Beleggen - Claimemissie als noodmaatregel

Als een bedrijf een claimemissie aankondigt, dan is er per definitie sprake van financiële problemen. Het bedrijf heeft zich bijvoorbeeld vergaloppeerd aan een grote overname. Of de winst is ingezakt, waardoor de zogenaamde ratiofinanciering uit z'n bandbreedte is gelopen. Tegelijkertijd is het terugvallen op een claimemissie ook een brevet van onvermogen van het management. Het zet namelijk bestaande aandeelhouders tegen de muur: accepteren van de verwatering of ondergang van de onderneming. Het is te vergelijken met het optreden van de overheid bij banken tijdens de kredietcrisis. Over het algemeen kon de overheid niet anders dan het bankwezen met kapitaal te steunen, ter voorkoming van een ergere systeemcrisis. Ook al deden veel overheden dat met tegenzin, het risico leek op dat moment te groot om niet in te grijpen. Er waren wel voorwaarden verbonden aan die kapitaalinjecties, zodat er nog een aantal politiek getinte maatregelen (zoals andere bonus- en salarisvoorwaarden en overheidscommissarissen) konden worden ingevoerd.

De betekenis van een claimemissie

Bij een claimemissie worden nieuwe aandelen alleen aangeboden aan de bestaande aandeelhouders. Deze aandelen worden met een vooraf bepaalde korting aangeboden. Zo kan ook de waarde van de claim worden bepaald. Wanneer de claimemissie is goedgekeurd door de aandeelhoudersvergadering gaat het aandeel ex-claim noteren. De bestaande aandeelhouders hebben dan de keuze om tegen bijbetaling hun belang op peil te houden. Willen ze niet meedoen aan de claimemissie of hebben ze geen geld, dan staat het ze vrij om de claimrechten op de beurs te verkopen. Als gevolg daarvan verwatert hun belang. Het komt zelden voor dat een claimemissie mislukt. Vaak wordt een grootaandeelhouder of strategische aandeelhouder bereid gevonden om als goed voorbeeld te dienen.

Internet- en telecom bubbel en post-9/11

Als gevolg van het klappen van de Internet- en telecombubbel in 2000 namen veel telecom en IT-ondernemingen hun toevlucht tot de claimemissie. In Nederland was KPN een prominent voorbeeld. Vaak gaat een claimemissie gepaard met een algehele herfinanciering van het bedrijf. Met (een deel van) de opbrengst wordt immers een deel van de schulden afgelost. Voor banken is een claimemissie dan ook dubbel kassa. Zij zien hun risicovolle kredieten ingewisseld worden voor contant geld. Tevens kunnen nieuwe kredieten worden verstrekt tegen een hoger rentepercentage. Daarnaast komen er provisies binnen voor de afdeling corporate finance. Er is wel een klein risico voor de bank: dat is de opbrengst van de claimemissie garanderen. De bank zal er dan ook alles aan doen om de emissie te laten slagen. Alle contacten worden aangeboord en het herstelpotentieel wordt breed onder de aandacht gebracht.

Claimemissie Hagemeyer

Zo'n sterk staaltje marketing was de claimemissie en herfinanciering van Hagemeyer begin 2004. Het handelsbedrijf was technisch failliet als gevolg van een mislukte reorganisatie, een waaier aan activiteiten, inzakkende bouwmarkt en mismanagement. Alleen herfinanciering en geloof van de aandeelhouders kon het bedrijf redden. Naar verluidt durfden zelfs potentiële overnemers (concurrenten als Rexel en Sonepar) het niet aan. Een bod van durfkapitalist (Clayton, Dubilier & Rice) was niet aantrekkelijk genoeg, want dan zouden de (Nederlandse) banken er teveel bij inschieten. Dat was de voornaamste drijfveer voor de gedurfde operatie onder leiding van ABN Amro. Waarschijnlijk was een dergelijke operatie niet gelukt tijdens de kredietcrisis van 2008-2009. Hagemeyer's CEO Rob ter Haar werd vervangen als voorbeeld, vaak ook een gebeurtenis bij een claimemissie. Bij KPN nam bijvoorbeeld Ad Scheepbouwer de CEO-hamer over van Paul Smits. En bij Ahold werd in 2003 het gehele management vervangen.

Terug naar Hagemeyer: EUR 250 miljoen aan schuld werd ingeruild voor 208,3 miljoen aandelen (tegen EUR 1,20 per stuk). Daarnaast werden 174,8 miljoen nieuwe aandelen (primaire emissie) tegen EUR 1,20 uitgegeven. Het aantal aandelen werd hierdoor 4,5 maal zo groot! Tevens werd een converteerbare obligatielening van EUR 150 miljoen uitgegeven. Als sluitstuk sterkte dat het vertrouwen van de banken, die een kredietfaciliteit verstrekten. Het rentepercentage was afhankelijk van de financiële prestaties over een bepaalde periode. Dat gaf de nieuwe CEO, de Belg Rudi de Becker, het vertrouwen de herstelklus aan te nemen. Dat de gehele operatie uiteindelijk is geslaagd, blijkt wel uit de overname van Hagemeyer door Rexel (in samenwerking met concurrent Sonepar) begin 2008: tegen EUR 4,85. Een mooi rendement in 4 jaar tijd.

Claimemissies tijdens de kredietcrisis

Ook 2009 kende een stroom aan (claim)emissies als gevolg van een te risicovolle financiering (Wavin bij de beursgang), een te duren overname (TomTom betaalde teveel voor Tele Atlas) en Heijmans (instorten bouwmarkt en te risicovolle projecten). In tegenstelling tot de hiervoor besproken claimemissiestroom stapte het management niet op. Terwijl ze toch hebben gefaald. Het is al te makkelijk om de kredietcrisis als zondebok aan te wijzen. Andere bedrijven, zoals Ordina, USG en Draka, proberen een claimemissie te voorkomen. Ordina haalt daarvoor twee nieuwe aandeelhouders binnen (Cyrte en Janivo), die op een "dieptepunt" kunnen instappen. Ook wordt een lening tegen een rentepercentage van maar liefst 13,5% afgesloten. Geen goedkoop alternatief voor een claimemissie. Andere beursgenoteerde ondernemingen verruimen de bankconvenanten, in ruil voor een hoger rentetarief, dat wel (onder andere Océ en USG). Draka kiest weer voor een vlucht naar voren, namelijk een mogelijke overname door de Italiaanse concurrent Prysmian.

Meer informatie en lezenswaardige artikelen over beleggen in de special "Beleggen: Aandelen, analyses, obligaties, rendement, risicopremie etc.."