Beleggen - Oktober is moeder aller crashmaanden

Oktober staat bekend als de gevaarlijkste maand om te beleggen op de aandelenbeurs. De grootste dalingen in de geschiedenis hebben in deze maand plaatsgevonden. Sterker nog, tussen september en november lijken de risico's het grootst te zijn. Wat dat betreft zou het bekende beursadagium "Sell in May and go away, but remember don't forget to come back in September" een paar maanden moeten opschuiven. Medio november klaart het beursweer meestal op.

De oktobercrash of oktoberkrach

De bekendste beurscrash vond plaats in 1929. Deze luidde het begin in van de Grote Depressie en was uiteindelijk de inleiding tot de Tweede Wereldoorlog. Een goede tweede is de Zwarte Maandag van 19 oktober 1987. De val werd reeds ingeluid op vrijdag 16 oktober 1987. Er kwam een abrupt einde aan een vrijwel ononderbroken reeks van beursstijgingen sinds 1982. In totaal verloor de Dow Jones in oktober 1929 zo'n 20% van zijn waarde en de jaren daarna waren nauwelijks beter. Tussen 1929 en 1933 halveerde de Dow Jones en vele beurzen elders in de wereld. Desondanks was de oktobercrash van 1987 de ergste: -23%. Maar er kwam een vrij snel herstel, gevolgd door een minikrach in oktober 1989. Vooral de Nikkei-225 in Japan werd zwaar getroffen en is er bij lange na nog niet bovenop gekomen.

Top-4 beursdalingen in oktober

Jaar	Verklaring	Daling Dow Jones
1987	Oververhitting, maar de daling kwam tamelijk onverwacht	23.2%
1929	Speculatieve bubbel barstte: er werd veel met geleend geld gespeculeerd	20.4%
2008	Kredietcrisis	14%
1907	Bankenpaniek	14%

Kredietcrisis 2008

De kredietcrisis van 2008 werd als even erg ervaren als de Grote Depressie na 1929, hoewel weinigen zich die tijd nog kunnen voorstellen. Het welvaartspeil was destijds volledig anders. Procentueel kan de vergelijking wel worden gemaakt, maar gevoelsmatig niet. De beursdalingen van 2008 werden eigenlijk al ingeleid in oktober 2007. In februari 2007 was er al een speldeprik toen er voor het eerst over problematische subprime hypotheken werd gerept. Elders in de wereld hadden de meesten nog nooit van die term gehoord. Zelfs de toenmalige bestuursvoorzitter van de Nederlandse zakenbank NIBC niet, de eerste bank die in Nederland werd getroffen door de Amerikaanse hypotheekcrisis. In januari 2008 volgde er een nieuwe forse daling met in het oog springend de frauduleuze beurstransacties van handelaar Jerome Kerviel bij de Franse zakenbank Société Générale. Na het faillissement van Lehman Brothers op 15 september 2008 werd de finale van de kredietcrisis ingezet. In totaal daalde de Dow Jones van hoogtepunt tot dieptepunt zo'n 50%. De AEX deed het nog veel slechter met een daling van 65% in 1 jaar tijd.

De eerste oktobercrash: 13 oktober 1857

De eerste grote oktobercrash in de beursgeschiedenis vond plaats op 13 oktober 1857. Op die dag ging er van de Amerikaanse index zo'n kwart af. Ook daar werd de val ingeleid doorhet omvallen van een grote financiële instelling: Ohio Life Insurance and Trust. Britse beleggers trokken massaal hun Amerikaanse beleggingen terug. Daarnaast zakten de grondprijzen in. Veel Amerikanen hadden speculatieve grondaankopen gedaan rondom spoorlijnen in de hoop dat daar een treinstation gevestigd zou worden.

Andere opmerkelijke dalingen

In 1873 was er wederom een bankencrisis, leidend tot een beurscrash in oktober. Rond de tijd van de eerste grote fusiegolf, in 1907, vond eveneens een grote oktobercrash plaats. De bankier John Pierpont Morgan, oprichter van JP Morgan Chase, was de reddende engel, zoals tijdens de kredietcrisis van 2008 de overheid is bijgesprongen.

Waarom oktober?

Verschillende verklaringen zijn hiervoor te geven, maar echt duidelijk is het echter niet. Vele crashes komen als een dief in de nacht. Gedurende het jaar komen dalingen geregeld voor, maar weinigen weten in te schatten of er een reeks van dalingen of een grote daling zit aan te komen. Ligt het aan de donker wordende dagen in oktober, het einde van de zomer of wordt het beursjaar langzamerhand afgesloten door beleggers. Of is het de angst voor de derde kwartaalcijfers in de verwachting dat het jaar niet meer wordt goedgemaakt in de resterende maanden van het jaar? Maar bij veel bedrijven wordt er juist in het eerste en vierde kwartaal gepiekt. De luchtvaartsector is een van de weinige uitzonderingen. Wie het weet mag het zeggen. Wat wel duidelijker is, is dat veel crashes hun oorsprong in de Verenigde Staten hebben: "Als Amerika niest, wordt de rest van de wereld verkouden."

Beleggen of sparen tegen de hoogste spaarrente

Een periode van lage rente creëert doorgaans een speculatieve bubbel. In de eerste tien jaar van de twintigste eeuw daalden de beurzen maar liefst zeven keer tussen september en november. Dat gebeurde juist in een periode van een lage rente van de centrale bank, met de name de Amerikaanse Federal Reserve Bank. Een lage rentevergoeding nodigt velen niet uit tot sparen. In de jacht op hogere rendementen vloeit een deel van dat geld naar de beurs. Wie liever rustig slaapt in de maanden voor de feestelijke decembermaand kan desondanks beter sparen tegen de hoogste spaarrente. Zie hiervoor het dossier Veilig sparen tegen de hoogste spaarrente in Nederland (inclusief een actueel renteoverzicht).

Dossier beleggen

Het dossier "Beleggen" gaat in op het rendementsverschil tussen aandelen, obligaties en sparen (tegen de hoogste spaarrente). Daarnaast wordt een aantal facetten besproken, zoals aandelenanalyse, dividend, hedgefondsen, risicopremie, fusiegolven en economische cycli.