijl Sparen en Ajax Eigen stijl Sparen) en MoneYou. De Nederlandse spaarmarkt kent een versnipperd aanbod, van zowel banken met buitenlandse wortels als verzekeraars. Spaarrentes veranderen regelmatig, maar banken houden elkaar ook scherp in de gaten. Een actueel overzicht met de hoogste spaarrente en banken die vallen onder het depositogarantiestelsel vindt u in Veilig sparen tegen de hoogste spaarrente in Nederland (inclusief actueel renteoverzicht).