De Belg en zijn belastingaangifte: een verhaal van plichten

De meeste mensen kennen hem wel: de bruine envelop die elk jaar in de bus valt. Eénmaal per jaar vraagt de overheid haar burgers aangifte te doen van wat zij het afgelopen jaar verdiend hebben. Aan de hand van deze aangifte wordt berekend hoeveel belasting uiteindelijk verschuldigd is. Een belastingaangifte invullen is niet zomaar een formaliteit. Wie een belastingaangifte moet invullen, heeft rechten maar vooral toch plichten.

De Belgische fiscus en zijn onderdanen: de belastingplichtigen.

Hij die een belastingaangifte moet invullen, wordt de belastingplichtige genoemd. In het land van de Belgische fiscus bestaat er op papier weinig ongelijkheid. De fiscus maakt immers geen onderscheid naar ras, geloof, geslacht, nationaliteit of leeftijd. Iedereen kan een belastingplichtige zijn. Belastingplichtig is elke Rijksinwoner die minstens 18 jaar oud is. Rijksinwoner is hij of zij die volgens het Rijksregister in een bepaalde gemeente in België is ingeschreven. Het kan zowel een Belg als een buitenlander zijn. Gehuwde en wettelijk samenwonende koppels dienen 1 gezamenlijke aangifte in, feitelijk samenwonenden worden beschouwd als 2 alleenstaanden.

Wat wordt er vermeld op een belastingaangifte

De belastingplichtige moet zijn totale belastbare inkomen aangeven. Dit zijn zowel de inkomsten behaald in België als in het buitenland, m.a.w. hij moet zijn wereldinkomen aangeven. Op deze inkomsten wordt een inkomstenbelasting geheven, personenbelasting genoemd.

Het belastbare inkomen bestaat uit verschillende categorieën:

• het beroepsinkomen zoals lonen en pensioenen, ziekte- en werkloosheidsuitkeringen, winsten
• het inkomen van onroerende goederen zoals de verhuur van een huis
• het inkomen van roerende goederen zoals dividenden, interesten en auteursrechten
• het divers inkomen zoals ontvangen onderhoudsgeld

Naast zijn inkomen vermeldt de belastingplichtige ook een aantal aftrekken op zijn aangifte die kunnen leiden tot een lagere belasting zoals leningen aangegaan om een woning te kopen, pensioensparen, dienstencheques en fiscaal aftrekbare giften. Dit zijn de aftrekbare bestedingen en de belastingverminderingen.

Tenslotte moet de belastingplichtige ook zijn gezinssituatie vermelden op de aangifte zoals hoeveel kinderen ten laste zijn en de burgerlijke staat, bijvoorbeeld: alleenstaand, gehuwd.

Al deze zaken dienen dus door de belastingplichtige op de aangifte te worden vermeld. In de meeste gevallen volstaat hiervoor een zogenaamd deel 1 van de aangifte. Soms is echter een deel 2 nodig zoals bij een divers inkomen of bij een inkomen uit een zelfstandige activiteit.

Waar moet de aangifte worden ingediend

De belastingplichtige moest tot voor kort zijn aangifte indienen bij het belastingkantoor bevoegd voor de gemeente waar de belastingplichtige woont. Waar je op nieuwjaarsdag van dit jaar bent ingeschreven bepaalt in welke gemeente je de aangifte moet doen.

Sinds enkele jaren bestaat ook de mogelijkheid om de aangifte via elektronische weg te doen, via de website www.taxonweb.be . Je hebt dan wel een electronische identiteitskaart nodig tezamen met de pincode en een kaartlezer. Een iets ingewikkelder alternatief is het werken met een token in plaats van met de identiteitskaart, een soort van beveiligingscode die je vooraf hebt aangevraagd via dezelfde website.

Wie zijn aangifte niet elektronisch doet, moet in principe zijn aangifteformulier opsturen naar een collectief verzamelpunt, het scanningscentrum. Daar worden alle niet-elektronische aangiften ingescand zodat ze in het computernetwerk van de belastingdiensten kunnen worden geraadpleegd door het bevoegde controlekantoor. Voor Vlaanderen bevindt dit scanningscentrum zich te Gent.

Wanneer moet de aangifte worden ingediend

De belastingaangifte met de belastbare inkomsten van 2010 moet uiterlijk ingediend worden op 30/06/2011: 2010 is het belastbaar tijdperk en 2011 wordt het aanslagjaar genoemd. In aanslagjaar 2011 worden dus de inkomsten behaald in 2010 belast.

De fiscus verstuurt zelf de in te vullen aangiften naar de belastingplichtigen. Dit gebeurt meestal in de loop van de maand april. Opgelet, vanaf 2011 zal niet iedereen nog een aangifteformulier in zijn brievenbus krijgen. Wie in 2010 zijn belastingaangifte via tax-on-web heeft gedaan, ontvangt geen papieren aangifte meer tenzij hij er expliciet om gevraagd heeft. Wel ontvangt u een mail om er u attent op te maken dat u de aangifte moet indienen via tax-on-web.

Wie geen in te vullen aangifteformulier of geen herinneringsmail in zijn mailbox heeft ontvangen, is niet automatisch vrijgesteld van het indienen van een aangifte in de personenbelasting. De belastingplichtige is zelf verantwoordelijk om zijn aangifte tijdig in te dienen. Desnoods moet hij zelf een aangifteformulier aanvragen op zijn plaatselijk belastingkantoor.

Enkel sommige belastingplichtigen zijn vrijgesteld van het indienen van een aangifte. Het betreft vooral een groeiende groep van gepensioneerden die geen andere inkomsten hebben dan hun pensioen en geen belastingverminderingen of aftrekken genieten. Zij krijgen van de fiscus een voorstel tot aanslag en moeten dus zelf niets meer doen behalve contact opnemen met hun plaatselijk belastingkantoor indien zij niet akkoord gaan met de voorgestelde taxatie.

Vertrek naar het buitenland

Opgelet voor wie naar het buitenland vertrekt. Vooraleer je effectief vertrekt doet u best een aangifte voor het deel van het jaar dat u nog in België woonde. U heeft darvoor drie maanden de tijd. Stel dat u op 15 april 2011 vertrekt naar het buitenland om er te wonen, dan heeft u tot 15 juni 2011 de tijd om een aangifte te doen voor de inkomsten die u genoten heeft in de maanden januari tot 15 april 2011. Zoiets heet in het fiscaal vakjargon een aangifte speciaal. Speciaal omdat u reeds in 2011 aangifte moet doen van uw inkomsten van 2011.

De bijlagen van de aangifte

Eenmaal de aangifte ingediend zullen de meeste belastingplichtigen weinig meer horen van hun belastingkantoor. Een groot deel van het werk verloopt er automatisch. De aangifte is dan wel ingevuld maar wat moet je doen met allerlei bewijsstukken zoals leningsattesten en attesten inzake belastingaftrekken? Eén advies: bijhouden die handel. De fiscus mag immers tot 3 jaar later vragen stellen over je aangifte, in het slechtste geval, bij fraude, zelfs tot 7 jaar later.