Zwart geld - Tipgevers, geldhonden en vermogensbeheerders

Het ministerie van Financiën trekt alle registers open om zwartgeldspaarders over de streep te trekken hun verzwegen euro's aan te geven. Terwijl de overheidstekorten bijna overal te wereld tot grote hoogte zijn gestegen en (de wil om te) bezuinigen moeilijk ligt, wordt getracht de belastingopbrengsten met alle bestaande middelen te verhogen. Terwijl de AOW en hypotheekrenteaftrek onder vuur liggen worden zwartgeldspaarders met de inkeerregeling gepaaid en met boetes bedreigd.

Jan Kees de Jager in De Wereld Draait Door op 5 november 2009

In een uitzending van van het op prime time uitgezonden TV-programma "De Wereld Draait Door" (1,02 miljoen kijkers op 5 november 2009) deed staatssecretaris Jan Kees de Jager van Financiën uit de doeken hoe een vooralsnog onbekende tipgever aan de Belastingdienst een lijst met enkele honderden zwartspaarders overhandigde. Op deze lijst staan honderden namen van rekeninghouders en bijbehorende rekeningnummers, woonplaatsen en telefoonnummers. Het gaat om rekeningen met saldi van gemiddeld enkele honderduizenden euro's. Er zitten ook grote vissen tussen met tientallen miljoenen euro's op een buitenlandse bankrekening. De betrokken zwartgeldrekeningen worden bij diverse banken in Europa aangehouden.

Tipgever bezorgt Belastingdienst honderden zwartspaarders

Volgens De Jager had de betreffende tipgever, na jarenlang met organisaties met klanten en zwartgeldrekeningen te maken te hebben gehad, last gekregen van wroeging. De jacht op zwartspaarders en de daarmee gepaard gaande ophef hebben het balletje aan het rollen gebracht. In het voorjaar van 2009 meldde de tipgever zich bij de criminele inlichtingen eenheid (CIE) van de Belastingdienst/FIOD-ECD. De Jager greep de media-aandacht die deze zaak kreeg aan om de voordelen van de inkeerregeling onder de aandacht te brengen. Het op basis van deze regeling in 2009 aangegeven zwart geld nadert EUR 1 miljard.

Tipgeversregeling, bankmedewerkers en vermogensbeheerders

De tipgever komt op basis van een reeds bestaande tipgeversregeling in aanmerking voor een beloning van enkele honderdduizenden euro's. Er geldt wel een (onbekend) maximum. Deze tipgeversregeling is overigens naar aanleiding van deze zaak geactualiseerd en verruimd. De precieze hoogte van deze beloning is afhankelijk van de uiteindelijke belastingopbrengsten en dus kwaliteit van de overhandigde gegevens. Voor dit soort zaken heeft de overheid dus de zaken beter geregeld dan de Kafka-achtige zaken waar eerdere klokkenluiders mee te maken hebben gehad. Volgens De Jager loopt deze tipgever ook risico's en is er zelfs reeds aangifte tegen hem gedaan.

Belastingdienst mag gebruik maken van gestolen gegevens

In de zogenaamde KB-Lux-zaak zagen we reeds dat de Belastingdienst gebruik mag maken van onrechtmatig verkregen gegevens. Het is immers niet de Belastingdienst die de gegevens steelt, maar de tipgever. Deze zal in de regel de geheimhoudingsplicht van zijn/haar (voormalige) werkgever overtreden. Uit het feit dat de betrokken rekeninghouders bankierden bij verschillende banken in Europa lijkt de conclusie gerechtvaardigd dat het om een vermogensbeheerder gaat in plaats van een specifieke bankmedewerker. Wellicht gaat het om een ontslagen medewerker van een family office of een bedrijf dat actief is in wealth management.

Kijk uit voor ontevreden ex-medewerkers

De door de Belastingdienst verkregen gegevens van zwartgeldrekeningen zijn tot nu toe grotendeels overhandigd door ontevreden ex-medewerkers van banken en vermogensbeheerders. Daar liggen dus extra risico's, zeker nu er vanwege de kredietcrisis velen zijn ontslagen. De Zwitserse bank UBS liet bij de derde kwartaalcijfers van 2009 weten dat er een uitstroom was van miljarden Zwitserse franks. Daarnaast was de bank naar aanleiding van de schikking met de Verenigde Staten door diverse andere regeringen benaderd om gegevens van burgers te overhandigen. Onder andere Australië en Groot-Brittannië hebben dit gevraagd. Het Nederlandse ministerie van Financiën wilde niet zeggen of zij hetzelfde hebben gedaan. Wel worden naar verwachting voor eind 2009 de handtekeningen gezet onder een Nederlands-Zwitserse overeenkomst met betrekking tot fiscale gegevensuitwisseling.

Geldhonden en de gewijzigde inkeerregeling

Op dezelfde dag als de uitzending van De Wereld Draait door maakt De Jager bekend dat geldhonden worden ingezet bij grenscontroles in verband met de jacht op zwart geld. Vanaf 1 januari 2010 wordt de inkeerregeling strenger, terwijl boetes fors zijn verhoogd. De Belastingdienst hoopt door middel van flitsauto's en geldhonden zwartgeldspaarders te snappen die op de terugweg van hun wintersport nog even het saldo van hun banken in bijvoorbeeld Liechtenstein, Luxemburg, Oostenrijk of Zwitserland mee naar Nederland vervoeren. Bedragen vanaf EUR 10.000 per persoon moeten immers bij de Duitse en Nederlandse grensovergangen worden aangegeven.

In het dossier Bankgeheim en belastingparadijzen wordt meer informatie en achtergronden gegeven over bankgeheim, belastingparadijzen, inkeerregeling, navorderingstermijn en zwart geld.