Belastingparadijzen en bankgeheim na de G20 slotverklaring

De leiders van de G20 hebben op hun top in Londen beloofd landen met bankgeheimen harder aan te pakken dan voorheen. Veel landen hadden zich in de aanloop naar die bijeenkomst bereid verklaard mee te werken. De kredietcrisis is aangegrepen om de druk op mensen met zwart geld te vergroten. Belastingdiensten kijken verlekkerd naar de miljarden die op rekeningen staan in landen met een bankgeheim.

G20-slotverklaring en de OESO-lijst

Tegelijkertijd met de slotverklaring van de G20 op 2 april 2009 publiceerde de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) een viertal lijsten met de verschillende gradaties betreffende de uitwisseling van voor de belastingdienst relevante informatie:

1. Jurisdicties die de internationaal overeengekomen belastingnormen vergaand hebben ingevoerd. Op deze lijst staan de meeste OESO-leden, waaronder Nederland. Opmerkelijk is dat China op de eerste lijst staat en Hong Kong en Macau aan de internationaal overeengekomen belastingnormen willen voldoen, maar niet op de tweede of derde lijst staan.
2. Jurisdicties die hebben aangegeven dat ze willen voldoen aan de internationaal overeengekomen belastingnormen, maar die nog niet vergaand hebben ingevoerd. Dit is een eufemistische interpretatie voor landen die onvoldoende meewerken. Hierop staan belastingparadijzen als Andorra, Aruba, Gibraltar, Liechtenstein, Monaco, Nauru, de Nederlandse Antillen en San Marino.
3. Ook is er een lijst waarop een achttal financiële centra staan. Achter elke jurisdictie van lijst 2 en 3 staat het jaartal wanneer ze zich hebben vastgelegd. Alle landen op de derde lijst hebben zich pas in 2009 gemeld, dus in aanloop naar de G20-ontmoeting in Londen. Het gaat hier om België, Brunei, Chili, Guatemala, Luxemburg, Oostenrijk, Singapore en Zwitserland. Dit is te zien als de grijze lijst.
4. Ook zijn er een viertal jurisdicties waar geen enkele afspraak mee gemaakt is: Costa Rico, Filippijnen, het eiland Labuan in Maleisië, Uruguay. Dit is de zwarte lijst.

G20 en belastingparadijzen

De G20 – de Groep van Twintig – bestaat uit de 19 grootste economieën in de wereld (Argentinië, Australië, Brazilië, Canada, China, Duitsland, Frankrijk, India, Indonesië, Italië, Japan, Mexico, Rusland, Saudi-Arabië, Turkije, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Zuid-Afrika en Zuid-Korea) plus de Europese Unie. De G20 is goed voor zo’n 85% van de economische productie in de wereld. De samenstelling van de G20 is zodanig gekozen dat de grootste economieën van alle werelddelen er in zitten.

Nederland, als zestiende economie van de wereld, zit niet bij de G20, maar wordt verondersteld vertegenwoordigd te zijn door de Europese Unie. Nederland had wel zwaar ingezet om mee te mogen doen met de bijeenkomsten van de G20 op 14 en 15 november 2008 in Washingon D.C. en op 2 april 2009 in Londen. Vanwege de grote bankensector en de Nederlandse multinationals is dat gelukt.

15 van de 19 G20-landen staan op de eerste lijst. Alleen Brazilië, India, Indonesië en Saudi-Arabië staan op geen enkele lijst. De landen van de Europese Unie die over het algemeen als belastingparadijzen werden gezien – België, Luxemburg en Oostenrijk – zijn diplomatiek op de lijst met financiële centra gezet. De kredietcrisis heeft een behoorlijke klap uitgedeeld aan de financiële sector in deze landen. Dat maakte het makkelijker om afspraken te maken. De Oostenrijkse banksector is zwaar getroffen door de flinke positie in het verzwakte Oost-Europa. België en Luxemburg zijn geconfronteerd met de staatssteun aan Dexia, Fortis en KBC.

Het is dan ook niet ontoevallig dat de G20 zich vooral richt op de belastingparadijzen en financiële centra van landen die niet door de groep vertegenwoordigd zijn. Bijvoorbeeld een "belastingparadijs" als Delaware binnen de Verenigde Staten wordt beschouwd als een binnenlandse aangelegenheid. De kredietcrisis heeft een behoorlijk gat geslagen in de financiële buffers van overheden. Dus wordt er alles aan gedaan om zoveel mogelijk belastinggeld binnen te halen.

