De olieprijs en opslag van WTI in het Amerikaanse Cushing

De prijs van West Texas Intermediate (afgekort als WTI), de Amerikaanse maatstaf voor de olieprijs, wordt over het algemeen gezien als de leidende prijsstelling voor olie. En meestal wordt dan ook nog de eerstvolgende future genomen wanneer er over de olieprijs wordt gerapporteerd door analisten en journalisten in de media. Het prijsbepalende punt van die WTI ligt in het kleine stadje Cushing, in de Amerikaanse staat Oklahoma, ten noorden van Texas.

Cushing (Oklahoma)

Samen met Texas is Oklahoma het centrum van de Amerikaanse olie-industrie. Maar sinds het bereiken van de olieproductiepiek in de Verenigde Staten in 1971 liggen de topjaren reeds ver achter ons. In het begin van de twintigste eeuw was Cushing het middelpunt van de exploratie en productie van de olievelden van Oklahoma. Er waren destijds twee raffinaderijen in het stadje gevestigd. Vanaf de Tweede Wereldoorlog begonnen de oliebronnen langzamerhand uitgeput te raken. Daardoor werd de raffinage minder belangrijk. Echter opslag en distributie werden belangrijker, zeker vanwege de centrale ligging. Door Cushing lopen dan ook diverse oliepijpleidingen en zijn er ruim 300 opslagtanks voor olie te vinden.

Tank farms

Terwijl Cushing net iets meer dan achtduizend inwoners telt en Oklahoma een dunbevolkte staat is, wordt er ruim 2.000 kilometer verderop, op Wall Street, en elders in de wereld behoorlijk op de activiteiten in het stadje gelet. Oliehandelaren houden wereldwijd de voorraadvorming of -afname in de zogenaamde "tank farms" van Cushing nauwlettend in de gaten, omdat het een indicator is voor de wereldeconomie. Net zoals bijvoorbeeld de Baltic Dry Index dat op zijn eigen wijze is. Elke woensdag publiceert het Amerikaanse ministerie van Energie de stand van de Amerikaanse voorraad ruwe olie, benzine en destillaten van de week ervoor.

Enbridge en BP

De grotere tanks in Cushing kunnen 575.000 vaten olie bevatten. Ook zijn er nog een aantal kleinere tanks te vinden. Die dateren uit 1921. Het Canadese bedrijf Enbridge is eigenaar van het grootste deel van de "tank farm" in Cushing. Het kocht deze activiteit in 2004 van Shell Oil Company, de Amerikaanse werkmaatschappij van Royal Dutch Shell. Enbridge werd op 30 april 1949 in het West-Canadese Calgary (Alberta) opgericht. Het bedrijf is met name actief in Canada en de Verenigde Staten. De belangrijkste activiteit van Enbridge is het gaande houden van 's werelds langste pijpleidingenssysteem van ruwe olie en gas.

Bedrijf	Capaciteit (in miljoen vaten)	Uitbreidingsplannen
Enbridge	15,7	Geen
Plains LP	10,8	Geen
SemGroup Companies	7,8	3,1 miljoen vaten per eind-2009
BP	7,8	Geen
Teppco LP	3,1	3 miljoen vaten per medio-2009
ConocoPhillips	0,8	Onbekend
Sunoco	0,3	Onbekend
Totaal*	46,3	6,1 miljoen vaten per eind-2009

* Zo'n 20% van de totale capaciteit blijft onbenut vanwege veiligheidsredenen of voor menging en onderhoud.

Uitbreidingsplannen

Naast Enbridge zijn ook BP, een van de grootste oliemaatschappijen ter wereld, en een aantal Amerikaanse spelers actief. De olie-opslagfaciliteit in Cushing is nochtans de grootste in de wereld, al bestaan er in China plannen om langs de kust faciliteiten te bouwen voor maar liefst 100 miljoen vaten opslagcapaciteit. Ondanks de afnemende olieproductie in de Verenigde Staten, lijkt verdere uitbreiding van de opslagcapaciteit in Cushing opportuun. Halverwege 2009 waren de tanks tot de nok toe gevuld, dat wil zeggen voor zo'n 75-85% vol. Uit cijfers van het Amerikaanse ministerie van Energie bleek ook dat de Amerikaanse ruwe olievoorraad 347,3 miljoen vaten bedroeg op 26 juni 2009. Dus zo'n 10% van die voorraad bevind zich doorgaans in Cushing.

Hoewel velen denken dat Saudi-Arabië de grootste exporteur van olie naar de Verenigde Staten is, is het Canada, de thuisbasis van Enbridge. En de olieproductie van Canada is nog steeds groeiende, ook door de ontginning van de oliezanden in de provincie Alberta.

WTI en NYMEX

In 1983 besloot de New York Mercantile Exchange, het centrum van de handel in oliefutures in New York, om de prijsbepaling in Cushing aan te wijzen als graadmeter voor de olieprijs. Niet iedereen beschouwd de WTI-olieprijs als de leidende prijs in de wereld. In een rapport van 13 april 2007 zeiden analisten van het teloor gegane Lehman Brothers dat de prijsbepaling in Cushing zou worden vertroebeld door capaciteitsgebrek en hoge transportkosten. Aan- en afvoer van olie kan in Cushing namelijk alleen via pijpleidingen plaatsvinden. Er is bijvoorbeeld ook geen haven of rivier voor de aanmering van tankschepen, terwijl Cushing ook geen afslag kent van een snelweg.

Verder werd de WTI-olieprijs ook teveel bepaald door concurrende oliestromen uit Canada en raffinageproblemen in het zuiden van de Verenigde Staten. "West Texas Intermediate prices represent local fundamentals for crude oil in the U.S. mid-continent, putting a question mark over the value of this inland U.S. crude as a world market for hedging speculation,'' zeiden de analisten van Lehman Brothers onder leiding van Edward Morse van het New Yorkse kantoor. Lehman Brothers beschouwde de Europese Brent-olie of de Dubai-olie uit het Midden-Oosten als een beter alternatief. Voorlopig heeft die boodschap nog niet veel navolging gekregen.

Pipeline Crossroads of The World

Ondertussen adverteert Cushing trots met de toevoeging "Pipeline Crossroads of The World." De handel in WTI floreert nog steeds. In deze oliesoort vind nog steeds de meeste handel ter wereld plaats. Zolang dat gebeurt, blijft Cushing het middelpunt van de wereldwijde oliemarkt. Waarschijnlijk is een kwart van de olievoorraad in Cushing tegenwoordig in handen van financiële partijen, zoals Goldman Sachs en Morgan Stanley. Dat is ook de achterliggende reden van de terugtrekking uit Cushing van partijen als Shell. In het verleden hielden producenten en raffinaderijen het vervoer en opslag in eigen hand. Maar met de toename van de wereldwijde vraag naar olie kwamen gespecialiseerde partijen als Enbridge op. Daardoor konden de grote olie- en gasmaatschappijen zich meer concentreren op de productie en marketing van olie en gas.

Dit artikel is onderdeel van de special Energiezekerheid en Peak Oil.