Beleggen: Wat bepaald de vraag en aanbod naar een aandeel?

In dit deelonderwerk onderzoeken we hoe de vraag en aabod na een aandeel of ander beleggingsinstrument wordt gevormd en wat hiervan de gevolgen zijn voor de koers.

Wet van vraag en aanbod

De wet van vraag en aanbod houdt in dat op een markt de prijs van een goed of dienst tot stand komt onder invloed van de kopers (de vraag) en de verkopers (het aanbod). In de ideale omstandigheden zal de vraag en aanbod precies op elkaar afgestemd worden, dit houd in dat alle geproduceerde goederen worden gekocht door de vragers. Er is een evenwicht doordat vraag en aanbod aan elkaar gelijk staat. Dit evenwicht wordt het marktevenwicht genoemd, of netter het marktquilibrium. De vraag en aanbod van en naar een product kun je weergeven in grafiek, het punt waarin de aanbod- en de vraaglijn elkaar snijden is hierbij het marktquilibrium.

Het marktquilibrium is een gewenste toestand binnen de economie, want als er sprake is van een evenwicht worden alle behoeftes vervuld en staan er geen productieoverschotten of productietekorten. Vaak is dit niet het geval. Veel klassieke economen stellen dat het marktquilibrium bereikt kan worden als de markt vrij gelaten wordt. De wet van vraag en aanbod zorgt hierbij voor de prijs van een product; als de vraag stijgt, stijgt de prijs en als de vraag daalt zal de prijs dit ook gaan doen. Dit geheel wordt in de economie het prijsmechanisme genoemd. Echter kan de overheid ingrijpen d.m.v. bijvoorbeeld het instellen van minimum- of maximumprijzen, dit ter bescherming van de consument of producent.

Koers van een aandeel

De wet van vraag en aanbod wordt ook toegepast bij het vaststellen van de koers op een aandeel. De koers is als het ware het bedrag waarbij enerzijds mensen het aandeel willen verkopen en anderzijds mensen het aandeel juist willen kopen. Op de beurs wordt dit weergeven d.m.v. de bied- en laatkoers. De biedkoers geeft aan wat beleggers voor een aandeel willen betalen terwijl de laatkoers weergeeft voor welk bedrag een belegger zijn aandelen wil verkopen.

De vraag en aanbod naar een aandeel wordt onder andere bepaald door de volgende factoren:

• Winstverwachting
• Koers/winstverhouding
• PEG-ratio
• Consumentenvertrouwen
• Marktsentiment
• De media

Winstverwachting
De winstverwachting is een door een onderneming gepubliceerde verwachting voor de gang van zaken, en met name de winstcijfers, in de onderneming voor de nabije toekomst. Deze winstverwachting wordt vaak gegeven bij de publicatie van kwartaal of jaarcijfers. Vanzelfsprekend zal bij een positieve winstverwachting de vraag naar een aandeel stijgen waardoor de koers dit eveneens doet. Bij een negatieve winstverwachting of als er zelfs sprake is van verlies zal de vraag naar een aandeel dalen.

Koers/winstverhouding
De koers/winstverhouding of afgekort de k/w is een cijfer waarmee de verhouding tussen de koers van een aandeel en de nettowinst per aandeel wordt uitgedrukt. Dit cijfer kan als maatstaaf gezien worden voor de waardering van een onderneming. Je kan d.m.v. de koers/winstverhouding bepaalde aandelen met elkaar vergelijken, dit kun je het beste doen door naar aandelen te kijken binnen dezelfde sector. In een oogopslag kan men zien welke aandelen goedkoop zijn en welke duur. Als voorbeeld: Als de koers van een aandeel €50,- bedraagt en de netto winst per aandeel €2,50 is. Dan is de koers/winstverhouding (50/2,50=) 20.

