Meer bijzondere vormen van vermogensoverdracht

Naast het schenken op papier vormt ook vaak de overdracht van de ouderlijke woning een bron van schenking. Zo bereik je in ieder geval dat waardestijgingen in de toekomst buiten de successieheffing gehouden worden. Hieronder de vruchtgebruik variant.

Inleiding

Door de ouderlijke woning al bij leven over te dragen aan de kinderen wordt bij overlijden van de ouders de woning buiten de nalatenschap gehouden. Maar er spelen wel een aantal andere fiscale elementen een rol. De overdracht heeft consequenties in de sfeer van de inkomstenbelasting en de overdrachtsbelasting. Bovendien spelen ook andere vragen nog een cruciale rol:

• Hoe zal de waarde van de woning zich ontwikkelen: stijgen of dalen?
• Wat nu als de ouders kleiner willen gaan wonen?
• Hebben zij dan nog de beschikking over de verkoopopbrengst?

Vragen, waar je als ouders toch graag antwoord op wilt hebben, voordat je iets definitief besluit. Hieronder een schenkingsvariant.

Het vruchtgebruik

In deze variant wordt het eigendomsrecht gesplitst in twee delen:

1. Het blote eigendom;
2. Het vruchtgebruik.

Het vruchtgebruik is het levenslange recht van bewoning. Dit recht kan niet worden vervreemd of bezwaard. Maar je hoeft er niet per se zelf te wonen. Je kunt de woning ook verhuren en de huurinkomsten innen. Zou de woning worden verkocht, dan heeft de vruchtgebruiker het bezit van de verkoopopbrengsten.

Je begrijpt het al: je draagt het blote eigendom over aan de kinderen en houdt zelf het vruchtgebruik. Besluit je later er niet meer te willen wonen en de woning te willen verkopen, dan houd je het recht op de verkoopopbrengst. De opzet is als volgt.

Ouders verkopen of schenken de ouderlijke woning aan (het liefst alle) kinderen, terwijl zij het recht van vruchtgebruik houden. Zij kunnen dan zonder vergoeding aan de kinderen te betalen, in het huis blijven wonen. Meestal nemen zij dan wel de kosten voor hun rekening zoals reparaties, onderhoud en belastingen.

De waarde van het vruchtgebruik – en daarmee ook de waarde van het blote eigendom – is afhankelijk van de leeftijd, of eigenlijk de levensverwachting van de ouders. Hoe jonger de vruchtgebruikers, des te lager de waarde van het blote eigendom. De ouders kunnen er in principe nog jaren wonen. Met het verstrijken der jaren stijgt – hopelijk – niet alleen de waarde van de woning, maar ook de waarde van het blote eigendom.

Voor het successierecht zit hier wel een probleempje. Want de fiscus heeft een stokje gestoken voor de waardestijging. Als namelijk het vruchtgebruiksrecht van de ouders eindigt door overlijden of korte tijd daarvoor (binnen 180 dagen), dan wordt de waarde van het huis voor de berekening van het successierecht bij de nalatenschap geteld.

Maar er is hoop. De waarde van de woning mag worden verminderd met de koopsom van het blote eigendom die werd betaald, te vermeerderen met het enkelvoudige renteverlies, te stellen op 6% per jaar. Bovendien mag uitgegaan worden van de waarde op het moment van de overdracht en niet van de waarde op het moment van overlijden van de ouders. Zo blijft de waardestijging na die tijd toch mooi buiten de heffing.

Kwijtschelding
De waarde van het blote eigendom kan door de kinderen betaald worden, maar er kan ook voor het ontstaan van een schuld aan de ouders gekozen worden. De vraag is dan: wel of geen rente vergoeden. Wordt er rente vergoedt, dan neemt het vermogen van de ouders weer toe. Wordt er geen rente vergoedt, dan is er in feite spraken van bevoordeling en is er schenkingsrecht verschuldigd. Dit kan worden voorkomen door een leningsconstructie te maken, waarbij de schuld van de kinderen aan de ouders dagelijks en direct opeisbaar wordt gemaakt. Deze opeisbaarheid moet wel reëel zijn. De kinderen moet over voldoende middelen of leencapaciteit beschikken om de lening bij opeisen ook daadwerkelijk te kunnen voldoen.

En om nu te bereiken dat de woning uiteindelijk met gesloten beurzen op de kinderen overgaat, zou je kunnen overwegen jaarlijks een deel van de schuld te verminderen met een schenking. Doe je dat binnen de vrijstelling dan is geen schenkingsrecht verschuldigd.

Vruchtgebruik en de inkomstenbelasting
Door de overdracht aan de kinderen is het huis niet langer de eigen woning van de ouders. Eventuele hypotheekrente en het eigen woningforfait vallen dus buiten de verrekening c.q. de heffing van de inkomstenbelasting in box 1. De waarde van het vruchtgebruik minus de eventuele hypotheekschuld worden belast in box 3 volgens de regels van de vermogensrendementsheffing. Dit is bij de kinderen ook het geval voor wat betreft hun aandeel in het blote eigendom minus de eventuele schuld aan de ouders. © 2007 - 2010 Hypotheekinfo, gepubliceerd in Belasting (Financieel) op 03-07-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hypotheekinfo is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Vermogensoverdracht bij leven: Als men besluit om al bij leven vermogen over te dragen van de oudste generatie naar een jongere generatie, dan wordt dat besluit vaak ingegeven door de wens successierecht in…
• Bijzondere vormen van vermogensoverdracht: In de vorige 3 artikelen behandelde ik de daadwerkelijke overgang van vermogen, de clausules die daar aan verbonden kunnen worden en het recht dat daarover betaald…
• Schenkingsrecht 2008&2009: Overdracht van vermogen door middel van schenkingen worden in principe belast met heffing van schenkingsrecht. Daarbij spelen een aantal aspecten een rol om rekening mee te houden.…
• Schenkingsclausules: Hebt u besloten vermogen over te dragen naar de volgende generatie, dan is de kans groot dat u de vermogensoverdracht aan bepaalde voorwaarden wilt verbinden. Hieronder worden er een aan…
• Successie en Schenkingsrecht: Successie en Schenkingsrecht. In dit artikel worden zowel het successie- als het schenkingsrecht besproken. Qua omstandigheden en sfeer lopen deze begrippen erg uiteen. Schenkin…