Auto van de zaak: bijtelling, ontheffing en controle

In Nederland rijden zo'n 700.000 lease-auto's rond. Sinds juni 2009 passeerde het aantal zakelijke rijders dat aangaf de auto niet voor privédoeleinden te gebruiken de 250.000. Daarop gaf staatssecretaris Jan Kees de Jager van Financiën aan de jacht op oneigenlijk gebruik van de zogenaamde "Verklaring geen privégebruik auto" verder op te voeren. In dit artikel leest u meer over de fiscale beslommeringen rondom een auto van de zaak.

Auto van de werkgever en de fiscus

Wanneer u een auto ter beschikking krijgt van uw werkgever zijn er eigenlijk twee mogelijkheden: wel of geen bijtelling? Wanneer u op jaarbasis meer dan 500 privékilometers met de auto van de zaak rijdt, dan krijgt u te maken met de zogenaamde bijtelling. Als gevolg daarvan moet uw werkgever een bedrag als loon in natura bij uw loon tellen voor het voordeel dat u van het privégebruik hebt. Dit is de zogenaamde regeling privégebruik auto van de werkgever. Over deze bijtelling houdt de werkgever loonbelasting, premies volksverzekeringen en een inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet (Zvw) in. Uw nettoloon wordt daardoor lager. Over de bijtelling hoeven geen premies werknemersverzekeringen ingehouden te worden.

Regeling privégebruik auto van de werkgever

Standaard is de bijtelling 25% van de catalogusprijs van de auto. Maar het kan zelfs zo zijn dat als u bijna alleen maar privé in de auto van uw werkgever rijdt, de werkgever dan moet uitgaan van het werkelijk genoten voordeel. Anderzijds mag u een eventuele eigen bijdrage van de bijtelling aftrekken. Daarnaast is het mogelijk om de catalogusprijs te drukken door opties in te bouwen na het op kenteken zetten van de auto. Voor millieuvriendelijke auto’s geldt een lagere bijtelling:

• Sinds 1 januari 2008 is er een categorie met 14% bijtelling: indien de uitstoot ten hoogste 95 gram (voor dieselauto's) of 110 gram (voor benzine of hybride auto's) per kilometer is.
• Vanaf 1 januari 2009 is er ook een categorie met 20% bijtelling: indien de uitstoot ten hoogste 116 gram (voor dieselauto's) of 140 gram (voor benzine of hybride auto's) per kilometer is.

Verklaring geen privégebruik auto

Wanneer u overtuigend kunt aantonen dat u niet meer dan 500 privékilometers op kalenderjaarbasis rijdt, dan hoeft de werkgever geen rekening houden met een bijtelling in de loonadministratie. Dan moet u wel eerst een aanvraagformulier naar de Belastingdienst hebben gestuurd. Wanneer u vervolgens de "Verklaring geen privégebruik auto" van de Belastingdienst hebt ontvangen, kunt u een kopie bij uw werkgever inleveren. Vanaf dat moment hoeft de werkgever geen rekening meer te houden met de bijtelling.

Overtuigend bewijs: rittenregistratie

Tegenwoordig hoeft u geen rittenregistratie meer te sturen naar de Belastingdienst. Wel moet u een rittenregistratie paraat hebben als er navraag wordt gedaan. Dat kan door middel van een automatisch rittenregistratiesysteem, zogenaamde black-boxsystemen. Wanneer een werkgever bijvoorbeeld weet dat u oneigenlijk gebruik maakt van de "Verklaring geen privégebruik auto," kan hij aansprakelijk worden gesteld. Daarom laten tegenwoordig steeds meer werkgevers een black-boxsysteem inbouwen.

Ook mag u zelf een rittenregistratie bijhouden. Een sluitende (en controleerbare) rittenregistratie moet tenminste bevatten het merk, type en kenteken van de auto, de periode waarin u in de auto reed en alle ritgegegevens (datum, begin- en eindstand van de kilometerteller, vertrek- en aankomstadres, de gereden route en of er sprake was van een privérit of zakelijke rit).

Oneigenlijk gebruik "Verklaring geen privégebruik auto"

De bijtelling van de auto van de zaak en het belastingregime daar omheen is regelmatig veranderd. De verhoging van de bijtelling naar 25% heeft veel werknemers doen besluiten om een "Verklaring geen privégebruik auto" aan te vragen. Dit tot ongenoegen van de Belastingdienst. Volgens staatssecretaris Jan Kees de Jager van Financiën blijkt uit onderzoek dat die grens van 500 privékilometers regelmatig wordt overschreden. Sinds halverwege 2006 zijn de controles dan ook verscherpt. Tussen midden 2006 en halverwege 2009 heeft de Belastingdienst op die manier ongeveer EUR 28 miljoen binnengehaald. De kosten voor de betreffende belastingbetaler bestaan uit een naheffingsaanslag (de verschuldigde loonbelasting, premies volksverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet), heffingsrente en eventueel een boete. Bovendien kan de Belastingdienst nog tot 5 jaar na afloop van het kalenderjaar naheffen. Sommige mensen die werden gesnapt moesten tot EUR 100.000 nabetalen.

Controles van de fiscus

De Belastingdienst controleert op verschillende manieren. Continu heeft de fiscus een aantal registratie-auto's rondrijden die de nummerborden van passerende auto's filmen. Deze gegevens worden opgeslagen en vergeleken met andere gegevens van controlemomenten van gefotografeerde voertuigen. De Belastingdienst wil niet al teveel kwijt hoe de controles precies plaatsvinden. Wel worden kilometerregistraties van APK- en garagebedrijven gecheckt. Verder is het duidelijk dat de fiscus tegenwoordig ook gebruik maakt van gegevens van flitspalen en trajectcontroles. En wellicht ook van bepaalde controle-camera's boven de weg. Rekeningrijden zou alleen daarom al hoog op het wensenlijstje staan van de Belastingdienst.

Wanneer een auto meerdere malen is gefilmd, dan krijgt degene met een "Verklaring geen privégebruik auto" automatisch een herinneringsbrief thuis met de vraag of de verklaring nog actueel is. Maar wanneer leaserijders gefilmd zijn bij grensovergangen tijdens de vakantietijd of bij grote evenementen, pretparken, woonboulevards of bouwmarkten, vooral in het weekeinde, dan kunnen ze een brief van de Belastingdienst ontvangen met het verzoek om aan te tonen dat het om een zakelijke afspraak ging. Ook hebben de controle-auto's lease-auto's met caravan gefotografeerd bij grensovergangen, terwijl er sprake was van een "Verklaring geen privégebruik auto."

Het aantal leasecontracten

In 2008 groeide het aantal leasecontracten met 5,8% tot 696.800 voertuigen. De Vereniging van Nederlandse Autoleasebedrijven (VNA) zei dat de groei ondanks de recessie werd bereikt. De brancheorganisatie van 85 aangesloten autoleasebedrijven kijkt niet naar het aantal verkochte auto's, maar naar het aantal leasecontracten. Daardoor werd het wel duidelijk dat veel werkgevers hun werknemers langer in de auto laten rijden. Een voorbeeld is KPN. Begin 2009 besloot de telecomonderneming alle bestaande contracten met één jaar te verlengen. Ook kiezen steeds meer leaserijders vanwege de lagere fiscale bijtelling voor een auto met een groen label.