Op http://nl.wikipedia.org/wiki/Koers-winst_verhouding staat een interpretatie vermeld die als volgt luidt:

NVT	Een onderneming zonder winst heeft een ongedefinieerde k/w verhouding.
0-10	De koerswaarde is ondergewaardeerd of de winst uit onderneming neemt (naar verwachting) af.
10-17	Voor veel ondernemingen wordt deze k/w verhouding gezien als redelijk.
17-25	De koerswaarde is overgewaardeerd of de winst is toegenomen sinds de laatste winstcijfers zijn gepubliceerd.
25+	Een onderneming met een zeer hoge k/w verhouding heeft een zeer zonnige toekomst of de koerswaarde is beïnvloed door een zeepbel effect in de aandelenmarkt.

Echter is dit slechts een interpretatie wat inhoud dat het een persoonlijk oordeel is van de schrijver die het artikel gepubliceerd heeft.

Het koers/winstverhoudingcijfer is overigens te vinden bij de kerncijfers van een bedrijf.

PEG-ratio
Het is ook niet verstandig om als belegger alleen naar de koers/winstverhouding cijfer te kijken. Het is namelijk mogelijk dat een onderneming een veel hogere winst verwacht in het komende jaar. Als je het koers/winstverhouding cijfer deelt door de winstverwachting van het komende jaar komt er een reëler cijfer uitrollen dat de PEG-ratio genoemd wordt. Op dit moment is het zo dat een PEG van onder de 1 als 'ondergewaardeerd' wordt gezien, terwijl een PEG van >1 als 'overgewaardeerd' bekend staat. Er is nog een extra waardering. Als de PEG onder de 0.5 uitkomt, wordt deze als 'uitstekend' gezien. Ook hier zit weer een ‘maar’ aan vast omdat je ook moet kijken naar de concurrentie binnen dezelfde sector. Als alle concurrenten een PEG van 0.5 hebben dan is er geen sprake meer van een relatieve onderwaardering t.o.v. branchegenoten. Interessant is het dan om te kijken naar wie de laagste PEG in de branche heeft.

Als voorbeeld: Ik neem hier als voorbeeld het tankopslagbedrijf Vopak NV:

Om de PEG-ratio te kunnen berekenen heb je dus 3 gegevens nodig:

1. Huidige koers van het aandeel
2. Koers/winstverhouding
3. Voorspelde groei van het komende jaar

• De huidige koers van Vopak staat op dit moment op €35,030
• De koers/winstverhouding 2010 staat op dit moment op 16,00
• De voorspelde groei van het komende jaar vereist enig zoekwerk in het nieuwsarchief van Vopak maar bedraagt ongeveer

13%

35,030/16,00 = 1,877
1,877/13 = 0,144
De PEG-ratio is hier dus 0,144 en er is dus sprake van een onderwaardering.

Tussentijdse conclusie
D.m.v. de koers/winstverhouding en de PEG-ratio kun je voorspellen of een onderneming onder- of overgewaardeerd wordt. Het is slechts een voorspelling omdat niemand de groei van een onderneming van het volgende jaar met 100% zekerheid kan vaststellen. De nauwkeurigheid van de PEG-ratio is vele malen groter dan wanneer je alleen naar de koers/winstverhouding kijkt. Een positief cijfer, dat voor de koers/winstverhouding zo groot mogelijk is en voor de PEG-ratio zo laag mogelijk zal dan ook van invloed zijn op de vraag naar een aandeel en is dus van invloed op de koers.

Consumentenvertrouwen
Het consumentenvertrouwen is een door het CBS samengestelde index die weergeeft hoe de consument zijn toekomst in het huidige economische klimaat ziet. Dit cijfer is afhankelijk van veel factoren binnen economische ontwikkelingen. Zaken als inflatie, recessie, faillissementen en overnames van grote bedrijven kunnen van invloed zijn op dit cijfer. Het CBS stelt maandelijks vragen aan duizend huishoudens over hoe zij het huidige economisch klimaat zien. Hieruit volgen positieve en negatieve antwoorden waaruit het CBS het verschil berekend. Hieruit ontstaan het cijfer consumentenvertrouwen.

