Help, de Chinezen komen

De Chinese staatsbank kocht 3,1% in Barclays. Met een valutareserve van 1.400 miljard dollar gaar China de komende jaren de markt op. Zenuwachtige reacties bij Europese regeringen en in de bestuurskamers van Europese bedrijven: het gouden aandeel moet terug om strategische belangen te beschermen. Zijn deze reacties terecht?

China wil wel

Als blijk van waardering gaf Chen Yuan, bestuursvoorzitter van de Chinese Ontwikkelings Bank, zijn collega van Barclays een ming vaas cadeau, waarvan de waarde op enkele miljoenen euro’s geschat wordt. Deze staatsbank kocht 3,1`% van de aandelen Barclays. Gaat de deal tussen Barclays en ABN-Amro door, dan wordt het belang uitgebreid tot 7%, zodat Barclays haar bod op ABN-Amro ook kan financieren.

Na het aandeel dat China begin van dit jaar voor 3 miljard dollar in de Amerikaanse investeerder Blackstone nam, is wel duidelijk dat meer Chinese investeringen in de komende jaren te verwachten zijn. En China wil wel. Met een valutareserve van 1.400 miljard dollars voorhanden kan China het zich veroorloven er lustig op los te kopen. Peking heeft daarvoor 3 doelstellingen geformuleerd:

1. Het geld moet meer rendement opleveren dan op dit moment;
2. Investeringen moeten het land verder ontwikkelen;
3. Investeringen moeten toegang bieden tot kennis, techniek, merken en netwerken.

Nederland ontkomt niet aan Chinese dadendrang

Zonder te weten waar de Chinese miljarden zullen worden besteed, ligt het voor de hand te veronderstellen dat ook Nederland niet zal ontkomen aan de Chinese dadendrang. Iedere Nederlandse stad of dorp heeft al minstens één Chinees restaurant, dus daar zal het niet uitgegeven gaan worden. Maar dat de Chinezen interesse zullen hebben voor bijvoorbeeld de Rotterdamse haven, lijkt een logische conclusie. De Honkong-Chinese Hutchison Whampoa heeft tenslotte al jaren het containeroverslagbedrijf ECT in bezit. Maar ook een warme belangstelling voor onze vaderlandse trots als Philips, DSM en Akzo Nobel mag worden verwacht. Deze bedrijven passen met hun kennis, merken en internationale distributienetwerken uitstekend in de Chinese doelstellingen.

China moet wel

Om de economische groei vol te kunnen houden (dit jaar een record van 11%), zullen ze ook wel moeten. Allereerst in grondstoffen als olie, gas en mineralen, later meer in kennis, merken en netwerken. Bovendien pakken ze het nu slimmer aan dan een poosje geleden. De poging om het Amerikaanse Unocal in te lijven liep stuk op de Amerikaanse weerstand om een klein deel van hun olievoorraad onder beheer van Peking te laten komen. Maar nu doen ze het met kleine stapjes, getuige de Barclays deal.

Wat is ons antwoord?

In landen als China, Rusland en Saoedi Arabie wordt driftig gespaard. Alle opbrengsten uit export en olie worden in fondsen gestopt, waarmee wereldwijd wordt geïnvesteerd en belegd. In feite zit Nederland door het aardgas in dezelfde positie, maar wij kozen ervoor de opbrengst via de staat te consumeren (via de rijksbegroting) en in Nederland te investeren (via economische structuurfondsen). Bondskanselier Merkel, eurocommissaris Mandelson van buitenlandse handel en de PVDA-er Crone vinden dit eng. Zo eng zelfs dat in het publieke debat het “gouden aandeel” weer van stal is gehaald. Maar de discussie hierover raakt eigenlijk kant noch wal. De tot nu toe verstandigste opmerking kwam van de econoom Arnoud Boot die in de Volkskrant zie: “Voordat je met een oplossing komt, moet je het probleem beter diagnosticeren”. Want welk probleem lost een gouden aandeel eigenlijk op?

ABN-Amro als voorbeeld

Laten we nu eens veronderstellen dat de Chinese staatsbank via Barclays volledig eigenaar wordt van ABN-Amro. Gedragen zij zich als ieder andere eigenaar, dan zullen zij streven naar een zo hoog mogelijk rendement op hun investering. Dan verandert er niets.

Is het dan in het belang van China om ABN-Amro failliet te laten gaan? Ik zou niet weten waarom. Bovendien is er altijd nog het toezicht op het Nederlandse bankwezen van de Nederlandse Bank, waar ook de Chinese ABN onderhevig aan zal zijn.
Het lijkt me voor de Chinezen veel nuttiger om de kennis, kunde en techniek van ABN te gebruiken om hun eigen banksysteem te verbeteren. China zelf zal daar zeker beter van worden. Maar wordt Europa daar dan slechter van? Ook op deze vraag lijkt een volmondig ‘nee’ op zijn plaats. Sterker nog, als de Chinese welvaart toe neemt, dan worden wij er ook beter van. Daarom, economische motieven voor de herinvoering van het “gouden aandeel” zijn er niet.

Europese eenheid

Zoals zo vaak is Europa hopeloos verdeeld als het gaat om de afscherming van de eigen economieën. Het zijn vooral de Duitsers en de Fransen die zich protectionistisch opstellen. Kijk bijvoorbeeld maar naar de importheffing op spaarlampen. Wij moeten massaal aan de spaarlamp om de CO2 doelstelling van Europa te helpen realiseren. Ondertussen is er een importheffing van 61% op spaarlampen van buiten Europa. En dat alleen maar omdat de Duitsers Siemens willen beschermen.
Of wat te denken van onze oude Gemeentelijke Energiebedrijven; de huidige Nuons en Essents. Als die bedrijven eenmaal zijn gesplitst, dan worden zij overgenomen door Franse staatsenergiebedrijven. Een energieleverancier in Frankrijk kopen gaat echt niet lukken.

De Engelsen echter verkopen alles wat los en vast zit. Neem de Britse vliegvelden, inclusief de nationale trots Heathrow: eigendom van de Spanjaarden. Of Tames Waterleidingen. Eerst in Duitse handel, nu doorverkocht aan Australiërs. Stroomleverantie in Londen? In handen van de Fransen. De grootste Engelse voetbalclubs zijn in buitenlandse handen met buitenlandse spelers. En je hoort niemand. Allister Darling, de nieuwe minister van Financiën, liet er tijdens zijn toespraak ook geen enkel misverstand over bestaan: van protectionisme of regulering zal geen sprake zijn: onze toekomstige welvaart en honderdduizenden banen hangen af van buitenlandse investeerders. Mind you, een Laborminister!

Wat is dan de oplossing?

Als het geen oplossing is ons te verschuilen binnen de muren van Ford Nederland of Ford Europa, wat dan wel? Onafwendbaar zullen wij ons los moeten maken van het gebruik van fossiele brandstof; zowel in onze productiemethoden als in onze mobiliteit. Onze kennis en kunde moeten op een nog hoger niveau gebracht en gehouden worden. Onze inventiviteit moet groter worden; meer denken in kansen en minder in gevaren. Wij moeten ons meer richten op economische diplomatie en onze handelsgeest benutten.

En de Chinezen dan, moeten die niets doen? Jazeker, hun yuan revalueren!