De Rijksbegroting 2009

Vorig jaar uitte ik mijn zorg over de economische ontwikkeling van 2008. Vorig jaar nog beloofde onze minister president ons het zoet na het zuur, als we maar massaal mee zouden helpen het dak te repareren. En nu? Wat mogen wij in 2009 verwachten? Helaas, geen zoet. Als alles mee zit, op z’n best koopkrachtbehoud en dan ook nog niet eens iedereen. Sommige groepen gaan er weer op achteruit.

Groei volgend jaar

Voor volgend jaar wordt de economische groei geschat op 1,25%; het slechtste jaar sinds 2003. Het begrotingsoverschot op 1,3% van het bruto binnenlands product. De lasten stijgen 2,5 miljard minder dan in het regeerakkoord is afgesproken, met als belangrijkste onderdeel de afschaffing van de WW-premie. Zo bezien lijkt de begroting een knap stuk werk. Maar een aantal kantekening zijn zeker op hun plaats.

Minder stijging wordt verlichting

Als een regering haar plannen voor de gehele regeerperiode bekend maakt, hoort daar ook de raming van de kosten bij; wat gaan al die plannen samen kosten? En omdat ook Keulen en Aken niet op één dag zijn gebouwd, wordt de uitvoering van de plannen over 4 jaar uitgesmeerd. Met een daarbij behorend budget voor dat jaar. Wie alle voorgenomen maatregelen nog eens rustig wil bekijken verwijs ik naar mijn artikel 2008 De broekriem een gaatje strakker

Dus in het kader van de uitvoering van het regeerakkoord stonden er voor dit jaar een aantal lastenverhogingen ingepland. Een deel daarvan – 2,5 miljard – gaat nu niet door. In Haags jargon betekent dit een lastenverlichting. Het laat zich het best vergelijken met een TWEE-HALEN-EEN-BETALEN-AKTIE. Stel een pak koffie kost € 2,28. Deze week krijgt u twee pakken voor de prijs van één. U bespaart daarmee € 2,28; de prijs van het extra pak. De vraag is dan hoeveel pakken u moet kopen om zoveel te besparen tot u miljonair geworden bent.

Nu wordt deze lastenverlichting grotendeels bereikt door de afschaffing van de WW-premie. Dat is hartstikke mooi, maar je moet er wel voor in loondienst zijn. Bent u niet in loondienst, dan merkt u hier dus geen fluit van.

De financiering

De gewenste plannen uit het regeerakkoord gaan natuurlijk wel door. De financiering voor de besparing zal dus ergens anders gevonden moeten worden. En daar komt dan direct het drijfzand om de hoek kijken.

Voor volgend jaar zijn een aantal eenmalige meevallers ingeboekt zoals de dividenduitbetaling van de NS en Schiphol. Bovendien wordt de verlaging van de afdracht aan de Europese Unie in 2009 met terugwerkende kracht vanaf 2007 ingeboekt en is er een aanvullende meevaller van 1 miljard uit de Europese structuurfondsen.

En dan zijn er nog de ‘alsen’. De olieprijs moet gemiddeld over 2009 op € 125,- per vat uitkomen, anders krijgen we minder aardgasinkomsten; de economische groei mag niet onder de 1,25% uitkomen en de inflatie moet zakken naar 3% of minder. Zo niet, dan is er geen begrotingsoverschot, maar een begrotingstekort.

Te optimistisch

Opnieuw ziet de regering alleen wat zij zien wil. De wereldeconomie zal niet eerder dan in het laatste kwartaal van 2009 pas voorzichtige tekenen van herstel te zien geven. De kredietcrisis in Amerika zal diep haar sporen wereldwijd nalaten. Geld wordt duurder, de rente stijgt. En met het inboeken van eenmalige baten wordt de financiering voor de jaren 2010 en verder alleen maar moeilijker. Heeft u het afgelopen jaar meegeholpen het dak te repareren? Het zoet zal nog even op zich laten wachten.

Update 20 oktober 2008: DNB lichte krimp in 2009

Directeur Brouwer van De Nederlandse Bank heeft nu ook gezegd dat er de komende jaren geen economische groei te verwachten valt. In september voorspelde het Centraal Planbureau nog een groei in 2009 van 1,25%. Maar ook uit deze hoek komen nu geluiden over een aanmerkelijke verslechtering door de kredietcrisis. SER-kroonlid en directeur van het CPB is nu ook van mening dat de effecten op de economie onvermijdelijk zijn.