Het consumentenvertrouwen kan als maatstaaf worden gebruikt bij het zien hoe de collectieve consument reageert bij bepaalde omstandigheden. Wanneer dit vertrouwen hoog is, zal de collectieve consument sneller en grotere aankopen doen dan wanneer dit cijfer laag is. Een hoog vertrouwen heeft vooral een positieve invloed op de verkoop van luxegoederen. Ook een laag consumentenvertrouwen heeft niet voor elk bedrijf een negatieve impact, bij de dienstverlenende sector kunnen de omzetten juist vergroot worden. Consumenten zullen bijvoorbeeld eerder een kapot goed laten repareren dan dat ze hem vervangen. Natuurlijk geldt dit niet voor elke branche binnen deze sector.

Marktsentiment
Het marktsentiment is de stemming op de beurs. Hierbij kijk je of de meerderheid van de beleggers positief of negatief gestemd zijn. Het marktsentiment is een zogenaamde contrayindicator. Deze indicator geeft een koopsignaal af als de meerderheid van de beleggers pessimistisch zijn en een verkoop advies als het optimisme erg groot is. Het marktsentiment wordt o.a. bepaald door economisch nieuws en politieke gebeurtenissen.

De media
Momenteel is internet niet meer weg te denken uit onze samenleving en deze technologie gaat maar verder. Sinds de afgelopen jaren wordt op vrijwel elke mobiel of tablet een internet mogelijk gegeven waardoor alle informatie die op internet staat ter plaatse gevonden kan worden. Dit is natuurlijk een groot voordeel voor de moderne belegger, deze kan op elk tijdstip van de dag het laatste nieuws bekijken en hier zondig op reageren. Alleen kan nieuws niet alleen de beurs maken, het kan ook zeker de beurs kapot maken. Op de volgende bladzijde zal ik twee situaties geven, 1 waarop er op een negatief nieuwsbericht wordt gereageerd en de ander op een positief bericht.

Negatief
Via het economisch nieuws op RTLZ krijg je te horen dat de inflatie volgend jaar 11% is en dat de lonen niet met deze inflatie zullen meestijgen. In koopkracht ga je er als consument er dus op achteruit. De eerste reactie bij de meeste consumenten zal zijn om te gaan besparen. Consumenten geven minder geld uit. Dit werkt als een ketting reactie op de economie want als de consumenten stoppen met uitgeven zullen uiteindelijk ook de bedrijven moeten besparen. Dit zullen ze doen door te stoppen met innoveren en investeren of zelfs door mensen te ontslaan. Hierdoor zal de werkloosheid stijgen wat uitkeringen van de overheid tot gevolg heeft. De staatschuld neemt toe en men is genoodzaakt de belastingen te verhogen waardoor het reëel inkomen van de consument nog lager wordt. Dit alles veroorzaakt een vicieuze cirkel.

Positief
Een actueel voorbeeld is bijvoorbeeld die van verzekeringsmaatschappij Delta Lloyd NV. Hedgefondsmanager David Einhorn had ‘gefluisterd’ dat de verzekeraar zijn favoriet was voor 2011. Beleggers denken dan dat Delta Lloyd een goede investering is en kopen massaal aandelen. De kans is dan groot dat de koers van het aandeel zal gaan stijgen. Later blijkt ook dat deze uitspraak zorgde voor een koersstijging en resulteerde tot ruim 12% koersstijging.

Conclusie

Wat beïnvloed de vraag en aanbod naar een aandeel of optie?
Er zijn verschillende factoren die de vraag en aanbod naar een aandeel of optie kunnen bepalen. Over het algemeen geldt dat goede berichtgeving binnen of over een bedrijf resulteert tot een toename van de vraag en dus voor een koersstijging zorgt. Dit geldt echter niet voor het marktsentiment, als de stemming optimistisch is wordt er een verkoopadvies gegeven wat weer resulteert tot een aanbod overschot en dus een koersdaling veroorzaakt