BTW: begrafenisplechtigheden en koffietafels

Al vele jaren (sinds 1986) houden exploitanten van begraafplaatsen en crematoria er rekening mee dat het verstrekken van koffietafels een btw-vrijgestelde activiteit is, waarvoor zij geen btw in aftrek kunnen brengen. Op 23 oktober 2009 heeft de Hoge Raad echter beslist dat het verstrekken van koffietafels een btw-belaste activiteit is, waarvoor recht op aftrek van btw bestaat. In dit artikel gaan we kort in de financiële gevolgen van de uitspraak, maar ook op de overwegingen van de Hoge Raad.

De situatie

De ondernemer, die de procedure heeft gevoerd, heeft een nieuw crematorium laten bouwen. Tot het crematoriumcomplex behoren ook koffiekamers en een keuken. In deze specifieke situatie worden de koffiekamers niet als condoleanceruimte gebruikt. De inspecteur legt ter zake van de bouw van het complex een naheffingsaanslag btw op vanwege de btw-integratieheffing. De ondernemer stelt voor de koffiekamers en keuken dat recht bestaat op aftrek van btw, die ingevolge de btw-integratieheffing is verschuldigd. Het Hof Den Bosch stelt de inspecteur nog in het gelijk, maar de Hoge Raad niet. Als reden hiervoor wordt door de Hoge Raad aangegeven dat als verschillende diensten tegen afzonderlijke vergoedingen worden aangeboden, elke dienst in beginsel afzonderlijk moet worden beoordeeld. Dit is alleen anders als de afzonderlijke dienstverlening niet zelfstandig is. Als extra toevoeging geeft de Hoge Raad mee dat het verzorgen van de koffietafels een horecadienst is en daardoor niet is aan te merken als een btw-vrijgestelde dienst van een lijkbezorger (de fiscale term).

Koffietafels: btw-belast!

Vorenstaande betekent dat het verstrekken van eten en drinken bij een plechtigheid die optioneel wordt aangeboden, te allen tijde een btw-belaste prestatie is (6% voor eten en non-alcoholische dranken, 19% voor alcoholische dranken). Dit brengt niet alleen mee dat de btw op de inkoop (ingrediënten, servies, gas water en licht, inhuur bedienend personeel) aftrekbaar is, maar ook op de bouw. Heeft u in de afgelopen negen jaar een nieuw gebouw in gebruik genomen dan kan naar tijdsgelang vanaf het moment dat u btw gaat afdragen over de koffietafels alsnog btw van de bouw in aftrek worden gebracht, die op de koffiekamers en de keuken betrekking heeft.

Wordt nog meer btw-belast?

De korte overwegingen van de Hoge Raad duiden op mogelijk nog meer btw-belaste activiteiten van ondernemers in de uitvaartbranche. Immers de optionele diensten die een zelfstandig karakter hebben en die in directe zin niet noodzakelijk zijn voor het uitvoeren van een plechtigheid, kunnen in de heffing van btw worden betrokken. Hierbij valt onder andere te denken aan de inhuur van artiesten, de ballonvaart voor het verstrooien van de as. Voor het drukwerk (rouwkaarten) is daarentegen bepaald dat zij op basis van een goedkeuring in de vrijstelling mogen delen. In het licht van de uitspraak kunnen we de vraag stellen of rouwkaarten nog wel kenmerkend en een essentieel onderdeel uitmaken van de diensten benodigd voor een uitvaartplechtigheid. Immers de ondernemer verricht een drukkerijprestatie. Indien deze handeling als een belaste prestatie wordt aangemerkt, kan de integratieheffing over zelf vervaardigd drukwerk achterwege blijven.

Kostenreductie?

Als de ondernemer zowel btw-belaste als btw-vrijgestelde prestaties verricht, bestaat recht op aftrek van btw op kosten en investeringen die op beide activiteiten betrekking hebben. Het zijn met name de overheadkosten, zoals bijvoorbeeld huisvesting en administratie waarop deels recht op aftrek van btw bestaat. Voor het vaststellen van het aftrekbare deel wordt in het algemeen de pro-rata methode toegepast (btw-belaste omzet gedeeld door totale omzet), waarbij de procentuele uitkomst op het eerst hogere percentage wordt vastgesteld. De teruggave van btw leidt daardoor tot een kostenreductie.

De vraag is ten slotte of de uitspraak van de Hoge Raad ook op het verleden kunt toepassen. Het antwoord hierop is (helaas) negatief, tenzij een tijdvak uit het verleden via een tijdig bezwaar is opengehouden of door de inspecteur met een naheffingsaanslag wordt opengebroken. Voor tijdvakken na 23 oktober 2009, kunt u om een (ambtshalve) teruggaaf verzoeken.