Belastingparadijzen volgens de OESO

In 1998 is de OESO met de jacht op belastingparadijzen (“tax havens”) begonnen. De organisatie definieerde een aantal criteria voor een belastingparadijs. De vier belangrijkste zijn:

1. Geen of slechts een minimale belasting op het relevante belastbare inkomen.
2. Een gebrek aan effectieve uitwisseling van informatie.
3. Gebrek aan transparantie.
4. Geen substantiële activiteiten.

Criterium 1 en 4 waren niet voldoende om als land te kwalificeren als belastingparadijs. Om niet op de zwarte lijst te komen als jurisdictie was het voldoende om aan te geven dat men in principe bereid was om transparantie en uitwisseling van informatie voor belastingdoeleinden na te leven. In juni 2000 verscheen de eerste OESO-lijst van belastingparadijzen. Daar stonden toen 40 jurisdicties op. De eerdergenoemde lijst geeft de stand van zaken op 2 april 2009 weer.

Artikel 26 van de OESO modelovereenkomst voor belastingen

Het belangrijkste criterium om van de zwarte lijst af te komen is “artikel 26 van de OESO modelovereenkomst voor belasting op inkomen en kapitaal” (Article 26 of the OECD Model Tax Convention on Income and Capital) te accepteren. Dit artikel regelt de meest breed geaccepteerde juridische basis voor het uitwisselen van informatie voor belastingdoeleinden. Meer dan 3500 belastingverdragen zijn gebaseerd op deze modelovereenkomst.

De OESO kent 30 lidstaten. De organisatie is in 1961 opgericht door 20 landen:

België	Griekenland	Nederland	Turkije
Canada	Ierland	Noorwegen	Verenigd Koninkrijk
Denemarken	IJsland	Oostenrijk	Verenigde Staten
Duitsland	Italië	Portugal	Zweden
Frankrijk	Luxemburg	Spanje	Zwitserland

Later zijn daar bijgekomen:

Australië (1971)	Nieuw-Zeeland (1973)
Finland (1969)	Polen (1996)
Hongarije (1996)	Slowakije (2000)
Japan (1964)	Tsjechië (1995)
Mexico (1994)	Zuid-Korea (1996)

In mei 2007 heeft de OESO een aantal landen uitgenodigd om te praten over een lidmaatschap: Chili, Estland, Israël, Rusland en Slovenië. Verder is er toenadering gezocht tot: Brazilië, China, India, Indonesië en Zuid-Afrika, allen G20-leden.

De fundamenten voor de OESO zijn voor 1961 gelegd met het Marshallplan voor de wederopbouw van Europa na de Tweede Wereldoorlog. Toen heette de organisatie nog Organisatie voor Europese Economische Samenwerking (OEES). Het hoofdkantoor van de OESO staat in Parijs.

Status België, Luxemburg, Oostenrijk en Zwitserland

België, Luxemburg, Oostenrijk en Zwitserland zijn dus ook lid van de OESO. Daarom is de situatie voor deze landen extra precair. Op 17 juli 2008 maakten België, Luxemburg, Oostenrijk en Zwitserland nog een voorbehoud bij artikel 26. Maar in maart 2009 lieten deze vier landen weten dat ze hun voorbehoud bij artikel 26 zouden terugtrekken. Deze veranderingen komen tot uitdrukking in de volgende update van de belastingmodelovereenkomst. Deze wordt in 2010 verwacht.

België heeft al aan 48 landen laten weten dat ze voorstellen om protocollen op te nemen in de bestaande belastingverdragen met betrekking tot artikel 26. Luxemburg, Oostenrijk en Zwitserland hebben aangekondigd dat ze hun verdragspartners zullen benaderen om aan te geven dat ze bereid zijn om onderhandelingen aan te gaan voor de opname van artikel 26 in de belastingverdragen. Dit betekent niet dat in deze landen het bankgeheim is of wordt opgeheven. Naar verluidt zal er worden onderhandeld over de mate van gegevensuitwisseling. Het kan daarom nog wel een aantal jaren duren voor het zover is. Maar het is ondertussen wel duidelijk dat het nooit meer wordt zoals het was.

Meer over bankgeheim, belastingparadijzen, inkeerregeling, navorderingstermijn en zwart geld in de special "Bankgeheim en belastingparadijzen" (klik hier).

Veilig sparen tegen de hoogste spaarrente in Nederland

In een ander dossier vindt u meer over "Veilig sparen tegen de hoogste rente in Nederland (inclusief een actueel renteoverzicht)". Ook het depositogarantiestelsel en het financiële toezicht komt aan bod.