Zwart geld: bankgeheim Zwitserland afgezwakt

Staatssecretaris Jan Kees De Jager heeft met Zwitserland een akkoord bereikt om tot gegevensuitwisseling te komen. Ook met België is er onlangs een akkoord bereikt, maar er is nog geen sprake van een volledige afschaffing van het bankgeheim. Dat is echter wel de interpretatie van veel media.

Het Zwitserse bankgeheim zoals het was

Zwitserse bankiers zijn verplicht om alle informatie over bij hun aangehouden rekeningen vertrouwelijk te houden. Dit bankgeheim is een van de strengste ter wereld en vindt zijn basis in een eeuwenoude traditie. De oudst bekendste tekst over dit bankgeheim stamt uit 1713. Geneefse bankiers fungeerden destijds als bankiers voor de Franse koninklijke familie. Louis XVI had zelfs een Zwitserse bankier, Jacques Necker, benoemd tot directeur-generaal voor de Franse financiën.

Het Zwitserse bankgeheim werd in 1934 wettelijk vastgelegd door de federale regering. Een bankier die het bankgeheim schendt riskeert een gevangenisstraf van enkele maanden, zodat de bescherming van de private sfeer van een spaarder is gewaarborgd. Er waren destijds twee redenen om het bankgeheim wettelijk vast te leggen:

• Spionage van de nazi's: In 1931 leidde de crisis tot een strakkere controle van buitenlands geld in Duitsland. Hitler passeerde destijds de volgende wet: elke Duitser met een buitenlandse bankrekening zou de doodstraf krijgen. Tegelijkertijd werd de Gestapo ingezet om Zwitserse banken te bespioneren. Toen drie Duitsers uiteindelijk de doodstraf kregen, was de Zwitserse regering overtuigd van de noodzaak om het bankgeheim wettelijk te verankeren.
• Druk van Frankrijk vanwege de affaire met de Basler Handelsbank: In 1932 bekend dat ruim 2.000 leden van de Franse elite een rekening had bij deze bank. De Franse socialisten maakten gebruik van deze affaire om de rechtse regering aan te vallen vanwege het feit dat ze niets tegen deze belastingfraude ondernamen. De socialisten wilden juridische zeggenschap hebben over deze Franse rekeningen in Zwitserland. Dat wilde de Zwitserse regering voorkomen.

Inhoud en uitzonderingen

De enige uitzondering op het bankgeheim wordt gemaakt als er sprake is van ernstige misdaden, zoals wapen- en drugssmokkel. Het bankgeheim wordt niet opgeheven als er sprake is van belastingontduiking en -ontwijking. De reden ligt in het feit dat het niet opgeven van inkomen of vermogen in Zwitserland geen misdaad is. Vandaar dat noch de Zwitserse overheid noch een andere overheid zomaar informatie kan krijgen over de bankrekening van een onderdaan. Daarvoor moeten ze eerst een Zwitserse rechter overtuigen dat de betreffende persoon een ernstige misdaad heeft gepleegd volgens het Zwitserse Wetboek van Strafrecht.

Het bankgeheim wordt ook niet opgeheven vanwege privé-kwesties zoals een erfenis of scheiding als de rekeninghouder daar geen opdracht toe heeft gegeven. De bewijslast ligt bij eiser(s). Zij moeten aantonen dat een dergelijke rekening bestaat willen ze de rechter overtuigen om de zaak voort te zetten. In het geval van een nummerrekening is er sprake van de hoogste graad van vertrouwelijkheid.

Kredietcrisis en gevolgen voor het bankgeheim

De kredietcrisis en druk van de G20 en OESO (zie ook: Belastingparadijzen en bankgeheim na de G20 slotverklaring) hebben er wel toegeleid dat Zwitserland onderhandelingen is gestart met diverse landen, waaronder Nederland. Naar verluidt staat er minstens EUR 7 miljard aan Nederlands spaargeld in Zwitserland. Daar kijkt de Nederlandse Belastingdienst verlekkerd naar. Er wordt geen middel geschuwd om de zwart geld spaarder in beweging te krijgen. Boetes zijn verhoogd, de inkeerregeling wordt gewijzigd en de media wordt bespeeld.

De overeenkomst van 24 juni 2009 met Nederland zal de Belastingdienst in staat stellen om informatie in te winnen over Nederlandse rekeninghouders. Tot nu toe werd zo'n informatieverzoek vanwege fiscale redenen categorisch geweigerd. De Belastingdienst moet dus wel een redelijk vermoeden hebben voor belastingontduiking, wil ze de informatie loskrijgen. Dit wordt ook bevestigd door belastingdeskundigen in De Financiële Telegraaf. "Zover ik het begrijp, gaat de gegevensuitwisseling met de Zwitsers nog steeds plaatsvinden op basis van een verzoek," zegt Ruben Freudenthal, hoogleraar belastingrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Dit houdt in dat De Jager mensen met naam en toenaam moet kunnen noemen, voordat de belastingautoriteiten in Zwitserland de gevraagde gegevens zullen verstrekken. Van automatische uitwisseling is geen sprake.” Het akkoord wordt waarschijnlijk in het najaar van 2009 officieel ondertekend, meldt de staatssecretaris in een euforisch persbericht.

Is het Zwitsers bankgeheim nu opgeheven?

Het antwoord is (nog) nee. Er is namelijk nog geen overeenkomst over automatische gegevensuitwisseling met betrekking tot alle rekeninginformatie (o.a. burgerservicenummer, naam, rekeningnummer en saldo) zoals we dat voor binnenlandse rekeningen kennen. Dat is echter wel het einddoel van staatssecretaris Jan Kees De Jager van Financiën, die in Nederland verantwoordelijk is voor belastingen en belastingverdragen. Dus ook al kraait de staatssecretaris te vroeg victorie en is er sprake van bangmakerij, de zwart geld spaarder kan maar beter maatregelen nemen. Het schip is dus wel lek, maar nog niet zinkende. Hierbij valt te denken aan de inkeerregeling, het geld geleidelijk opnemen dan wel wegsluizen naar andere belastingparadijzen. Wat het laatste betreft, de mogelijkheden worden langzamerhand minder.

Meer over bankgeheim, belastingparadijzen, inkeerregeling, navorderingstermijn en zwart geld in de special "Bankgeheim en belastingparadijzen" (klik hier).

Veilig sparen tegen de hoogste spaarrente in Nederland

In een ander dossier vindt u meer over "Veilig sparen tegen de hoogste rente in Nederland (inclusief een actueel renteoverzicht)". Ook het depositogarantiestelsel en het financiële toezicht komt aan bod.