Nederland, belastingparadijs aan de Noordzee

Naar aanleiding van de commotie die is ontstaan door een uitspraak van Amerikaanse President Obama (april 2009) dat Nederland op de lijst van belastingparadijzen thuishoort, heb ik het boek ' Betalen is voor de dommen' uit mijn boekenkast gehaald, om te kijken of er pakweg vijfentwintig jaren later veel veranderd is op dit gebied.

Belastingparadijs

Wat is een belastingparadijs en waar vinden we ze?

Om aan het criterium belastingparadijs (tax haven, Steueroase) te voldoen, zijn een aantal minimum voorwaarden geformuleerd:

1. een stabiel politiek regime en weinig sociale onrust;
2. absolute geheimhouding van de naam en de zaken van een cliënt;
3. geen deviezencontrole of valutabeperkingen;
4. goede verbindingen (internet, vliegveld) met de rest van de wereld;
5. een lage, of bij voorkeur helemaal geenbelastingheffing op winsten, ontvangen rente, royalty’s, beleggingopbrengsten.

De eerste associatie die gemaakt wordt is die met vakantieparadijzen, en inderdaad als we de volgende landen voorbij zien komen, dan wordt deze suggestie bevestigd: Anguilla, Antigua, Aruba, Bahamas, Barbados, Belize, Bermuda, Britse Maagdeneilanden (BVI), Domincaanse Republiek, Grenada, Kaaiman-eilanden, Panama, Seychellen, St. Vincent en Trinidad. Hier komen we de tropische nachten en zonovergoten blinkende witte stranden inderdaad tegen. Iets minder tropisch zijn Cyprus, Malta, Bahrein en Dubai. Gaan we verder in noordelijke richting dan komen we terecht in Andorra, België, Gibraltar, Guernsey, Isle of Man, Italië, Liechtenstein, Monaco en Zwitserland. Ter completering valt ook Hong Kong nog te vermelden. Als we deze lijst overzien, dan valt op dat Nederland nog ontbreekt. Hoe komt Obama op het idee om Nederland op deze lijst te plaatsen?

Nederland

Als we de genoemde criteria aflopen, dan voldoet Nederland aan de punten 1 en 4, en zou je de conclusie kunnen trekken dat hier geen sprake is van een belastingparadijs. Echter de vijfde voorwaarde is de belangrijkste en kan zodoende de overige punten overrulen. Ik hoor u in gedachten al zeggen, ja maar wij heffen toch inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting tegen tarieven die royaal het nultarief overtreffen. Dat is correct, maar wij hebben een toverstokje in de vennootschapsbelasting zitten onder de naam deelnemingsvrijstelling.

Deelnemingsvrijstelling

Wat wordt hieronder verstaan? Indien een in Nederland gevestigde onderneming ten minste 5% bezit van de aandelen in een binnen- of buitenlandse werkmaatschappij, blijven de dividenden en winsten van die dochters bij de Nederlandse moedermaatschappij onbelast. De moedermaatschappij "houdt" alleen pakketten aandelen en heet daarom een holding company (houdstermaatschappij).

Schematisch kunnen we dit als volgt weergeven:

De hierboven weergegeven structuur vormt de basisstructuur, in de praktijk zijn de constructies complexer. Door de deelnemingsvrijstelling is Nederland in beginsel erg geschikt om er een holding te vestigen, die de winsten van een aantal buitenlandse werkmaatschappijen belastingvrij verzamelt. Er is echter een probleem. Andere landen houden vaak op dividend, rente en royalty’s bij overmaking naar het buitenland een bepaald bedrag in, de zogenaamde withholding tax of bronheffing. En nu komt het tweede argument om een holding in ons land te vestigen. Nederland heeft een uitgebreid netwerk van internationale belastingverdragen gesloten, waarin is geregeld, dat andere landen geen of veel minder withholding tax zullen inhouden als dividend, rente of royalty’s naar ons land worden betaald.

Een praktijkvoorbeeld:
Dit voorbeeld is gebaseerd op de (belasting)wetgeving zoals die in 1983 geldend recht was. Een op de Bahamas geregistreerde maatschappij of trust wil aan een Franse dochteronderneming $ 10 mio. lenen voor een investeringsproject van vakantiewoningen in de Dordogne. De rente op deze lening bedraagt tien procent; jaarlijks komt op de Bahamas dus € 1 mio. rente uit Frankrijk binnen. Deze rente blijft in het belastingparadijs onbelast en drukt - als financieringskosten - de hoogbelaste winst van de Franse dochtermaatschappij.

Probleem is nu, dat de Franse fiscus van naar het buitenland betaalde rente in het algemeen 25% bronheffing inhoudt, in dit geval $ 250.000. Geen onoverkomelijk probleem. Betrokkenen richten een Nederlandse B.V. op, dat in eerste instantie het geld tegen 9,875% rente uit de Bahamas leent en dit vervolgens tegen de oorspronkelijke tien procent naar Frankrijk doorleent.

Op grond van het Frans-Nederlandse belastingverdrag houdt Frankrijk op de naar ons land betaalde rente slechts tien procent bronheffing in, dus $ 100.000. Vanuit Nederland wordt de rente vervolgens doorgeschoven naar de Bahamas, zonder inhouding van een bronheffing, want die kent ons land niet voor rente en royalty’s, maar alleen voor dividendbetalingen.

De Nederlandse Belastingdienst wil wel meewerken, mits hier 0,125% rentemarge blijft 'hangen'; die rentemarge ($ 12.500) is winst waarover de Nederlandse B.V. 45% vennootschapsbelasting (tarief 1983) moet betalen, dat is $ 5.625. Na het opzetten van de BV-constructie is de trust in totaal $ 100.000 + $ 5.625 = $ 105.625 aan belasting kwijt, in plaats van $ 250.000. Voordeel - behaald via tax planning - per saldo elk jaar $ 144.375. Op dit voordeel komen de (eenmalige) oprichtingskosten van de BV in mindering, plus de rekening van de ingeschakelde adviseurs.

Schematisch kan dit als volgt worden weergegeven:

lening	rente 10% p/j
10.000.000	1.000.000

Situatie A:

rente	bronheffing 25%	netto	vpb 45%
1.000.000	250.000	750.000	0

Situatie B:

rente	bronheffing 10%	netto	vpb 45%
978.500	0	978.500	5.625
1.000.000	100.000	900.000	0

Alle bedragen zijn in U$ opgenomen, vennootschapsbelastingtarief (vpb) bedroeg in 1983 45%, rentebelasting door Bahamas aan Nederland 9,875%, rentebelasting door Nederland aan Frankrijk 10,0%.

(Wordt vervolgd)

Overige artikelen :geschiedenis van de ozb