Interne aanpak Horizontaal Toezicht Belastingdienst

Zoals vaker aangegeven wordt met de insteek van Horizontaal Toezicht (hierna: HT) een andere koers dan voorheen gevaren. In dit artikel willen we ingaan op de interne leidraad Horizontaal Toezicht zoals die binnen de Belastingdienst voor haar medewerkers is verspreid.

Leidraad HT belastingdienst

Primaire doelstelling van de Belastingdienst is het bevorderen van de juiste naleving van de fiscale, douane en inkomensgerelateerde regelingen (compliance). Zoals vaker aangegeven wordt met de insteek van Horizontaal Toezicht (hierna: HT) een andere koers dan voorheen gevaren. In het interne, maar openbare beleidsstuk ‘Leidraad HT voor de Individuele Klantbehandeling’ geeft de Belastingdienst aan hoe zijzelf in combinatie met hun klanten en externe deskundigen wil komen tot een versterking van deze compliance.

Responsief handhaven

Zoals in eerdere stukken over HT omschreven is HT vooral gebaseerd op de begrippen vertrouwen, begrip en transparantie. Met een mooi woord geeft dat aan dat de Belastingdienst responsief gaat handhaven. Men gaat uit van de positieve intentie, de bereidheid van de belastingbetaler om aan de belastingverplichtingen te willen voldoen (compliance). Van deze compliance is sprake als organisaties zich terecht registreren voor de belastingplicht, tijdig aangifte doen, dit juist en volledig doen en ook tijdig betalen. Mocht blijken dat er sprake is van non-compliance, dan wordt dit in gezamenlijk overleg besproken en stappen gedefinieerd om eventuele fouten te herstellen en in de toekomst te voorkomen. Het is de verantwoording van de organisatie om een pro-actieve houding te hebben ten aanzien van compliance. Afhankelijk hoe de organisatie omgaat met non-compliance, steekt de Belastingdienst haar handhavingsbeleid in.

Omgaan met non-compliance

De Belastingdienst wil zich met haar toezichthoudende taak met name richten op het vaststellen van de aanvaardbaarheid van de aangifte als geheel. Zij richt zich op goedkeuring en werk dat door de organisatie en betrokken externe deskundigen al is gedaan. Hoe meer kwaliteit kan worden aangetoond hoe tot compliance is gekomen, d.w.z. hoe de organisatie haar eigen processen afstemt op compliance, hoe meer de Belastingdienst haar controle afstemt op deze organisatie. Lees: meer vertrouwen, minder controle, snellere aanvaarding van de aangifte. Deze verschuiving van toezicht is duidelijk te zien in het hiernaast gepresenteerde Schillenmodel (bron Belastingdienst, leidraad HT, 20/11/’10).

De Belastingdienst gaat ervan uit dat de belastingplichtige het goed wil doen. Dit goed doen, moet met name blijken uit de aandacht die de organisatie heeft voor, en verbetering van het interne beheersingssysteem en dan met name het fiscaal relevante deel, het Tax Control Framework. Er wordt sterk gekeken naar de rollen van de interne controle afdelingen en/of externe deskundigen en de manier waarop de organisatie haar eigen audits heeft ingeregeld. Door frequent te overleggen over en de resultaten te bespreken van deze controleprocessen verschuift de ‘standaard’ fiscale controle naar een Fiscale HT-controle. De ‘schillen’ worden besproken en het inzicht die de Belastingdienst krijgt kan er dan toe leiden dat de vorm en intensiteit van het toezicht wordt aangepast en sneller tot een aanvaardbaarheid van de aangifte wordt gekomen.

Aanvliegroute Belastingdienst

Op dit moment heeft de Belastingdienst een grote voortvarendheid om met organisaties een convenant te willen afsluiten. Op zich een prima initiatief, mede omdat in de aanloop naar of in de uitwerking van het convenant de interne (fiscale) organisatie wordt doorgelicht. Een verbeterslag die elke organisatie zou moeten willen. De Belastingdienst werkt in het HT proces met een zevental stappen:

1. De klantoriëntatie. Het startschot om mogelijkerwijs te willen beginnen met HT;
2. Het HT gesprek met de organisatie, de Belastingdienst en mogelijk de externe deskundige. De bereidheid van het management om compliant te willen zijn wordt onderzocht, de ‘tone-at-the-top’);
3. De compliance verkenning. Is HT haalbaar nu of in de nabije toekomst, zowel in het willen als kunnen;
4. Het afronden van de lopende problematiek (hier ligt voor gemeenten een kans om d.m.v. nacalculatie boekjaren onder de loep te nemen en daar waar mogelijk niet geclaimde btw alsnog te claimen);
5. Opstellen van het convenant ;
6. Analyse en versterking fiscale beheersing (het willen en kunnen omzetten naar een goed werkend TCF);
7. Aangepast toezicht. Op basis van de voorinformatie past de Belastingdienst haar toezichthoudende rol aan zoals uitgebeeld is in het Schillenmodel.

Verschuiving van aandacht

Gedurende het gehele HT traject verschuift de aandacht van ‘houding en gedrag’ naar ‘fiscale beheersing’. Dit vergt een gezamenlijk inspanning van de Belastingdienst, de organisatie en de externe deskundige. Deze laatste kan de organisatie helpen om schoon schip te maken met het verleden, een nulmeting uit te voeren voor de compliance-toets en een plan te maken voor het versterken van de fiscale beheersing. En de organisatie heeft natuurlijk zelf een grote verantwoording. Of u nu wel of niet een aanvang gaat maken met een HT-traject, of u nu wel of niet een convenant kunt of gaat afsluiten, door het verbeteren en versterken van uw interne fiscale beheerssysteem bent u altijd beter af. Die actie is aan u!